"Iedereen heeft ooit met eenzaamheid te maken": de cijfers achter De Warmste Week  

De Warmste Week vlamt dit jaar tegen eenzaamheid. Een thema dat meteen herkenbaar in de oren klinkt bij veel mensen. Dat tonen de bijna 4.500 acties die op poten gezet worden voor de jaarlijkse solidariteitsactie.

Veel mensen zetten zich in voor mensen die zich eenzaam voelen in Vlaanderen. Als we de cijfers bekijken, zien we bijvoorbeeld dat de helft van de jongvolwassenen zich eenzaam voelt. Kunnen we hen en andere mensen die zich eenzaam voelen een gezicht geven? 

Eenzaamheid leeft vaker onder mensen met een bepaalde kwetsbaarheid. Fysiek kwetsbaren zoals mensen met een chronische ziekte stoten op beperkingen om iets te doen met anderen. Ook mensen met een psychische kwetsbaarheid zien de toekomst vaak somber in en hebben geen energie om samen dingen te ondernemen. 

Ook mensen met een maatschappelijke kwetsbaarheid leven vaker in eenzaamheid, denk maar aan langdurig werklozen die contact missen of mensen met minder financiële middelen om zich sociaal te ontplooien of aan bepaalde activiteiten deel te nemen. 

Intuïtief denken mensen vaak dat eenzaamheid meer leeft bij het oudere deel van de bevolking. Dat bevestigt de enquête van Statbel  die aantoont dat ouderen zich bijna 2 keer zo vaak eenzaam voelen als mensen jonger dan 24 jaar.

Ook Luc Goossens, emeritus professor psychologie aan de KU Leuven, erkent dat ouderen vaak last hebben van eenzaamheid. "De partner die overlijdt, een kleiner wordende vriendengroep en meer lichamelijke beperkingen: niet ondenkbaar dat 70-plussers zich vaker eenzaam voelen."

Niet alleen rond 70 jaar is er een piek in eenzaamheid. "Ook 30-jarigen hebben er vaker last van. Minder voor de hand liggend, maar dat komt omdat ze verwachtingen stellen als 'een ideale vriendenkring', 'een ideale job' en 'een ideale relatie'. Als die niet ingelost worden, gaan ze zich eenzaam voelen." 

Een internationale studie toont dan weer aan dat ook jongeren getroffen worden door eenzaamheid. 1 op de 6 Vlaamse jongeren kampt met eenzaamheid. Ook hulplijn Awel geeft aan dat het onderwerp leeft bij jongeren: in 2023 ging 4 procent van de gesprekken over eenzaamheid. 

Goossens ziet ook in verschillende studies hoe eenzaamheid bij jonge mensen geleidelijk stijgt. De verklaringen voor die eenzaamheid zijn heel uiteenlopend, maar vaak wordt het gebruik van een smartphone als reden gegeven. 

Ook veranderingen in hun omgeving spelen mee. "Er is een toename van depressie, een toename van het gebruik van (slaap)medicatie bij jongeren. Daar speelt mee dat ze meer onder druk staan door de rush van onze samenleving. Dat is iets waar andere generaties minder last van ondervonden." 

Onderzoeken kunnen wel aangeven wie vaker last heeft van eenzaamheid, maar eigenlijk is de kans groot dat iedereen tijdens zijn of haar leven momenten van eenzaamheid heeft. 

"Bij emotionele eenzaamheid krijg je het gevoel dat je bij niemand je hele verhaal kwijt kan. Sociale eenzaamheid voel je eerder wanneer je geen groep vindt om je bij aan te sluiten. Beide vormen zullen voor velen herkenbaar in de oren klinken", zegt Goossens. 

Net daarom is het volgens Goossens belangrijk dat het thema bespreekbaar wordt gemaakt, iets waar De Warmste Week toe bijdraagt. "Een hele week moet de focus ook liggen op verbondenheid, zo kunnen we op termijn eenzaamheid gaan verminderen." 

Goossens denkt dan ook dat de stijgende cijfers van eenzaamheid bij jongeren omkeerbaar zijn. "We zien in de cijfers dat oudere volwassenen steeds beter hun leven in handen nemen en bewust de eenzaamheid aanpakken. Ik geloof dat jongeren dat ook kunnen."