Op radio2 zal je dj Peter Van de Veire altijd netjes het woord kat horen uitspreken. Als hij dat woord in zijn Waarschoots dialect uitspreekt, wordt dat ‘katte’. Veel Oost- en West-Vlamingen doen dat. Het klinkt alsof ze een -e plakken achter bepaalde enkelvoudige zelfstandige naamwoorden. “Eigenlijk gebeurt net het omgekeerde. Die '-e' wordt er niet aan geplakt, ze hangt er nog aan van in de tijd van het Middelnederlands”, vertelt dialectoloog Chris De Wulf (UA).
Katte, flesse, taarte: waarom Oost- en West-Vlamingen overal de -e aan vastplakken
Anneke Hermans
Gepubliceerd:
Elke woensdag gaat Peter Van de Veire in 'Goeiemorgen morgen!' (radio2) samen met dialectoloog Chris De Wulf (UA) op zoek naar de eigenheid van onze taal. Meer weten? Vorige week ging het over de vervoeging van ‘ja’ en ‘nee’.
In het Oost- en West-Vlaams dialect gebeurt er bij sommige woorden iets geks. Het lijkt alsof er in de uitspraak een ‘-e’ achter een enkelvoudig zelfstandig naamwoord wordt geplakt. Een kat wordt katte. Een fles wordt flesse.
Maar niets is wat het lijkt. Die ‘-e’ wordt niet toegevoegd, ze is nog een overblijfsel uit ons taalverleden. In het Middelnederlands bestond die ‘-e’ in ongeveer alle dialecten. Door de jaren heen is ze onder meer uit de Brabantse en Hollandse dialecten verdwenen en daardoor zit ze ook niet in onze standaardtaal.
Als je nog verder teruggaat in de tijd, gebeurt er nog iets vreemders. Lang vóór het Middelnederlands spraken mensen zelfs nog over een ‘kattoo’ in plaats van over een katte of kat. Die lange ‘oo’ is langzaam afgesleten tot een doffe ‘-e’.
Uiteindelijk verdween die lange ‘oo’, omdat die eigenlijk geen nut heeft. Taal glijdt vaak af naar de meest eenvoudige vorm. De lange ‘oo’ slijt af tot een ‘-e’. Uiteindelijk verdwijnt die ‘-e’ ook op veel plekken zodat ‘kattoo’ in de loop der eeuwen gewoon ‘kat’ wordt.
Waarom zeggen Oost- en West-Vlamingen dan geen ‘honde’? Niet elk woord had die doffe ‘-e’ op het eind. Het heeft te maken met het geslacht. Bijna alle woorden waar je die doffe ‘-e’ achter hoort, zijn vrouwelijk. Bij mannelijke woorden, zoals hond, gebeurt dat bijna niet.
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd: