In de Verenigde Staten dreigt een shutdown oftewel een stillegging van de federale overheid, omdat de Republikeinen onder druk van president-elect Donald Trump een noodoplossing om de overheid tijdelijk te financieren, hebben afgewezen. Volksvertegenwoordigers hebben nog tot het einde van de week om grote aanpassingen te doen en het wetvoorstel alsnog door het Congres te loodsen.
Shutdown dreigt in VS nadat Republikeinen wetsvoorstel voor financiering overheid hebben afgekeurd
Andrei Stiru
Gepubliceerd:
Het voorstel voorzag in een tijdelijke financiering van de federale overheid, aangezien het Congres nog steeds geen volledige begroting voor het fiscale jaar 2025 heeft goedgekeurd. Het wetsvoorstel zou overheidsdiensten financieren op de huidige uitgavenniveaus tot 14 maart 2025.
Daarnaast bevatte het ruim 100 miljard dollar aan noodhulp voor staten die door natuurrampen zijn getroffen, 10 miljard aan economische steun voor boeren en middelen om de ingestorte brug in Baltimore te herstellen.
Veel Republikeinse Congresleden wachtten op instructies van Trump voordat ze hun stem bepaalden. Kort nadat Mike Johnson, de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, het voorstel had ingediend, keerde Trump zich ertegen. Samen met zijn aanhangers, waaronder aanstaand vicepresident JD Vance, bekritiseerde hij het wetsvoorstel omdat het volgens hen te veel toegevingen deed aan de Democraten.
Extra uitgaven en verhoging schuldplafond
Het Trump-kamp verzette zich vooral tegen miljarden aan extra uitgaven en klaagde dat het voorstel geen verhoging van het Amerikaanse schuldplafond bevatte. Ook bekritiseerden Trump en zijn aanhangers een forse salarisverhoging voor leden van het Congres, de eerste sinds 2009.
Ook Elon Musk liet zijn invloed voelen. De miljardair en het toekomstige hoofd van het Amerikaanse departement voor overheidsefficiëntie uitte meermaals felle kritiek op zijn sociaal medium X. Hij stelde onder meer dat politici die vóór het voorstel stemden, over 2 jaar uit hun functie zouden moeten worden gestemd.
De druk vanuit het Trump-kamp bleek doorslaggevend. Er moet nu opnieuw worden onderhandeld over het wetsvoorstel, waarbij Trump onder meer aandringt op een verhoging van het schuldenplafond, een maatregel waar Republikeinen traditioneel tegen zijn.
Democraten reageren fel
Democraten reageerden fel op de beslissing van de Republikeinen om het voorstel af te wijzen. "Republikeinen in het Huis hebben de opdracht gekregen om de regering stil te leggen", zei Hakeem Jeffries, de Democratische leider van het Huis. Bernie Sanders, senator voor de staat Vermont, noemde de rol van Musk in de zaak een voorbeeld van een oligarchie.
Vanuit het Witte Huis kwam eveneens stevige kritiek. President Joe Biden drong aan op het naleven van het oorspronkelijke akkoord. "Het breken van deze afspraak onder politieke druk toont aan dat sommige Republikeinen bereid zijn het welzijn van het land op het spel te zetten voor eigen gewin", zei perschef Karine Jean-Pierre.
Het Huis heeft tot vrijdag om middernacht om een nieuw plan te presenteren. Lukt dat niet, dan volgt een shutdown. Essentiële federale diensten, zoals nationale parken, musea, grenspatrouilles en overheidsprogramma's, zouden dan onmiddellijk stoppen. Miljoenen federale werknemers riskeren tijdens de kerstperiode zonder loon te zitten.
Welke impact hadden eerdere shutdowns?
Regeringsshutdowns zijn geen nieuw fenomeen in de Verenigde Staten. In de afgelopen 50 jaar zijn er 21 shutdowns of gedeeltelijke shutdowns geweest, meestal het gevolg van politieke verdeeldheid over begrotingskwesties. De langste shutdown vond plaats tijdens de eerste ambtstermijn van Donald Trump en duurde 35 dagen, van 22 december 2018 tot 25 januari 2019.
De kosten van shutdowns zijn aanzienlijk. Volgens een rapport uit 2019 kostten de laatste 3 shutdowns samen bijna 4 miljard dollar. De economische schade is nog groter. In totaal zou de economie 11 miljard dollar aan groei zijn misgelopen door de shutdown tijdens Trumps eerste ambtstermijn.
Daarnaast leidden deze shutdowns tot een verlies van productiviteit. Het aantal verloren werkdagen in de fiscale jaren 2014, 2018 en 2019 kwam overeen met zo'n 57.000 jaar aan gemiste productieve tijd bij federale werknemers.
