Onderzoekers hebben, via de Very Large Telescope van de European Southern Observatory (ESO), een dubbelster ontdekt die dicht bij Sagittarius A* draait. Dat is een superzwaar zwart gat in het centrum van de Melkweg, ons sterrenstelsel. Deze unieke ontdekking geeft meer inzicht in hoe sterren overleven in omgevingen met extreme zwaartekracht en maakt de weg vrij voor het ontdekken van nieuwe planeten dicht bij Sagittarius A*.
Voor het eerst gespot: dubbelster vlak bij superzwaar zwart gat in centrum van de Melkweg
Joppe De Hert
Gepubliceerd:
Twee sterren die rond elkaar draaien, noemen we dubbelsterren. Die komen veel voor in het heelal, maar waren nog nooit eerder gevonden in de buurt van een superzwaar zwart gat.
In zo'n zwaar zwart gat is er een intense zwaartekracht die sterrenstelsels instabiel kan maken. "Die zwarte gaten zijn dan toch niet zo destructief als we dachten", zegt Florian Peißker, onderzoeker aan de Universiteit van Keulen en hoofdauteur van de studie.
Deze ontdekking toont aan dat sommige dubbelsterren kortstondig kunnen voortgroeien, zelfs onder destructieve omstandigheden.
Net op tijd ontdekt
De dubbelster, die vanaf nu D9 wordt genoemd, is maar net op tijd ontdekt. Onderzoekers schatten dat het sterrenpaar 2,7 miljoen jaar oud is. De sterke zwaartekracht waarin de dubbelster is terechtgekomen, zorgt er waarschijnlijk voor dat het binnen slechts 1 miljoen jaar tot 1 ster samensmelt.
"In kosmische tijdschalen wil dat zeggen dat deze dubbelster niet lang zal leven en dat we zeer weinig tijd hebben om deze ontdekking te observeren", aldus mede-auteur Emma Bordier. "En het is ons gelukt."
Door die intense zwaartekracht in en rond het superzware zwarte gat, dachten wetenschappers jarenlang dat die extreme omgeving de vorming van dubbelsterren verhinderde. Verschillende jonge sterren in de buurt van Sagittarius A* spreken die gedachte tegen.
"Deze dubbelster heeft duidelijke tekenen van de aanwezigheid van gas en stof rond de sterren. Dat toont aan dat het nog maar een jong sterrenpaar is, dat zich in de buurt van het superzware zwarte gat moet hebben gevormd", zegt mede-auteur Michal Zajaček.
Mysterieuze G-objecten
Onderzoekers hebben de unieke dubbelster ontdekt in een dichte cluster van sterren en andere objecten (S-cluster) die rond Sagittarius A* draait. Binnen die cluster draaien ook mysterieuze G-objecten rond, die zich gedragen als sterren, maar eruitzien als wolken van gas en stof.
Tijdens de observatie van die G-objecten, ontdekten de wetenschappers een opvallend patroon van terugkerende variaties in de snelheid van een ster. Dat betekent dat die ster, D9, eigenlijk 2 sterren zijn die om elkaar heen draaien.
"Ik dacht eerst dat mijn analyse fout was. Maar het werd al snel duidelijk dat deze detectie de eerste dubbelster is die in de S-cluster is waargenomen", aldus hoofdauteur Florian Peißker.
En die ontdekking geeft meer informatie over de mysterieuze G-objecten. Volgens de onderzoekers is het een combinatie van dubbelsterren die nog niet zijn samengevoegd en overgebleven materiaal van reeds samengevoegde sterren.
Nieuwe planeten?
Toch rijzen veel vragen. Onder meer over de precieze aard van de G-objecten die rond Sagittarius A* draaien en hoe ze zo dicht bij het superzware zwarte gat kunnen ontstaan. ESO wil dan ook gedetailleerdere observaties van het galactische centrum laten uitvoeren.
"Onze ontdekking laat ons speculeren over de aanwezigheid van planeten, aangezien die vaak rond jonge sterren worden gevormd. Het lijkt aannemelijk dat het opvangen van planeten in het galactische centrum slechts een kwestie van tijd is."
