Formateur Bart De Wever heeft gisteren op het hoofdkwartier van de N-VA gesproken met de voorzitters van de Arizonapartijen. Hij is op zoek naar een akkoord want morgen wordt De Wever verwacht op het paleis om verslag uit te brengen bij de koning. Maar dat akkoord lijkt veraf, want de terugkeer van Vooruit-voorzitter Conner Rousseau lijkt een doorn in het oog van de Franstalige liberalen.
1. Hoe lang zal u ons geduld nog op de proef stellen?
Een foto op sociale media van MR-boegbeeld David Clarinval, eind november. De onderhandelaars voor een nieuwe regering eten een licht avondmaal, de borden staan op de open gespreide documenten van de politici. De sfeer is duidelijk goed, en het is die sfeer die MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez wil behouden, omdat die volgens hem tot een akkoord leidt. Vooruit-voorzitter Conner Rousseau ontbreekt aan de tafel. En het is net de terugkeer van Rousseau aan de onderhandelingstafel die de liberalen ergert.
Sinds Conner Rousseau terug is, zijn de gesprekken "moeilijker en niet-constructief", zo klinkt het bij de MR. Rousseau heeft de goede dynamiek verstoord die de afgelopen week tussen de onderhandelaars was ontstaan. Er kan voor Kerstmis een akkoord zijn, maar dan moeten de socialisten stoppen met belastingen voor te stellen zonder hervormingen, zo stellen de Franstalige liberalen het voor. Gisteren, bij zijn bezoek aan de formateur, zei hun voorzitter dat ook hardop, zonder evenwel de naam van Rousseau te noemen. “Een akkoord blijft mogelijk, als sommigen niet telkens komen aandraven met belastingen. De overheidsuitgaven in ons land zijn bij de hoogste ter wereld en toch blijft het voor sommigen moeilijk om te besparen en te hervormen. Je moet dit ernstiger aanpakken.”
De kloof tussen Vooruit-voorzitter Rousseau en MR-voorzitter Bouchez blijft te diep. En de argumenten van de twee kemphanen zijn ook al maanden dezelfde. Het is alsof de onderhandelaars in rondjes draaien, al 183 dagen lang. En ook dit weekend is verloren. Formateur De Wever blaast nu het plan af om vandaag alle voorzitters rond de tafel te brengen om de begroting rond te krijgen. Er zal vandaag wel een plenaire vergadering zijn, maar er zal enkel verder worden gewerkt aan het thema veiligheid. Maar hoelang zullen de onderhandelaars ons geduld nog op de proef stellen? Of in het Latijn, voor wie graag met die taal pronkt: “Quousque tandem abutere patientia nostra?”
2. Het harde antwoord van de vakbonden
Even later kwam Rousseau ook bij De Wever langs. En ook zijn tegenargumenten klonken vertrouwd in de oren. “Die sterkste schouders die zullen moeten bijdragen. Iedereen zal zijn deel moeten doen. En dus iedereen die redelijk en consequent is, die weet dat iedereen zijn deel zal moeten doen, op een redelijke manier.” Versta: wie niet wil dat iedereen zijn deel doet, en de sterkste schouders bijdragen, zoals de voorzitter van de MR volgens de socialisten, is niet redelijk en consequent. “Maar wij doen mee om het sociaal en eerlijker te maken voor veel gewone mensen.”
Intussen roeren, één week voor de grote betoging van vrijdag 13 december, de vakbonden zich. In Le Soir noemt de socialistische vakbond de plannen van de nieuwe regering een “contractbreuk”. In De Zevende Dag legt Miranda Ulens uit wat ze bedoelt: “In geen enkel verkiezingsprogramma, niet dat van Georges-Louis Bouchez of dat van Bart De Wever, staat dat ze aan het ambtenarenstatuut zouden raken. Waarom doen ze dat dan? Waarom viseren ze dan de ambtenaren?” In Le Soir rekent de vakbondsorganisatie uit dat “door het niet nakomen van afgesloten pensioenafspraken de meeste toekomstige gepensioneerden gemiddeld 200 tot 400 euro minder per maand krijgen.” En de vakbonden kondigen aan om voortaan de 13e van elke maand actie te voeren.
En daarmee zetten zij de partijen waarmee ze historische banden delen, zoals Vooruit en CD&V, onder druk. Een meerwaardebelasting kan de pijn verzachten, maar of daarmee het verwijt van "contractbreuk" (over de "harde maatregelen" zoals bij het ambtenarenpensioen) zal verdwijnen is nog maar de vraag.
Bart De Wever tussendoor als Sinterklaas
Tussen het onderhandelen door, nam Bart De Wever deze week ook tijd voor een Sinterklaasfilmpje op te nemen. Hij had als formateur een boodschap voor de "stoute, stoute, stoute kinderen in Brussel, kinderen die soms zelfs geen Nederlands spreken tegen de Sint: "des gamins terribles"". "Verschrikkelijke kinderen" dus.
Was dit een boodschap van de formateur aan MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez? Wel, in La Dernière Heure zegt Bouchez dat hij De Wever voor Kerstmis een cadeau zou geven dat verband houdt met Napoleon, de historische figuur die hém fascineert. “En aangezien het Napoleon was die Antwerpen deed herleven… Een geweldige stad vandaag de dag.” Of hoe de burgemeester van Antwerpen volgens Bouchez de glorie van zijn stad aan een Franse keizer te danken heeft. Dát is Bouchez ten voeten uit, "un gamin terrible".
3. Het stemadvies van de Groene partijtop
De partijtop van Groen steunt één van de drie kandidaat-voorzitters, Bart Dhondt. Zowel Petra De Sutter als Filip Watteeuw en Tinne Van der Straeten scharen zich achter hem. In De Morgen ergert Bright Adiya, één van de andere kandidaten, zich aan die steun. “Bart Dhondt is de kandidaat van de partijtop, ik die van de vernieuwing en de basisdemocratie.” Adiya hoopt die steun voor een andere kandidaat in zijn voordeel om te buigen. “Ofwel krijg je meer van hetzelfde, ofwel waait er een nieuwe wind."
“Het stemadvies vanuit de top is ronduit choquerend”, zegt Mieke Vogels, die de ouderenwerking GroenPlus leidt, in De Standaard. “Dat is wel héél weinig vertrouwen hebben in de basis.” In Terzake voegt ze er nog aan toe dat ze dit “on-Groen en ondemocratisch” vindt. Vooral omdat de drijfveer van de partijtop blijkbaar is om de derde kandidaat, Celia Groothedde, uit het wiel te rijden. “De leden weten niet hoe moeilijk ze is om mee samen te werken”, klinkt het in De Standaard over Groothedde, al wil niemand on the record spreken. “Breek me de bek niet open”, zegt een partijtopper. “Je gaat niet genoeg hebben aan één pagina in de krant.” Op VTM Nieuws zegt Brussels minister Elke Van den brandt dat ze zich aan dergelijke anonieme getuigenissen ergert.
De Groenen moeten misschien lessen trekken uit de liberale lotgevallen. Gedoodverfde kandidaat-voorzitters als Patrick Dewael (die het niet haalde van Herman De Croo), of nog Bart Somers (die het nipt wél haalde van Jean-Marie Dedecker), of recenter Tom Ongena die wel en Vincent Verbeeck die niet verkozen wordt, delen allemaal het lot dat ze van hun toenmalige partijtop een gunstig stemadvies kregen.
De resultaten bij de liberalen (even vaak niet als wel verkozen) tonen aan dat de steun van de partijtop niet altijd een gunstig effect heeft. En dat kiezers, zelfs de loyale van Groen, vaak allergisch reageren op verkiezingsadviezen van de partijtop. Zeker wanneer het advies komt van diegenen die zelf op de valreep aankondigden geen voorzitter te willen worden.
