Vlaamse Milieumaatschappij eist onderzoek naar mogelijke PFOS-uitstoot in lucht bij schokdemperbedrijf Tenneco in Sint-Truiden

We gaan even terug in de tijd. Op 4 november 2021 trekt Natuurpunt aan de alarmbel over de lozingen van afvalwater door schokdemperproducent Tenneco in de Melsterbeek in Sint-Truiden. Wat blijkt: al 2 jaar eerder had de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) een overschrijding van de PFOS-normen vastgesteld.

Volgens Natuurpunt kwam 'PFOS' in 2012 een eerste keer voor in een milieuvergunning van het bedrijf. "Daarin wordt een lozingslimiet opgelegd van 25 microgram per liter afvalwater, oftewel een miljoenste van een gram per liter. Metingen in 2012 kwamen echter uit op 90 microgram per liter."

Enkele jaren later, in 2018, mocht het bedrijf volgens geldende Europese normen nog maar 0,1 microgram per liter lozen. De provincie verhoogde de norm toen met 15 keer, tot 1,5 microgram. "De vooropgestelde normen zijn telkens weer versoepeld en uitgefaseerd, als bleek dat het bedrijf de norm zou overschrijden", klonk het bij Natuurpunt in 2021.

Gedeputeerde Inge Moors (CD&V) verklaarde in 2022 dat herhaaldelijke versoepelingen mogelijk waren, omdat er geen nieuwe PFOS meer werd gebruikt, maar dat het bedrijf met oude vervuiling kampte. Dat meldde Tenneco toen ook aan VRT NWS. "We zijn 8 jaar geleden gestopt met het gebruik van PFOS. Vandaag zijn er nog steeds sporen aanwezig in afvalwater van spoeltanks, maar dat voldoet aan de strikte limieten in de vergunning." 

"Na de ontdekking van PFOS in het geloosde afvalwater is gevraagd om specifieke waterzuiveringsinstallaties te installeren om die stoffen uit het water te halen", vertelt Michiel Vanhamme van de VMM. "Dat is ook gebeurd. Bovendien hebben we het bedrijf opgelegd dat het geen PFOS-houdend afvalwater meer mag lozen. Die maatregel is van toepassing sinds september 2024."

Volgens de VMM blijkt uit onderzoek dat de impact van het geloosde water op de bodem meevalt. "Daar hebben we gezien dat de gevolgen relatief beperkt zijn. Er is geen sprake van een echte bodemverontreiniging. Er zijn slechts minimale sporen gevonden, dus daar verwachten we geen verdere problemen", stelt Vanhamme gerust.  

Op 20 november heeft de VMM wel een bijkomende voorwaarde opgelegd. "Over de verspreiding van PFOS via de lucht weten we nog niet zoveel", geeft Vanhamme toe. "We zijn niet zeker of die effectief plaatsvindt. Daarom hebben we Tenneco opgelegd om een onderzoek te doen naar mogelijke uitstoot van PFOS in de lucht. Zij moeten dat in kaart brengen en erover rapporteren."

Dat rapport zal vanzelfsprekend de verdere stappen in het dossier beïnvloeden. "Als daar geen PFOS-uitstoot wordt vastgesteld, is er natuurlijk geen probleem. Mocht dat wel het geval zijn, dan zullen we als VMM nieuwe maatregelen moeten nemen, zoals we dat gedaan hebben bij de waterlozing. 

Toen het nieuws 3 jaar geleden bekend raakte, lieten 9 buurtbewoners de PFOS-waarden in hun bloed controleren. Uit de steekproef bleek dat zij licht verhoogde PFOS-waarden hadden. Gemiddeld schommelden die rond de 9,44 microgram per liter, wat destijds hoger was dan de norm van 6,9 microgram per liter. PVDA en Geneeskunde voor het volk drongen toen ook aan op een uitgebreide screening. 

"Wie een tuintje had met groenten of kippen hield, werd wel aangeraden om de groenten en eieren niet te gebruiken", vertelt Lizzy Vandenrijt, buurtbewoonster en voorzitter van PVDA Sint-Truiden. "Dat advies is na 2 jaar niet echt veranderd. Er is wel gesproken over een versoepeling, maar dat is nooit concreet gemaakt."  

Vandenrijt zegt dat buurtbewoners niet echt gerustgesteld zijn door de bevindingen. "Waarom moeten hier zo regelmatig stalen genomen worden en krijgen we al die adviezen, als er dan toch niet zoveel aan de hand blijkt te zijn? Dat is toch frappant. De meeste buurtbewoners denken ook dat we niet alle cijfers te zien krijgen. Tenneco kan schrijven wat het wil." 

Desondanks is de buurt blij met het nieuwe opgelegde onderzoek. "Natuurlijk zijn we daar blij mee. Het stelt ons gerust dat er meer onderzoek komt. We hopen dan ook dat er iets mee gebeurt, en dat het beleid actie onderneemt. De maatregelen mogen strenger. Tenneco hoeft niet weg. Het is een goede werkgever, maar het gaat om de gezondheid van de buurtbewoners." 

Tenneco zelf is voorlopig niet bereikbaar voor commentaar.