Iran voert strenge hoofddoekenwet in: vrouwen riskeren zware celstraffen en doodstraf

Over de ‘Wet ter Bescherming van de Familie door het Promoten van de Cultuur van Kuisheid en Hijab’ wordt in Iran al gesproken sinds mei 2023. Vandaag treedt ze in voege. Doelwit van de wet zijn nog maar eens Iraanse vrouwen, die voortaan verregaande sancties mogen verwachten als ze de strenge kledingvoorschriften niet respecteren.

“Het is echt een wraakactie van het Iraans regime, tegenover de Vrouwen Leven Vrijheidbeweging”, stelt politicologe Elly Mansoury. De anti-regimeprotesten ontstonden spontaan na de dood van Mahsa Zhina Amini in 2022, en worden vandaag nog steeds breed gesteund.

“Die protestbeweging is een nachtmerrie voor het regime. De Iraanse leiders beseffen heel goed dat die beweging enkel groter wordt, en dat ze uiteindelijk alle legitimiteit kunnen verliezen”, verklaart Mansoury. 

Het regime zal dus niet rusten voordat de hele protestbeweging monddood gemaakt is, stelt Mansoury. “De nieuwe wet toont aan dat het regime bang is van vrouwen. Ze willen er alles aan doen om de anti-regimeprotesten de kop in te drukken.”

En daarom riskeren vrouwen voortaan dus boetes, gevangenisstraffen, zweepslagen en zelfs de doodstraf als ze niet gehoorzamen aan de strenge opgelegde regels rond ‘naaktheid, onfatsoenlijkheid, het niet-dragen van een hoofddoek en slechte kleding’. 

Een eerste overtreding van ‘slechte kleding’ kost zo’n 160 dollar. Overtreedt een Iraanse vrouw de wet tot viermaal toe, dan loopt de boete op tot een bedrag van 4.000 dollar. Is het regime er dan nog steeds niet in geslaagd haar te doen gehoorzamen, dan dreigen gevangenisstraffen tot 5 jaar en een reis- en socialemediaverbod van 2 jaar.

Alleen al van de boetes schrikt Mansoury: “Die bedragen zijn gigantisch. De Iraanse munt is gekelderd sinds de nucleaire deal van tafel geveegd is, en de inflatie blijft stijgen. Wie zich in een penibele economische situatie bevindt, zal nu schrikken, en tweemaal nadenken voor ze zich verzetten tegen de regels.”

In het geval van ‘corruptie op aarde’ kunnen vrouwen zelfs de doodstraf krijgen, stelt de Iraanse wettekst. Vrouwen zijn volgens het regime schuldig aan ‘corruptie op aarde’ als ze naaktheid en onfatsoenlijkheid promoten bij buitenlandse entiteiten, zoals media en burgerorganisaties.

Lees: als een vrouw een video verspreidt op sociale media waarin ze geen hoofddoek draagt, wordt dat gezien als vreedzaam activisme, en daar kan het regime niet mee om. 

Een andere doorn in het oog van het Iraanse regime: de sympathie van de samenleving, waaronder ook mannen. Hoewel de wet vooral vrouwen viseert, bemoeilijkt ze voortaan ook sympathie met de protesterende vrouwen.

Zo kunnen horecazaken, winkels en bedrijven die vrouwen zonder hoofddoek toelaten op hun domein ook bestraft worden.

Zelfs iemand die probeert tussenbeide te komen als een vrouw aangesproken wordt op haar kleding, of gearresteerd wordt door de zedenpolitie, kan celstraffen en boetes krijgen.

Dat terwijl de Iraanse zedenpolitie steeds meer bevoegdheden krijgt om vrouwen aan te spreken en te straffen als ze de wet niet naleven. 

Het is de Iraanse spreker van het parlement die de wet aankondigde, Iraans president Pezeshkian moet de wet nog goedkeuren. Die laatste voelt momenteel druk van zowel het regime als zijn bevolking. “Het is niet zo simpel om die druk af te wimpelen”, stelt Mansoury.

In september zei Pezeshkian nog dat de zedenpolitie vrouwen gerust moet laten, wat een eerder gematigde positie tegenover vrouwenrechten impliceert. Daarop doet de protestbeweging nu een beroep.

“Pezeshkian zou deze kans kunnen aangrijpen om zich positief te positioneren tegenover de bevolking, maar dat zou niet voldoende zijn om de kloof tussen de autoriteiten en de bevolking te verkleinen”, zegt Mansoury.

Of hij dat ook zal doen, weet ze niet.

“Zelfs als Pezeshkian ineens het licht ziet en deze wet niet goedkeurt, zal hij druk van het regime blijven ervaren om iets soortgelijks goed te keuren”, stelt Mansoury. “De wet geeft vooral aan dat de hardliners de hijab of hoofddoek nog steeds als hoeksteen van de maatschappij beschouwen, waardoor de kloof met de bevolking eerder verder zal vergroten.”