Parket Oost-Vlaanderen zet 3 keer per week gevaarlijke ouder uit huis om kinderen te beschermen 

Het parket Oost-Vlaanderen ziet het aantal dossiers rond verontrustende opvoedingssituaties (VOS) jaar na jaar stijgen. Vorig jaar waren het er bijna 17.000. Er komen gemiddeld 5 meldingen per dag binnen. Ze komen van politiediensten, gewone burgers en hulpverleners. Zeker die laatste groep trekt almaar vaker aan de alarmbel over crisissituaties die niet opgelost raken, onder meer door een gebrek aan plaatsen. 

 "De sociale vangnetten zitten tegen hun limieten en staan erg onder druk. Er zijn lange wachtlijsten", bevestigt Femke Van Damme. Zij is eerste substituut-procureur des Konings bij het jeugdparket in Dendermonde.

De berg dossiers groeit en vaak gaat het om crisissituaties waar een snelle oplossing nodig is. Er wordt eerst ingezet op hulpverlening aan huis. "We doen ook altijd eerst een beroep op de verantwoordelijkheid van de ouders", zegt Van Damme. Als dat niet werkt, is er andere hulp nodig.

"We kijken naar de directe omgeving van het kind: familieleden, ouders van vriendjes of leerkrachten. Pas als dat niet lukt, volgt verdere professionele hulpverlening, zoals opvang elders.  Situaties escaleren echter omdat de wachtlijsten er erg lang zijn, waardoor crisissituaties ontstaan."  

Dagelijks zijn er vreselijke dilemma's. "Wie help je als er 20 jongeren op een wachtlijst staan en er maar 1 plek is. Wie kies je? De jongere die vaak terugkomt en intussen een complexe problematiek heeft? Of, een jongere die net op onze radar staat en misschien uit de probleemzone blijft met gepaste hulp?"

"De jongere die het grootste gevaar betekent voor zichzelf of de samenleving, krijgt meestal voorrang. Dat is logisch, maar veel andere jongeren krijgen zo geen tijdige hulp. Zo loopt het uiteindelijk uit de hand."

"Het is bovendien geen evidentie om in de jeugdhulpverlening de tekorten op te vullen met bijkomende krachten. Het zijn belangrijke schakels om op te treden. De wil om te helpen is heel groot, maar de sector staat onder druk."  

1 oplossing is het tijdelijke huisverbod. Met de maatregel kan het Openbaar Ministerie een ouder uit een gezin halen. Hij of zij mag 2 weken de woning niet betreden. De familierechtbank kan het verbod verlengen met 3 maanden. De maatregel is dit jaar in Oost-Vlaanderen al 5 keer meer gebruikt dan 3 jaar geleden. 

“Het is een maatregel die we opleggen bij dossiers rond intra-familiaal geweld, of in gevallen dat er bedreigingen zijn geuit. Als er kinderen in de buurt zijn, is het een manier om tijd te kopen om een oplossing te vinden", verklaart Van Damme. "We willen het kind zoveel mogelijk thuis laten opgroeien."

Het Justitiehuis wordt bij een huisverbod onmiddellijk ingeschakeld. "Er start een traject samen met het gezin om de betrokken volwassenen - en soms ook de kinderen - door te verwijzen naar de meest geschikte hulpverlening. Het kan rustiger opgevolgd worden, partijen kunnen bijvoorbeeld ook nadenken om uit elkaar te gaan. Zo worden crisissen afgewend." 

"Het huisverbod is altijd gecombineerd met een contactverbod", zegt Sabine De Clippeleer van het Justitiehuis in Dendermonde. "We gaan aan de slag met de uithuisgeplaatste én de thuisblijver."

"Er zijn dagen dat het zwaar is en dat ik mijn kinderen extra goed vastpak als ik thuiskom. Ik vraag me vaak af of ik wel de juiste beslissing heb genomen. Ik wil uiteraard zo weinig mogelijk kwaad aanrichten. Er is veel miserie, maar ik trek me op aan de kleine dingen en aan hoopgevende verhalen", zegt Van Damme. 

"Als ik 2 kinderen laat weghalen en later hoor dat ze de politie in de auto meteen bedanken, dan weet ik dat ik een verschil maak. Er zijn moeilijke trajecten met zwangere vrouwen die hulp weigeren, maar toch de klik maken na de bevalling. Het zijn kleine dingen, maar ze zorgen wel dat iemand een betere toekomst krijgt." 

"Ook op het terrein gebeurt er enorm veel", benadrukt ook parketcriminoloog Laurien Pieters. Zij vormt dagelijks de schakel met de hulpverlening. "Het bewustzijn is groter. Mensen zetten veel vlugger de stap om de politie te bellen, bijvoorbeeld bij buren die voortdurend ruziemaken met kinderen in huis. Het is veel makkelijker om online meldingen te doen. Mensen vinden ons rapper, dat is op zich een goede zaak."

"Een traject bij het jeugdparket loopt wettelijk af als een jongere 18 jaar wordt. In de praktijk stopt het uiteraard niet, deze jongeren blijven met complexe problemen zitten. Ze hebben nood aan extra begeleiding. Het is belangrijk om ze te helpen, het bespaart de maatschappij later heel wat kopzorgen en kosten", besluit Van Damme.