2024 wordt een erg warm jaar voor België. Slechts 5 jaren verliepen warmer sinds het begin van de metingen in Ukkel in 1833. Winterse dagen waren schaars, al kregen we op 17 januari een stevige winterprik. Het was ook het natste jaar ooit in Ukkel, al blijkt de neerslag over het hele land ongelijk verdeeld. Dat meldt het KMI in zijn voorlopig jaarrapport.
Erg warm jaar, en ook het natste ooit (al was regen ongelijk verdeeld over provincies): zo blikt KMI op 2024 terug
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Tot en met 19 december viel in Ukkel al 1.146,2 millimeter neerslag (tegenover 837 mm normaal). Dat maakt 2024 het natste jaar sinds het begin van de waarnemingen. Het vorige jaarrecord van 2001 (1.088,5 mm) werd al overschreden op 27 november.
Het regende niet zo veel vaker, maar wel harder
Opvallend: de neerslag viel in 203 dagen, een aantal dat niet ver boven de normaalwaarde van 190 ligt. De recordscore in Ukkel is er gekomen door het grote aantal dagen (11) met zware regenval, waarbij er minstens 20 mm neerslag valt, of 20 liter water per vierkante meter.
"De waarde van 11 dagen is de op 1 na hoogste sinds het begin van de metingen", vertelt Emilie Delhaye van het KMI aan VRT NWS. "Enkel in 2004 waren er meer dagen met zware regenval (12)."
Ook vorig jaar - en al zeker in de laatste maanden van het jaar toen - was het bijzonder nat. Dat resulteert in een absoluut record in de totale neerslaghoeveelheid gemeten over een glijdende periode van 365 dagen. Tussen 12 oktober vorig jaar en 11 oktober dit jaar, viel er in Ukkel 1.299 mm neerslag.
Hoeveel regen er bij jou viel, hing sterk af van waar je woont
Nog opvallend: de regenval verschilde sterk afhankelijk van waar je je bevond. De waarden hierboven gelden voor het referentiestation van Ukkel, maar in het westen van het land viel er behoorlijk minder neerslag.
West-Vlaanderen noteerde het minste neerslag en strandt voorlopig op 848 mm. In Antwerpen viel dan weer 1.030 mm tot nu toe, waarmee het voorlopig de natste Vlaamse provincie is, net voor Limburg.
Dat blijkt ook uit onderstaande kaart die het KMI vrijgaf. Hoe lichter en bruiner, hoe droger, hoe groener en donkerder, hoe natter. Alles wat een groene tint kreeg, scoort boven de normaalwaarde (cijfers tot en met 18 december).
De provincie Luxemburg liet dan weer 1.233,3 mm optekenen. In Vlaanderen kregen ook de Kempen, Haspengouw en het land van Herve veel regen over zich heen. De hoge waarden en de meer geconcentreerde regenval hebben te maken met de klimaatverandering.
"Een mogelijke verklaring voor de hoge neerslaghoeveelheden in 2024 ligt in de algemeen hoge temperaturen van de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee. Die leiden tot een grotere inbreng van waterdamp in de maritieme luchtmassa's", klinkt het bij het KMI.
"Daarbij was ook de atmosferische situatie gunstig." Lees: via depressies of onweersgebieden vond de regen zijn weg naar onze streken. Ook het feit dat het harder regent als het regent, is te linken aan de klimaatopwarming.
Een "stabiel warm jaar" met weinig hittedagen
Wat misschien minder is blijven hangen, maar ook opvalt in de jaardata: 2024 was een warm jaar, ondanks het minder goede weer. Het wordt wellicht het op 5 na warmste. "De recordjaren 2022 en 2020 hadden een gemiddelde jaartemperatuur van 12,2 graden", zegt Emilie Delhaye van het KMI.
"Dit jaar stevenen we, met de voorspelde zachte dagen tot het einde van het jaar erbij gerekend, af op ongeveer 11,9 graden." De top 5 van warmste jaren in Ukkel is:
2022 (12,21 graden)
2020 (12,17 graden)
2023 (12,14 graden)
2014 (11,95 graden)
2018 (11,92 graden)
2024 (11,9 graden, voorlopig)
Elke maand verliep warmer dan gemiddeld dit jaar, behalve januari en juni
Emilie Delhaye van het KMI
"Elke maand van het jaar is warmer verlopen dan normaal, behalve januari en juni", zegt Delhaye. "Het was stabiel warm, een heel jaar lang, zonder grote uitschieters. Zo beleefden we weinig hittedagen, met amper 3 tropische dagen (dagen waarbij het kwik boven 30 graden Celsius piekt, red.). Het is vooral een zacht jaar geweest."
Dat het een zacht jaar was, blijkt ook de minimumtemperaturen over het hele jaar tot nu toe. De verwachte gemiddelde minimumtemperatuur voor 2024 ligt op 8,5 graden Celsius. Dat is net onder de recordwaarde van 2023, toen we op 8,6 graden uitkwamen.
Hoe koud wordt het eigenlijk nog?
In Nederland is het al van 1997 geleden dat ze nog eens een Elfstedentocht konden schaatsen. Dat is geen toeval: de winters verlopen almaar zachter, ook in België.
Januari was dit jaar dan wel redelijk normaal qua temperatuur, februari verliep bijzonder zacht. Meer nog: het was toen met 8,3 graden gemiddeld ruim 4 graden warmer dan normaal. Het gaat om een absoluut record dat met gemak dat van 1990 (7,9 graden) van de tabellen veegde.
Er viel in februari ook heel weinig sneeuw, met de magerste sneeuwscore sinds 1982. Op 17 januari was het wel prijs. Rekening houdend met de geografische spreiding ging het zelfs om de zwaarste sneeuwval sinds 2013, meldt het KMI.
En onlangs, op 20 en 21 november, beleefden we ook een vroege winterprik, eind november. Maar het blijven uitschieters. Meer nog, op 24 november braken we alweer een dagrecord qua warmte.
4 ijsdagen in een heel jaar
De voorbije weerkundige winter (met december van vorig jaar erbij, en de maanden januari en februari) verliep gemiddeld erg zacht. Ook nu zit er voorlopig geen winterweer in. Tot het einde van dit jaar zou er geen winterprik meer komen. Het wordt wellicht een groene/grijze kerst volgende week.
Tot nu toe telde 2024 amper 17 vorstdagen. Dat is het op 2 na laagste aantal sinds het begin van de specifieke waarnemingen daarvoor in 1892. In 2014 hadden we maar 8 vorstdagen, in 1974 hadden we er 16.
Dit jaar hebben we voorlopig amper 4 ijsdagen gehad, dagen waarop de maximumtemperatuur niet boven het vriespunt komt. De voorbije 3 decennia lag dat gemiddelde op 6 ijsdagen.
Somber (maar wel een zonnige zomer)
De voorbije maanden verliepen dan wel bijzonder somber, maar over een heel jaar bekeken valt het nog (relatief) mee. Zo kregen we de voorbije weerkundige zomer ruim 25 uur meer zon dan gemiddeld. Daar kunnen voorlopig enkel van dromen.
"De voorbije herfst verliep heel donker. We hadden toen zelfs geen enkele volledig heldere dag, waarbij het eens niet bewolkt werd. Dat was de eerste keer sinds 1981", vertelt Delhaye.
Voor december komen we na 18 dagen voorlopig uit op 6 uur en 11 minuten zonneschijn, terwijl dat voor een hele maand normaal gezien richting 50 uur zon zou moeten gaan.
Het KMI zal begin januari het volledige jaarrapport vrijgeven.
