Na de waarschuwingen van NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte gisteren en de reactie van zijn voorganger Jaap de Hoop Scheffer deze ochtend, lijkt iedereen in de ban van 'hybride oorlogsvoering'. Maar wat is het juist? En hoe bang moeten we zijn?
De term 'hybride oorlogsvoering' verwijst naar een strategie waarbij een militaire en niet-militaire manier van oorlogsvoering wordt gecombineerd.
Enerzijds dus met grondtroepen en lucht- en zeemacht, anderzijds met niet-militaire middelen zoals cyberaanvallen, propaganda en economische druk. Men wil de tegenstander verzwakken door chaos en onzekerheid te creëren, vaak zonder een formele oorlogsverklaring.
Het is dus een vlag die vele ladingen dekt. Dat zegt ook Luc Van Bakel, van onze Check-redactie in De Wereld Vandaag op Radio 1: "Het wordt soms omschreven als het gebied tussen oorlog en geen oorlog."
"Het gaat om alles wat een tegenstander kan verzwakken: aanvallen op ons betaalsysteem, cyberaanvallen, nepnieuws verspreiden, sabotagepogingen en ook het beïnvloeden van vluchtelingenstromen."
Is Rusland dé hybride oorlogsspecialist?
Wanneer het over hybride oorlogsvoering gaat, denken we in de eerste plaats aan Rusland of China. Maar ook Iran is er heel bedreven in. Door de oorlog in Oekraïne kijken we op dit moment wel vooral richting Rusland. Er zijn dan ook heel wat voorbeelden die aan Rusland gelinkt kunnen worden, zegt Van Bakel.
"De verkiezingsuitslag in Roemenië is recent nog nietig verklaard omdat er mogelijk beïnvloeding was door Rusland. In Duitsland en Groot-Brittannië zijn pakketjes van DHL in brand gevlogen omdat er ontstekingsmechanismen inzaten en nog in Duitsland is er ingebroken in een drinkwatercentrale."
"Ook bij de datakabels in de Oostzee die zijn doorgesneden, wordt naar Rusland gekeken. Het zijn allemaal voorbeelden van hybride oorlogsvoering, maar het is heel moeilijk te bewijzen. Het is het veelvoud van gebeurtenissen die doet vermoeden dat er iets aan de hand is."
Bij hybride oorlogsvoering is het moeilijk te bewijzen wie er achter zit. Het is het veelvoud van gebeurtenissen die doet vermoeden dat er iets aan de hand is
Luk Van Bakel, NWS CHECK
Ook fake news kan deel uitmaken van een hybride oorlog, al is propaganda niet nieuw. Internet en sociale media zorgen wel voor nieuwe manieren om beïnvloedingscampagnes op te zetten en cyberaanvallen uit te voeren.
"De mens is hier de zwakste schakel", merkt Luc Van Bakel op. "We gebruiken onze werkcomputer ook al eens privé en zo kan de werkgever ook beïnvloed worden of kan een hacker gemakkelijker bij het bedrijf inbreken."
Wat kan u zelf doen?
De dreiging is wel degelijk reëel, maar moeten we daarom ook meteen in actie schieten, zoals de Nederlandse bankenvereniging gisteren nog aanraadde om altijd wat cash geld in huis te hebben?
Zo een vaart hoeft het voor Van Bakel niet te lopen. "Iedereen moet vooral op de eigen online veiligheid letten, zoals veilige wachtwoorden. Daarnaast is het ook belangrijk om er gewoon bewust van te zijn dat er zoiets is als beïnvloedingscampagnes en nepnieuws. Mediageletterdheid is daarom heel belangrijk en daar schuilt een belangrijke rol voor het onderwijs."
Op de website van het Crisiscentrum staan ook enkele adviezen voor burgers.
Wat is hybride oorlogsvoering?
