Een WhatsAppje sturen naar je favoriete boek? Uitgeverijen experimenteren met artificiële intelligentie

"Het voelt alsof de schrijver naast je zit." Zo adverteert LannooCampus de nieuwe uitgave van het boek 'Why Innovation fails' van Joachim De Vos. Via je webbrowser of via WhatsApp kan je in gesprek met het boek. Je kan vragen om iets uit te leggen, kennis uit het boek samen te vatten, maar ook om persoonlijk advies te geven.

LannooCampus is het deel van uitgeverij Lannoo dat zich toespitst op de professionele markt en het hoger onderwijs. Net daar liggen volgens directeur-uitgever Niels Janssens kansen voor zo'n aanvullende leeservaring. "De boeken die wij maken, brengen informatie op een hele algemene manier."

"Bij businessboeken, managementboeken of boeken over ondernemen, HR, sales en marketing merken wij toch dat het doelpubliek met die boeken aan de slag gaat om daar hun eigen lessen uit te trekken. Ze gaan echt op zoek naar de toepassingen voor zichzelf." En dat zou vanaf nu dus kunnen, door met de kennis uit het boek te chatten.

AI in de uitgeverswereld is alvast niet nieuw, ook niet in Vlaanderen. Zo lanceerde uitgeverij Acco eerder dit jaar een tool om cursussen samen te vatten.

De wereldprimeur voor 'chatboeken' was voor een Nederlandse uitgeverij. Maven Publishers lanceerde daar al AI-assistenten voor uiteenlopende titels: van het boek 'Nexus' van Yuval Noah Harari over boeken met relatie-advies en raad om met pubers om te gaan tot tips voor meer zelfvertrouwen. 

"Ze zijn daar zo'n anderhalf jaar geleden mee gestart. Dus het is allemaal nog wel vrij experimenteel. Wij komen nu als eerste Vlaamse uitgeverij met zulke boeken, maar dan specifiek toegespitst op professionals die op zoek zijn naar gepersonaliseerde content", zegt Janssens.

Een belangrijk verschil met de Nederlandse chatboeken: die koop je apart aan, voor zo'n 10 euro. In de boeken van LannooCampus is de chatbot inbegrepen bij aankoop van het papieren boek.

In het voorjaar volgen er nog 5 titels: 'Morele intuïtie' van Jochanan Eynikel, '2034 een novelle' van Arne Maes, 'FAQ! I have to speak' van Marnick Vandebroek, 'Marketing' van Igor Nowé en 'Influencers' van Carole Lamarque. 

En daar gingen veel overwegingen aan vooraf, want niet zomaar elk boek kan een AI-assistent krijgen. "Je wilt op geen enkele manier de indruk wekken dat zo'n AI-companion bijvoorbeeld iets enigszins therapeutisch zou kunnen hebben. Dus we gaan daar ook wel op zoek naar contexten die veilig genoeg zijn", zegt Janssens.

Filosofe Katleen Gabriels, gespecialiseerd in ethiek en nieuwe technologie, benadrukt dat het belangrijk is om bewust om te springen met AI. "Wanneer je die gesprekken laat plaatsvinden in Whatsapp, denken mensen dat ze met een persoon praten."

"Het antropomorfiseren (red. menselijk voorstellen) van technologie is al heel oud. Daar zitten een aantal valkuilen achter: mensen gaan denken dat ze aan het spreken zijn met iemand die empathie heeft en ze gaan het systeem overschatten." 

"Daarnaast kan AI nuttig zijn in het leerproces, maar we zien ook dat mensen met behulp van AI op zoek gaan naar shortcuts, en er alles aan doen om een tekst maar niet zelf te moeten lezen. Daar worstelen we aan de universiteit ook heel erg mee. Teksten zelf lezen, samenvatten en toepassen, zijn belangrijke vaardigheden", stelt Gabriels.

In de toekomst zou AI echt deel gaan uitmaken van het boek, zegt Janssens. "Zo zal er in de tekst verwezen worden naar de chatbot en zal de lezer aangemoedigd worden om die te gebruiken. In sommige boeken zie je bijvoorbeeld dat er een samenvatting geboden wordt aan het einde van een hoofdstuk, dat is bij uitstek iets wat de companion kan genereren."

"Je ziet ook wel dat mensen hun prompt-skills (red. de vragen die we stellen aan AI) nog wat zullen moeten verrijken en moeten leren omgaan met AI om daar het maximale uit te halen," geeft Janssens toe. "Maar we zijn ervan overtuigd dat dat wel zal groeien."

"Ik droom er ook wel van om dit veel breder te gaan uitrollen. Uitgeverij Lannoo  - waar LannooCampus onder valt - heeft een breed aanbod: van kind en jeugd, reisboeken, geschiedenis, lifestyle tot kunst. Er zijn daar heel veel toepassingen in te bedenken." 

En zo, wie weet, chatten we binnen enkele jaren misschien wel met ons reis-, kook- of zelfs fictieboek.