Hoewel het lerarentekort het afgelopen jaar licht is afgenomen, weegt het nog altijd zwaar op de scholen. Doordat bepaalde onderwijsvacatures niet ingevuld raken en leerlingen te weinig les krijgen, worden her en der enkele examens geschrapt. “Het is een teken aan de wand, want eerder hadden we geen problemen om tijdens het schooljaar vervangers te vinden”, getuigt schooldirecteur Frederik Glorieux.
Lerarentekort neemt licht af maar blijft zwaar doorwegen: "Sommige examens kunnen niet doorgaan"
Frederik Glorieux is sinds 2017 directeur van het Sint-Vincentiuscollege in Anzegem, in West-Vlaanderen. In deze examenperiode ziet hij zich voor het eerst in zijn carrière genoodzaakt om bepaalde proefwerken te schrappen. De oorzaak is niet ver te zoeken: het nog altijd nijpende lerarentekort in Vlaanderen. Dat is licht afgenomen, maar daarover hieronder meer.
“Onze leerkracht Frans is sinds 1 september met moederschapsrust”, zo getuigt Glorieux. “Maar ondanks heel veel zoeken hebben we geen geschikte vervanger gevonden, tot een aantal weken geleden. Hierdoor hebben de leerlingen van het 3e jaar maar een 2-tal weken lessen Frans gekregen."
"Dat is veel te weinig om in de examenperiode voor Kerstmis een examen op te stellen dat de leerplandoelen kan aftoetsen. Hierdoor hebben ze dus geen examen Frans, maar 2 uurtjes extra studie om voor hun andere vakken te studeren.”
Vreemd genoeg heeft zich tot op vandaag nog geen enkele kandidaat aangeboden om me te vervangen.
Leerkracht Nederlands Eline
Eenzelfde verhaal horen we bij een onderwijzeres Nederlands, die liever anoniem wil blijven. We noemen haar voor het gemak Eline. Sinds november is ze met ziekteverlof na een operatie. Maar ze ziet dat de directie van haar school maar geen vervanger vindt voor haar voltijdse job in het secundair onderwijs.
“Vreemd genoeg heeft zich tot op vandaag nog geen enkele kandidaat aangeboden.” Eline vindt dat heel verrassend, omdat ze als beginnend leerkracht destijds meteen had getekend voor een dergelijk aanbod. Doorgaans zitten de grootste knelpunten bij de tijdelijke vervangingen, van slechts een aantal lesuren.
Eline is lerares Nederlands, maar haar leerlingen moeten het dus een poos zonder hun juf stellen. Op haar school is nog geprobeerd om het probleem op te lossen “door hier en daar wat te schuiven”, maar dat heeft geen soelaas gebracht. Resultaat: Elines leerlingen hebben al 2 maanden geen lesuur Nederlands gehad, terwijl ze normaal 4 uur Nederlands per week hebben.
Als klap op de vuurpijl krijgen de leerlingen geen examen Nederlands tegen Nieuwjaar. “De evaluatie valt dus weg”, ziet Eline met lede ogen gebeuren. Ze vreest dat de opgelopen achterstand ook niet ingehaald kan worden tegen het einde van het schooljaar. Kunnen de leerlingen dan over naar een volgend jaar? “Dat moet besproken worden op de klassenraad”, weet Eline.
Uit eigen ervaring kent ze geen klassengroep die collectief is moeten zittenblijven door een tekort aan lessen. “Omdat ze er zelf niet aan kunnen doen, krijgen ze het voordeel van de twijfel en mogen ze overgaan naar het volgende jaar, in de hoop dat de achterstand dan wordt ingehaald.”
Als leerlingen in het secundair afstuderen zonder een evaluatie van hoofdvakken als Nederlands, zet dit een fikse hypotheek onder hun kansen in het hoger onderwijs, vreest Eline. “Het tekort aan leerkrachten zet dus de kwaliteit van het onderwijs stevig onder druk”, is haar pijnlijke conclusie.
Ook schooldirecteur Frederik Glorieux is er niet gerust op. “Het is een teken aan de wand, want eerder hadden we geen problemen om tijdens het schooljaar vervangers te vinden, maar intussen is dat wel heel moeilijk geworden.” Tijdens de vakantieperiodes is er vaak nog tijd om vervangers te zoeken, maar eenmaal het schooljaar is gestart, is het nog moeilijk om geschikte vervangers te vinden, zo ervaart Glorieux.
Wat zeggen de cijfers?
Nochtans is het lerarentekort in Vlaanderen en Brussel het afgelopen jaar lichtjes afgenomen, zo moet blijken uit de cijfers van de VDAB.
Bij de Vlaamse dienst die mensen aan werk moet helpen, liepen het afgelopen jaar 25.000 vacatures binnen voor leerkrachten in het basis- en secundair onderwijs samen. “Dat zijn er bijna 1.000 minder dan vorig jaar”, duidt VDAB-woordvoerder Lies Reynaert.
Grootste tekort in Antwerpen
De nood is het hoogst is in Antwerpen. Vanuit die provincie kreeg de VDAB bijna 7.500 vacatures binnen. Daarna volgt Oost-Vlaanderen met bijna 6.000 vacatures. In Vlaams-Brabant lieten de scholen ruim 3.500 vacatures publiceren.
In deze 3 provincies blijven de vacatures waar de VDAB geen kandidaten voor vindt tegelijk hoog: ruim 700 in Antwerpen, bijna evenveel in Oost-Vlaanderen en krap 500 in Vlaams-Brabant. “Deze aantallen tonen dat leerkracht nog altijd een knelpuntberoep is”, concludeert Lies Reynaert.
In Brussel is de situatie anders dan in Vlaanderen, ziet ze. “In Brussel zien we dat de vacatures nu beter ingevuld raken dan vorig jaar. We stellen vast dat zowel dit jaar als vorig jaar 2.300 leerkrachten gezocht worden in Brussel."
"Maar waar we vorig jaar in 860 gevallen geen leerkracht vonden, zien we dat het dit jaar maar voor een kleine 400 vacatures het geval is", zo besluit de VDAB-woordvoerder met een positieve noot.
