Waarom nemen Amerikanen het op voor Luigi Mangione, die wordt verdacht van moord op baas van UnitedHealthcare?

De moord op de CEO van het Amerikaanse ziekteverzekeringsbedrijf UnitedHealthcare Brian Thompson veroorzaakt heel wat commotie. Opvallend is dat veel Amerikanen zich niet tegen de schutter, maar tegen de vermoorde CEO richten. 

Op sociale media verschijnen verschillende memes over de moordzaak. Toen de politie van New York nog volop zocht naar een verdachte, deelden mensen massaal berichten waaruit bleek dat ze de dader niet wilden helpen te identificeren. "Trakteer hem op een pint als je hem ziet", schreef iemand op het socialemediaplatform X. Iemand anders hoopte dat Thompson "vanuit de hel naar ons opkijkt".

Sommige Amerikanen proberen de namen van andere CEO's van verzekeringsbedrijven zoveel mogelijk te verspreiden. Op de streamingdienst Spotify is zelfs een playlist aangemaakt met de titel 'POV: Taking out a CEO'. Dat de liedjes 'Angel with a shotgun' en 'Can you hear the people sing' in die lijst staan, spreekt boekdelen.

De politie heeft Luigi Mangione gisteravond als verdachte opgepakt in een McDonalds in de staat Pennsylvania. Op Google verschenen al snel negatieve recensies over het filiaal. "Dit restaurant heeft ratten in de keuken. Ze maken je ziek, maar je verzekering dekt het niet", stond er onder meer te lezen. Daarnaast klinkt de oproep om Mangione zo snel mogelijk vrij te laten.

"Wie de verhalen over medische problemen van Amerikanen hoort, is niet verbaasd over deze heisa." Dat zegt Björn Soenens, die als VS-correspondent ook al jaren te maken heeft met het Amerikaanse ziekteverzekeringssysteem.

"Alles verloopt nodeloos moeilijk. Als je in België een probleem hebt aan je oog, ga je naar een oogarts naar keuze in je buurt. Hier werken ze met een systeem van 'prior authorization': je moet eerst nagaan of de dokter die je kiest en de ingreep die je nodig hebt, wel worden gedekt door je verzekering. Als de verzekeraar die toestemming niet geeft, betaal je alles uit eigen zak."

Een volledige rekening betalen, komt al snel neer op tien- tot wel honderdduizenden euro's. Online getuigt een anonieme Amerikaan dat hij na zijn hartoperatie in 2018 een rekening van 285.000 dollar in de bus kreeg. Zijn ziekteverzekeraar Blue Cross Blue Shield wilde de operatie niet terugbetalen. Pas na een rechtszaak die 6 maanden duurde, dekte de verzekeraar de kosten.

"Ik heb het zelf ook al meegemaakt", zegt Soenens. "Toen ik oogdruppels wilde kopen, gaf de bediende eerst aan dat ik 1.000 dollar moest betalen. Nadat bleek dat ik goed was verzekerd, kwam de rekening uit op 3 dollar."

"De buitensporige prijzen zijn niet het enige probleem. In de ziekenhuizen zijn ze helemaal niet transparant over wat een ingreep of interventie zal kosten. Denk aan een bevalling: in het ene ziekenhuis rekenen ze 10.000 dollar, in het andere 150.000 dollar." 

"Die onvoorspelbaarheid duwt de prijzen van ziekteverzekeringen de hoogte in. Een gezin met 2 kinderen betaalt al snel 2.000 dollar per maand om goed gedekt te zijn, maar in vele gevallen is bijvoorbeeld tandzorg dan nog niet inbegrepen. Jongeren kiezen er dus vaak voor om zich niet te verzekeren. Eigenlijk zijn mensen doodsbang om ziek te worden."

Dat de woede zich nu tegen UnitedHealthcare richt, komt door de moord op de CEO. "Sommigen beweren dat de moord bijna terecht is, maar die mensen spreken uit een diepgewortelde haat tegen het systeem", legt Soenens uit. "Ze zien dat Brian Thompson 10 miljoen dollar per jaar verdiende, terwijl zij soms moeten smeken om medische kosten terugbetaald te krijgen."

Vanuit politieke hoek wordt wel gewerkt aan oplossingen voor het systeem. "Er waren nog nooit zoveel mensen met een verzekering als onder Joe Biden. Vroeger kon zo'n 15 tot 20 procent van de Amerikanen zijn verzekering niet betalen. Biden heeft extra subsidies uitgetrokken, waardoor mensen met een lager loon toch een extra duwtje krijgen om een verzekering af te sluiten."

"De kans is groot dat Trump die subsidies zal afschaffen. Die mensen zullen ofwel hun verzekering opnieuw verliezen, of een basisverzekering in de plaats krijgen. Dat laatste dekt echter zeer weinig, dus de kans is groot dat ze dan toch volle pot zullen moeten betalen bij de dokter. Al probeerde Trump tijdens zijn eerste termijn ook om ziekenhuizen te verplichten transparanter te zijn over de prijzen van ingrepen en operaties."

In de Verenigde Staten bestaan naast de privéverzekeringen wel Medicare en Medicaid, programma's die door de overheid worden gesubsidieerd. Het eerste is voor mensen boven de 65 jaar, het laatste voor mensen met een zeer laag inkomen. "Dat zijn populaire programma's. En ook tijdens de pandemie kwam de overheid tijdelijk tussen, omdat armere mensen anders met bosjes niet behandeld en gestorven zouden zijn."

Een systeem als bij ons in België zit er echter niet in. "Dat wordt beschouwd als een extreem socialistisch of communistisch systeem", concludeert Soenens. "Amerikanen willen nog steeds dat de overheid geen te lange tengels heeft."