Het stadsbestuur van Tokio zal de werkweek voor haar personeel inkorten naar 4 dagen per week. Het experiment gaat van start in april 2025, en moet het lage geboortecijfer in Japan opkrikken door de work-lifebalance te verbeteren en de vruchtbaarheid te stimuleren. De Japanse bevolking ligt namelijk op koers voor het 16e opeenvolgende jaar van demografische krimp.
Tokio voert vierdaagse werkweek in voor stadspersoneel om geboortecijfer op te krikken
Lisa Lefèvre
Gepubliceerd:
Duizenden medewerkers van het stadsbestuur in Tokio zullen één extra weekdag naar keuze volledig vrij kunnen maken. Het bestuur hoopt zo het opvoeden van kinderen haalbaarder te maken. Het aantal baby’s dat werd geboren in Tokio daalde tussen 2012 en 2022 met ruim 15 procent.
"Zorgwekkende" daling geboortecijfer
Die negatieve demografische trend is zichtbaar in volledig Japan. Volgens het Japan Research Institute zal het aantal geboortes in het land in 2024 landen rond 685.000, een scherpe daling ten opzichte van de 800.000 van 2 jaar geleden.
Volgens het Japanse ministerie van Gezondheid, Arbeid en Welzijn kelderde het vruchtbaarheidscijfer - het aantal kinderen dat een vrouw tijdens haar leven krijgt - vorig jaar naar 1,2. Een trend die het ministerie “zorgwekkend” noemt, aangezien volgens de VN een vruchtbaarheidscijfer van 2,1 nodig is om de bevolking te stabiliseren.
De cijfers onderstrepen de recente waarschuwing van premier Shigeru Ishiba. Volgens hem bevindt de Japanse demografie zich in een noodsituatie. De economie kampt nu al met de gevolgen van een tekort aan arbeidskrachten en het hoogste percentage ouderen ter wereld.
"Meedogenloze werkcultuur"
Sociologen schrijven de dalende geboortecijfers toe aan de "meedogenloze werkcultuur" en de stijgende kosten voor levensonderhoud in Japan. Het bedrijfsleven wordt getekend door slopende uren en een hoog aantal burn-outs. Werknemers kampen daardoor vaak met gezondheidsrisico’s. Het land heeft zelfs een term voor sterfte door overwerk: “karoshi”.
Net als in andere landen staan vrouwen er vaak onder druk om te kiezen tussen hun carrière en hun gezin. Volgens de Wereldbank is de kloof tussen vrouwen en mannen opmerkelijk groter dan in andere landen met een hoog inkomen. Slechts 55 procent van de vrouwen was er vorig jaar aan het werk, in vergelijking met 72 procent van de mannen.
Voldoende reden voor de gouverneur van Tokio, Yuriko Koike, om in te grijpen. “We zullen flexibeler omspringen met onze werkstijlen, zodat niemand zijn of haar carrière moet opofferen door belangrijke levensgebeurtenissen zoals een bevalling of de zorg voor kinderen”, verklaarde ze bij de onthulling van het plan. Ze voegde er aan toe dat Japan “ver achterloopt op de rest van de wereld”. Ter vergelijking: het vruchtbaarheidscijfer in Vlaanderen bedraagt 1,5 kind per vrouw.
Dating-app van de overheid
Dit experiment past in het rijtje van soortgelijke recente Japanse beleidsmaatregelen, zoals het garanderen dat mannen vaderschapsverlof opnemen, financiële tegemoetkomingen voor grotere gezinnen, belastingvoordelen en het creëren van meer kinderopvangfaciliteiten. Lokale overheden namen bovendien maatregelen om de werkomstandigheden te verbeteren.
Koike wil ook het lage Japanse huwelijkscijfer aanpakken. De grootstedelijke overheid van Tokio lanceerde daarom dit jaar een dating-app, in de hoop gemakkelijker koppels bij elkaar te brengen. Gebruikers van de app moeten beloven dat ze de app zullen gebruiken met het oog op een toekomstig huwelijk, en niet voor kortetermijnrelaties.
De gouverneur van Tokio haalt de mosterd voor de vierdagenwerkweek bij de organisatie 4 Day Week Global, die zich wereldwijd inzet voor de overschakeling naar een ingekorte werkweek. Toch wordt het idee als radicaal gezien door Japanse bedrijven, die de tijd die ze op het werk doorbrengen vaak gelijkstellen aan loyaliteit aan het bedrijf.
