“De trauma’s zijn enorm. Het is overduidelijk dat alle kinderen – ongeveer één miljoen - met spoed psychologische ondersteuning nodig hebben.” Rosalia Bollen, een Nederlandse Unicefmedewerker, probeert vanuit Gaza de juiste woorden te vinden om te beschrijven hoe dramatisch de situatie is. Na 14 maanden aanhoudende aanvallen van Israël op de Palestijnen in Gaza is Unicef meer dan ongerust.
Unicef luidt noodklok over Gaza: "Alle kinderen hebben hier dringend psychologische ondersteuning nodig"
Inge Vrancken
Gepubliceerd:
Rosalia Bollen werkt sinds kort voor Unicef in Gaza. Sinds 2021 werkt ze wel al in de bezette Palestijnse Gebieden in andere functies voor de VN. Voor de oorlog reisde ze elke maand naar daar. Sinds oktober is ze er permanent. We videochatten met haar, vanuit al-Mawasi in het zuiden van de Gazastrook. De voorbije dagen werkte ze in het noorden van Gaza “om de schendingen van kinderrechten vast te stellen”.
14 maanden oorlog Israël - Hamas
Bij de terreuraanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023 zijn 1200 mensen gedood en 250 ontvoerd naar Gaza. Bij de Israëlische aanvallen op Gaza die daarop gevolgd zijn, zijn al bijna 45.000 Palestijnen gedood.
Israël is door mensenrechtenorganisatie Amnesty International beschuldigd van genocide. Volgens Human Rights Watch is er in het noorden van Gaza een etnische zuivering aan de gang. Het Internationaal Strafhof in Den Haag heeft een aanhoudingsmandaat uitgevaardigd tegen de Israëlische premier Netanyahu, voormalig Defensieminister Gallant en Hamasleider Mohammed Deif (die mogelijk gedood is).
Open riool
“Het is nergens in Gaza veilig voor kinderen. Het gaat dan niet alleen om de bommen, de kogels en het geweld. Maar ook om de leefomstandigheden. Er is zo’n groot gebrek aan gezondheidszorg, aan voedzaam eten, het is erg vies."
"Overal waar je kijkt, zie je een open riool, zie je afval. De mensen leven daartussen. Die leefomstandigheden vormen een grote bedreiging voor de meest kwetsbaren, inclusief de kinderen. Na 14 maanden oorlog kan je je voorstellen dat de mensen er mentaal helemaal door zitten. Ze hebben ook een zwak immuunsysteem.
Hele familie gedood
Rosalia Bollen spreekt over het 8-jarige meisje Ritaj uit Gazastad. In november vorig jaar werd het huis van haar familie gebombardeerd door Israël. De hele familie werd gedood: haar broers en zussen, haar beide ouders en de grootouders.
Ritaj zelf werd één dag later van onder het puin gehaald. Middelen om haar zwaar verwonde benen te verzorgen waren er niet. Eerst werd haar voet geamputeerd, door een blijvende infectie ook haar onderbeen. “De maden kropen uit mijn been” vertelde de 8-jarige aan Bollen. Nu is ook een stuk van haar bovenbeen geamputeerd.
De 7-jarige Qamar heeft een gelijkaardig verhaal en is ook haar been kwijt. Qamar en haar familie komen uit Jabalia. Hun huis werd op 4 december 2023 gebombardeerd, op de dag dat Qamar 6 werd. Door het gebrek aan medisch materiaal en medicijnen konden de dokters de beenwonde niet naar behoren verzorgen en raakte haar ben geïnfecteerd. Uiteindelijk was een amputatie onvermijdelijk. Dit soort verhalen zijn helaas courant in Gaza.
“Verdoving is er vaak niet in de ziekenhuizen. Voor de dokters die er nog zijn is het hartverscheurend. Ze voelen zich zo machteloos." "Elke dag sterft hier een kind", zei de directeur van het Nasserziekenhuis in het zuiden aan Unicef. "Niet omdat de ziekte of aandoening niet te behandelen valt, maar omdat we de middelen niet hebben."
Bollen zelf is erg onder de indruk na de dood van de 11-jarige Islam. Hij stierf aan leukemie. “Ik heb hem nog bezocht onlangs. Hij lag in een kinderbedje dat eigenlijk te klein was voor hem. Hij lag te kreunen en had erg veel pijn. Zodra er wat morfine voorhanden was, gaven de dokters hem een dosis."
Maar het was overduidelijk niet genoeg. Naast de morfine was er niets om hem te behandelen. Hij had al drie jaar lang leukemie en was voor de oorlog op goede weg naar genezing. Vorige maand is hij overleden.
“Je leven staat hier op het spel, zelfs wanneer je niet gewond geraakt, maar een chronische ziekte hebt. Ziektes die minder bedreigend zouden moeten zijn, zoals nierfalen of diabetes, worden wel levensbedreigend als je geen toegang tot medicatie hebt.”
Iedereen is getraumatiseerd
“Alle kinderen zijn diep getraumatiseerd en een groot deel van de kinderen is ondervoed. We schatten dat minstens 50.000 kinderen ernstig acuut ondervoed zijn. Zeker 23.000 kinderen zijn gewond, bovenop de vele kinderen die vermoord zijn."
"Ik zie kinderen bibberen en ik weet niet meer of het van de stress is of van de koude. Continu hoor je vliegtuigen overvliegen. En de kleintjes? Die schieten weg. Ze huilen. Ze hebben geen aangepaste kleren voor de kou, ze lopen op blote voeten. Nooit kunnen ze naar een warme plek. Want ’s avonds moeten ze slapen in een tent.”
Deze kinderen zijn diep getekend voor de rest van hun leven, zegt Bollen. "Door de vorige oorlogen had al de helft van de kinderen nood aan psychologische begeleiding. Nu hebben álle kinderen in Gaza dat heel dringend nodig."
Unicef maakt zich ook zorgen dat de kinderen al ruim een jaar niet meer naar school kunnen. "Ook dat zal z’n impact hebben op hun generatie en op de volgende generaties. Als ik vraag aan kinderen wat ze het liefste willen, spreken ze over school: school, vrienden, leerkrachten. Gaza heeft over het algemeen een hele hoge geletterdheid. Dat dreigt teruggedraaid te worden."
Unicef heeft lesmateriaal voor kinderen die moeten leren lezen. Dat wordt allemaal teruggestuurd door Israël. Waarom weet Unicef niet. "Dat lesmateriaal is niet levensreddend, maar als je ziet hoe de kinderen eraan toe zijn, zou je kunnen zeggen dat het de kinderen wel psychologisch zou helpen. Dan hebben ze iets te doen, al is het maar voor een paar uur."
Gaza-stad, als een maanlandschap
De voorbije dagen verbleef Bollen in Gaza-stad. Veel noordelijker kon het team dit keer niet geraken. “Het is onbeschrijfelijk. Ik weet niet welke bijvoeglijke naamwoorden ik moet gebruiken om aan te geven hoe dramatisch de situatie in het noorden is. We maken ons diep zorgen bij Unicef.”
"Sommige delen van Gaza-stad zijn volledig weggevaagd. Het ziet er eigenlijk uit als een maanlandschap met puin en zand. Voor de oorlog kwam ik elke maand naar Gaza. Nu herken ik de plaatsen niet meer en wist ik niet meer waar ik was omdat het compleet verwoest is." In andere gedeeltes van de stad staan nog gebouwen overeind, zegt Bollen, maar die zijn wel allemaal zwaar beschadigd en lijken op instorten te staan.
Ondanks al die verwoesting is het nog druk in Gaza-stad. Er zijn nog veel mensen, vooral ontheemden uit het uiterste noorden van Gaza. Zij zijn door Israël verplicht om daar te vertrekken.
"De VN schat dat zeker 100.000 mensen in de afgelopen weken uit het uiterste noorden van Gaza zijn geduwd. Veel ontheemden verblijven in die verwoeste gebouwen. Vaak zijn er ook geïmproviseerde tenten, vaak van stof, dekens, handdoeken. Dat is een probleem wanneer het regent."
Rosalia Bollen kan de ellende blijven opsommen. Ze spreekt over het kapotgeschoten medisch materiaal en over het gebrek aan voedzaam eten. Ze vertelt hoe dat tekort ook z'n tol eist. Opvallend veel baby's worden dood geboren en erg veel baby’s worden te vroeg geboren. Er zijn veel baby’s met afwijkingen en moeders die bevallen, maken vaak niet voldoende melk aan om hun baby te voeden. De moeders zijn zelf ondervoed.
Over zichzelf praat Rosalia Bollen niet zoveel. "Het is heel heftig allemaal. Moeilijk bij momenten om mee om te gaan. Soms wordt het mij ook even te veel. Zeker als er een kind sterft, zoals Islam aan leukemie. Dat blijft je bij. Maar ik zie ook dat elk klein beetje hulp dat doorgelaten wordt, ook weer mensenlevens kan redden. Er moet veel meer hulp Gaza binnengelaten worden."
