'Slachthuis van Assad': zo ging het eraan toe in beruchte Sednaya-gevangenis

De Sednaya-gevangenis in Damascus, bijgenaamd "het slachthuis van Assad". Op deze plek werden jarenlang honderdduizenden politieke gevangenen, onschuldige mannen en vrouwen, en zelfs kinderen opgesloten in de meest wrede omstandigheden.

Op beelden is te zien hoe mensen in veel te kleine cellen of kooien werden vastgehouden. De hygiëne laat in de meeste gevallen te wensen over. Gevangenen moesten er zware lijfstraffen en folteringen ondergaan, met vaak de dood tot gevolg. Volgens verschillende rapporten van mensenrechtenorganisaties zouden er de afgelopen jaren zo'n 30.000 mensen gestorven zijn.

De vreugde bij de gevangenen die vrijgelaten werden in de eerste uren en dagen na de val van Assad was dan ook groot. Maar op beelden die gisteren online verschenen, was te zien hoe nog steeds duizenden mensen opgesloten zaten achter metershoge muren of in verborgen, ondergrondse cellen. De afgelopen dagen probeerden speciale reddingsteams om de muren en metalen deuren open te breken.

Volgens hulporganisatie Witte Helmen – die de plek volledig heeft uitgekamd met honden en geluidssensoren - zouden er op dit moment geen gevangenen meer in Sednaya zitten. Volgens het hoofd van de organisatie, Raid Al Saleh, zaten er in totaal ongeveer 150.000 mensen vast.

"Men dacht dat men meer mensen ging vinden dan degenen die zijn aangetroffen in de gevangenis", zegt buitenlandjournalist bij VRT NWS, Majd Khalifeh. "Uit rapporten van mensenrechtenorganisaties wisten we dat er duizenden mensen in de gevangenis zaten en heel veel mensen waren hoopvol om een teken van leven van geliefden te krijgen."

Buiten Sednaya zouden er massagraven en talloze lijken aangetroffen zijn, mensen die vermoedelijk zijn gestorven door foltering of ontbering. De Witte Helmen betuigden hun medeleven met de vele families die tevergeefs hoopten dat ze vermiste familieleden levend zouden terugzien.

"In heel veel Syrische gevangenissen is foltering ingeburgerd", aldus Khalifeh. "Daarboven was Sednaya een militaire gevangenis, die gecontroleerd werd door het leger. Zo'n gevangenis is niet bedoeld voor ondervraging, maar voor intimidatie, straffen en foltering."

Verschillende mensen kwamen naar buiten met horrorverhalen. "Zo vertelde iemand hoe hij brood moest delen met de ratten zodat die hem met rust zouden laten. Een andere vertelde over hoe ze met tientallen mensen in een hele kleine ruimte opgesloten zaten. Feit is dat we die rapporten al jaren lezen. Nu zien en horen we het ook effectief van de mensen die er waren."

De Syrische activist Mazen Hamada belandde zelf in Sednaya. Hij werd gearresteerd omdat hij demonstreerde en video's van protesten en wantoestanden online zette.

Terzake kon hem spreken toen hij gevlucht was en tijdelijk in Nederland verbleef. Later werd hij onder valse voorwendselen terug naar Syrië gelokt, waarna hij voorgoed van de radar verdween.

Met het openzetten van de gevangenis wordt gevreesd dat er ook gevaarlijke mensen zijn vrijgelaten. "In Sednaya zaten niet zozeer criminelen, maar overwegend mensen die vastzaten om politieke redenen. In veel gevallen omdat ze deel uitmaakten van de gewapende oppositie tegen Assad, maar bijvoorbeeld ook mensen die deel hadden genomen aan vreedzame betogingen."

Maar ook andere gevangenissen zijn intussen bevrijd door de rebellen, en dat terwijl Syrië sinds de val van het Assad-regime wordt geplaagd door plunderingen en diefstal.

"Wanneer er een gebrek is aan het geloof in een rechtssysteem, dan geloof je ook niet in het motief waarom iemand achter de tralies zit. En dan zie je bij elke revolutie in de Arabische wereld dat de deuren van de gevangenissen zomaar open worden gezet, zonder dat men weet wie, wie is. En net als in België, zijn er ook in Syrië criminelen."

Rekeninghoudend met het feit dat de familie Assad het land een halve eeuw met harde hand geregeerd heeft, is het ook niet verwonderlijk dat er daags na de omverwerping van het regime chaos heerst.

"Het is niet te onderschatten hoe groot de shock is voor Syriërs die voor het eerst in 50 jaar hun land zullen moeten heropbouwen", legt Khalifeh uit. "We hebben de afgelopen dagen iets gezien wat ondenkbaar was."