De VN-verwoestijnings-top COP16 in Riyadh heeft niet het resultaat opgeleverd waar de armere landen op gehoopt hebben. Er komt voorlopig geen wettelijk bindend protocol dat landen ertoe moet verplichten om verwoestijning door de klimaatverandering aan te pakken. Het Westen wijt dat aan Saudi-Arabië, dat net zoals op de recente plastic- en klimaatconferenties opnieuw zou hebben dwarsgelegen. De onderhandelingen worden verdergezet op COP17 in Mongolië, die over 2 jaar plaatsvindt.
VN-top over verwoestijning eindigt zonder ambitieus akkoord: Westen beschuldigt Saudi-Arabië ervan onderhandelingen te "gijzelen"
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
12 miljard dollar aan toezeggingen voor maatregelen die verwoestijning moeten tegengaan. Dat is het belangrijkste resultaat van de voorbije VN-verwoestijningsconferentie die dit weekend eindigde.
Volgens goede gewoonte op zulke VN-conferenties (of COP's) gingen de onderhandelingen in extra tijd. Uiteindelijk werd de conferentie, die vrijdagavond had moeten landen, zaterdagochtend voor gesloten verklaard.
Voor het onderhandelende blok van Afrikaanse landen is dat een ontgoochelend resultaat. Zij hadden gehoopt dat de wereld op deze verwoestijnings-COP een wettelijk bindend protocol zou optuigen dat alle regeringen ter wereld zou verplichten om sterkere droogteplannen op te stellen. Het Westen zag dan weer niet zo veel in een bindend protocol en wilde liever maatregelen die sneller uitgerold zouden kunnen worden.
Dat protocol is er dus niet gekomen. Op de slotzitting verklaarde de secretaris-generaal van het VN-verwoestijningsverdrag, Ibrahim Thiaw, dat de onderhandelende partijen, 197 landen en de EU, "meer tijd nodig hebben om tot een overeenkomst te komen over de beste manier om vooruit te gaan." Daar zal nu verder over gepraat worden op de volgende verwoestijnings-COP, in 2026 in Mongolië.
Saudi's lagen opnieuw dwars
Ibrahim Thiaw had bij aanvang van de COP verklaard dat hij hoopte op "een stoutmoedige beslissing die het tij kan helpen keren tegen de meest alomtegenwoordige en disruptieve van alle milieurampen: droogte".
Maar dat ambitieuze akkoord is er dus niet gekomen. Het is de zoveelste recente COP die afloopt op een sisser, na die over klimaat, biodiversiteit en plastic.
Het Westen beschuldigt Saudi-Arabië nog maar eens van dwarsliggen. Saudi-Arabië, dat nochtans gastheer was van deze verwoestijnings-COP, zou elke vermelding van de klimaatcrisis in de slottekst geweigerd hebben. Uiteindelijk belandde het woord "klimaat" er slechts één keer in, via een omwegje.
Vorige maand had Saudi-Arabië op de VN-klimaatconferentie in Bakoe geprobeerd om de uitfasering van fossiele brandstoffen opnieuw ter discussie te stellen. En op de VN-plasticconferentie weigerde het te praten over beperkingen voor de wereldwijde plasticproductie. De meeste plastics worden vandaag nog steeds gemaakt uit restproducten van de olie-industrie, waar Saudi-Arabië sterk van afhankelijk is.
De krant Financial Times citeert verschillende westerse onderhandelaars. Zij zeggen dat de Saudi's "ongelofelijke druk" hebben uitgeoefend, of "erg hard" onderhandelden. De Oostenrijkse minister van Klimaat zei zelfs dat ze de onderhandelingen "gijzelden".
Niet olie maar de uitstoot is het probleem
De Saudi's zelf zeggen dan weer dat ze de verwoestijning wel degelijk ernstig nemen. Ze wijzen erop dat ze verschillende miljarden pompen in initiatieven die de regio moeten helpen verduurzamen. Zo moet het Green Middle East Initiative de uitstoot door fossiele brandstoffen met 60 procent terugdringen en leiden tot 50 miljard extra bomen.
De rode draad bij die projecten is evenwel steeds dat fossiele brandstoffen zoals olie en gas zelf niet in vraag gesteld worden. Volgens de Saudi's is het de uitstoot die beperkt moet worden. Als je erin slaagt die voldoende af te vangen, is er geen reden om bijvoorbeeld van olie af te stappen, zo redeneren zij.
De Verenigde Naties berekenden dat droogte die door de mens veroorzaakt wordt, nu al elk jaar 300 miljard dollar aan kosten veroorzaakt. Tussen 1990 en 2020 is er bovendien maar liefst 4,3 miljoen vierkante kilometer aan woestijn of verdord land bijgekomen in de wereld. Dat is ongeveer 140 keer de oppervlakte van België.
