Brugge was belangrijke middeleeuwse handelsstad, bewijst ook parasiet uit 500 jaar oude beerput

De Schistosoma mansoni-parasiet is best wel een vies beestje. Het is een soort worm die als larve, vanuit besmet water, onze huid kan binnendringen. Van daaruit gaat de parasiet onder meer naar onze darmen. Hij tast ook andere organen aan, wat soms tot de dood kan leiden. In Afrika komt schistosomiasis wel vaker voor. Het is er, na malaria, de 2e dodelijkste parasitaire ziekte. In Europa is de parasiet veel uitzonderlijker. 

Dat een Schistosoma mansoni-eitje gevonden is in een 500 jaar oude beerput in Brugge is dan ook opmerkelijk. De beerput zelf werd bijna 30 jaar geleden al ontdekt bij opgravingen in de Spanjaardstraat. Maar het is onlangs pas dat de resten eruit verder zijn bestudeerd met nieuwe technieken. Dat gebeurde naar aanleiding van een samenwerking tussen de UGent en een Canadese Universiteit. Aan de universiteit in Gent loopt een project over de verdwenen Zwinhavens, waarin onder meer de levenswijze van buitenlandse kooplieden wordt bekeken in het Zwingebied, ook in Brugge. 

Uit onderzoek van de UGent blijkt dat de beerput in de middeleeuwen waarschijnlijk bedoeld was voor Spaanse handelaars. Het vermoeden is dan ook dat de darmparasiet via hen naar Brugge is gebracht. De Spanjaarden verkochten in Brugge producten die ze meebrachten vanuit Afrika, zoals specerijen, goud en ivoor. Al valt het ook niet uit te sluiten dat iemand van Afrikaanse komaf de parasiet heeft meegebracht. De eerste vermelding van een Afrikaan in Brugge dateert namelijk al van 1440. 

Onderzoek van organische resten om inzicht te krijgen in de geschiedenis is nog relatief nieuw, maar zal in de toekomst aan belang winnen. "Waar de focus vroeger lag op aardewerk en metalen voorwerpen, kijken we nu ook naar organisch materiaal om meer te leren over het dieet, de gezondheid, hygiëne en mobiliteit van vroegere populaties", zegt professor Koen Deforce van de UGent. Archeoloog Maxime Poulain vult aan: "De vondst van dat parasieten-ei in Brugge geeft niet alleen nieuw inzicht in het dagelijkse leven van de bevolking toen, maar toont ook hoe Brugge, als internationaal knooppunt voor mensen, goederen en ideeën, ook voor de verspreiding van ziekten heeft gezorgd."

Een Canadese onderzoeker gaat nu voort de genetica van de parasiet onderzoeken. Door deze te vergelijken met moderne varianten hoopt ze meer inzicht te krijgen in hoe ziekten in de loop van de tijd worden beïnvloed door migratie.