Ziekenhuisdirecteurs trekken aan alarmbel: "Zonder hervormingen dreigt existentiële crisis voor zorgsector"

"We staan op de rand van een zorgcrisis", klinkt het in een nieuw rapport van de Belgische Vereniging voor Ziekenhuisdirecteurs. "Ons systeem, dat lang werd geprezen om zijn toegankelijkheid en kwaliteit, kan de uitdagingen niet langer aan." 

Volgens Eric Christiaens, voorzitter van de Belgische Vereniging voor Ziekenhuisdirecteurs en directeur van het AZ Vesalius in Tongeren, zijn er 3 factoren die een grote impact hebben op de houdbaarheid van ons zorgsysteem. Ten eerste is er de vergrijzing van onze bevolking, die ervoor zorgt dat de vraag naar zorg de komende jaren nog sterk zal stijgen. 

Daarnaast ziet Christiaens dat ook heel wat ziekenhuizen met financiële problemen kampen. Zo bleek enkele weken geleden nog dat de Belgische ziekenhuizen vorig jaar 174 miljoen euro verlies maakten. 

"Maar het grootste probleem is het personeelstekort", benadrukt Christiaens in De Ochtend op Radio 1. Voor dat personeelstekort wordt al langer gewaarschuwd, maar volgens Christiaens hebben we de bodem van het dal nog niet bereikt. "Het aantal inschrijvingen bij de opleidingen verpleegkunde stellen ons niet gerust voor de toekomst." 

"Er zijn verschillende factoren die het personeelstekort verklaren", verduidelijkt Christiaens. "Op de eerste plaats is het zo dat er in de generaties die nu aan de slag zijn veel minder mensen zijn geboren dan in de generaties die nu met pensioen gaan." 

"Daarnaast zien we dat mensen minder vaak kiezen voor een job waarbij ze weekend- en nachtwerk hebben. Dat is hun goed recht natuurlijk, maar dat vergroot wel het probleem." 

Wat volgens Christiaens ook voor een groot deel meespeelt, is de inhoud van de job, die doorheen de jaren sterk veranderd is. "De boutade die verpleegkundigen dan vaak gebruiken is: 'we kijken meer naar ons scherm dan naar onze patiënt.' Zij hebben gekozen voor een job waarbij ze voor mensen willen zorgen en niet aan administratie willen doen."

Al die factoren zorgen ervoor dat de druk op ons zorgsysteem steeds groter wordt. En dat is ook nu al merkbaar bij patiënten. "Heel wat ziekenhuizen in België hebben al afdelingen moeten sluiten, omdat er een gebrek is aan personeel om veilig te kunnen werken. Voor de patiënt betekent dat langere wachtlijsten. Dat is vandaag in veel ziekenhuizen al een realiteit, en die gaat in de toekomst alleen maar harder worden." 

Christiaens beseft dat er de komende jaren flink bespaard moet worden, ook in de zorg. De Vereniging voor Ziekenhuisdirecteurs pleit dan ook niet voor meer middelen. "De enveloppe die de overheid klaar heeft voor de gezondheidszorg is, vergeleken met de internationale standaard, goed. Daar moeten we niet flauw over doen." 

Wel benadrukt de Vereniging dat de middelen die er zijn, efficiënter verdeeld moeten worden. In hun rapport kijken de ziekenhuisdirecteurs daarvoor naar het model van de 'value based healthcare'. 

Het model van de 'value based healthcare' is in 2006 ontstaan. Het doel van dat model is volgens het rapport om de zorg rond de behoeften van patiënten te organiseren, met een focus op preventie. "Door middelen efficiënter in te zetten en een effectievere aanpak te hanteren, wordt de zorg duurzamer en blijft het toegankelijk en betaalbaar voor iedereen", aldus de Vereniging voor Ziekenhuisdirecteurs. 

Daarnaast is het volgens Christiaens belangrijk om meer in te zetten op technologie en innovatie, en om na te denken over een betere spreiding van taken bij het personeel. "Laten we voor het administratieve werk ook mensen inzetten die niet noodzakelijk een verpleegopleiding gevolgd moeten hebben." 

Christiaens zegt te beseffen dat het gaat om structurele hervormingen, die niet van vandaag op morgen doorgevoerd kunnen worden. "We spreken over een proces van 10 jaar, in politieke termen zijn dat 2 legislaturen. Maar ik denk dat iedereen zich wel bewust is van het probleem en naar oplossingen wil streven."