Wie graag al eens een stukje pure chocolade proeft, doet daar op lange termijn misschien wel voordeel mee. Onderzoek aan de Amerikaanse universiteit Harvard laat zien dat 5 keer per week een stukje pure chocolade eten samenhangt met 21 procent minder kans op diabetes type 2. Wie enkel melkchocolade eet, heeft vooral meer kans op gewichtstoename. Al wil dat nu ook niet meteen zeggen dat we allemaal aan de pure chocolade moeten.
Kan donkere chocolade de kans op diabetes type 2 verminderen? Onderzoek toont alleszins een link
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Chocolade, voor velen een gegeerd goedje waar ze maar moeilijk van af kunnen blijven. Ja, het bevat veel calorieën, verzadigde vetten en suikers, maar er worden ook gezonde eigenschappen aan toegeschreven. Zo is bekend dat chocolade anti-oxidanten bevat, zogenoemde flavonolen. Die kunnen bijvoorbeeld bloeddrukverlagend werken.
Nu wordt chocolade in verband gebracht met een verminderd risico op diabetes type 2. Tenminste, als het gaat om pure chocolade, en niet om melkchocolade of witte chocolade. Dat merkten wetenschappers aan de universiteit van Harvard alleszins op in een langlopend vergelijkend onderzoek.
Meer concreet: ze zagen dat 5 keer per week een klein stukje pure chocolade eten samenhangt met 21 procent minder kans op diabetes type 2 op lange termijn, in vergelijking met zelden of nooit chocolade eten.
Bij wie zich beperkt tot melk- of witte chocolade, zagen onderzoekers dat verband niet. Ze stelden vast dat het eten van melkchocolade samenging met gewichtstoename op lange termijn.
Wat is diabetes? Diabetes, oftewel suikerziekte, is een aandoening waarbij het suikergehalte in het bloed ontregeld is. Grosso modo zijn er twee types. Bij diabetes type 1 maakt ons lichaam geen of veel te weinig insuline aan, een hormoon dat onze bloedsuikerspiegel onder controle houdt. Dit type komt weinig voor (ongeveer 10 procent van alle patiënten) en treedt dikwijls al op in de kindertijd. Wie type 1 heeft, moet een leven lang insuline inspuiten of een insulinepomp dragen Bij diabetes type 2 maakt ons lichaam genoeg insuline aan, maar wordt het minder gevoelig voor de werking ervan. Dit type is gelinkt aan ouderdom en levensstijl en begint meestal op iets latere leeftijd. Ongeveer 90 procent heeft type 2. Patiënten krijgen het advies meer te sporten en hun voeding aan te passen, soms aangevuld met medicatie. Aan diabetes zijn risico's verbonden. Een te lage bloedsuikerspiegel ('hypo') veroorzaakt een hongergevoel, zweten, hartkloppingen en duizeligheid. Een te hoge bloedsuikerspiegel ('hyper') voel je niet zo snel, maar kan op lange termijn leiden tot problemen met hart en bloedvaten, ogen, nieren en voeten.
Wat hebben chocolade, flavonolen en diabetes met elkaar te maken?
Het onderzoek aan Harvard is gebaseerd op de eerdere vaststelling dat een verhoogde consumptie van flavonolen in verband gebracht wordt met een kleinere kans op diabetes type 2. Daarbij werd ook al gekeken naar chocolade, omdat dat een van de producten is die de meeste flavonolen bevatten.
Onderzoek naar de link tussen chocolade en diabetes type 2 leverde tot nu toe echter tegenstrijdige resultaten op. Bovendien werd in die onderzoeken geen onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten chocolade (puur, melk, wit), die elk een andere cacao-, suiker- en vetsamenstelling hebben. En dus mogelijk ook andere effecten op onze gezondheid.
De wetenschappers van Harvard keken voor hun onderzoek naar 3 langetermijnstudies bij verpleegkundigen en zorgmedewerkers in de Verenigde Staten. Het gaat meer bepaald om de Nurses' Health Study , de Nurses' Health Study II en de Health Professionals Follow-Up Study .
Gedurende een periode van 25 jaar vulden deelnemers aan die onderzoeken elke 4 jaar vragenlijsten over voeding in. Ook hun gezondheidsgegevens doorheen de jaren werden bijgehouden. De wetenschappers gingen vervolgens na hoeveel en welke deelnemers later diabetes type 2 ontwikkelden.
Wat stelden de wetenschappers vast?
Van de 192.028 deelnemers van wie de totale chocoladeconsumptie geregistreerd was, kregen er 18.862 diabetes type 2.
Van de 111.654 deelnemers van wie geregistreerd was of ze pure of melkchocolade aten, kregen er 4.771 diabetes type 2.
Wie minstens 5 keer per week 1 portie chocolade van eender welke soort at, had 10 procent minder kans om de diagnose te krijgen dan wie nooit of zelden chocolade at. 1 portie komt overeen met 1 ounce, dat is ongeveer 28 gram.
Wie minstens 5 keer per week 1 portie pure chocolade at, had 21 procent minder kans om de diagnose te krijgen dan wie nooit of zelden pure chocolade at.
Wie zich beperkte tot melkchocolade, had statistisch gezien niet minder kans op de diagnose. Melkchocolade werd in verband gebracht met gewichtstoename op langere termijn, een risicofactor voor diabetes type 2.
Alleen samenhang, (nog) geen oorzaak-gevolg
Wat moeten we hier nu van maken? Belangrijk om te weten is dat de wetenschappers aan Harvard om te beginnen mensen met een extreem hoge of lage calorie-inname uitsloten van hun onderzoek. Ook deelnemers die al diabetes type 2, hart- en vaataandoeningen of kanker hadden, werden uitgesloten.
Bij de overblijvende deelnemers brachten ze heel wat levensstijl- en voedingsfactoren in rekening die een rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van diabetes type 2. Enkele van die factoren waren roken, alcoholgebruik, buikomtrek, gebruik van vitaminen, hoge bloeddruk, hoge cholesterol, (post)menopauze en een familiegeschiedenis van diabetes. De onderzoekers benadrukken dat niet alle mogelijke risicofactoren opgenomen zijn.
De onderzoekers wijzen er ook nadrukkelijk op dat het hier louter gaat over samenhang, niet over oorzaak-gevolg. Ze zien met andere woorden een link tussen het eten van pure chocolade en een kleinere kans op diabetes, maar het is nog te vroeg om te zeggen of het eten van pure chocolade de oorzaak is van die verlaagde kans.
Wat kan het verschil maken tussen pure en melkchocolade?
De wetenschappers willen verder onderzoek om te bekijken of diezelfde bevindingen terugkomen, en om hun veronderstellingen te testen. Ze vermoeden namelijk dat de verschillende samenstelling van pure en melkchocolade mogelijk een rol kan spelen.
Chocolade wordt gemaakt van cacaobonen, het zaad van de cacaoboom. Die bonen worden gefermenteerd, gedroogd, geroosterd en vermalen, met een dikke cacaomassa als resultaat. Uit die massa wordt cacaoboter (het vet) onttrokken, van wat overblijft wordt magere cacaopoeder gemaakt. Zowel cacaoboter als cacaopoeder wordt gebruikt om allerlei chocoladevarianten te maken.
In het onderzoek werd pure chocolade omschreven als chocolade met 45 tot 80 procent cacao, melkchocolade als chocolade met 35 procent cacao of minder. Hoe hoger het percentage, hoe meer cacao, en dus hoe meer flavonolen. De stof die in verband wordt gebracht met een lagere kans op diabetes type 2.
"Pure en melkchocolade bevatten vergelijkbare hoeveelheden toegevoegde suiker, vet en calorieën, maar het belangrijkste verschil is dat pure chocolade meer cacao bevat", schrijft hoofdauteur Binkai Liu.
Allemaal aan de pure chocolade?
Wil dat nu zeggen dat we allemaal aan de pure chocolade moeten? Volgens wetenschappers die niet bij het onderzoek betrokken waren, klinkt de geopperde veronderstelling in het onderzoek alleszins aannemelijk.
"Van flavonolen is aangetoond dat ze de insulinegevoeligheid verbeteren en oxidatieve stress en ontstekingen verminderen. Allemaal aspecten die we zien bij diabetes", zegt Nestoras Mathioudakis, co-medisch directeur van het Diabetes Prevention and Education Program bij Johns Hopkins Medicine in Baltimore aan CNN .
"Chocoladeproducten zijn snoepgoed en bevatten suiker, dus ik moedig mensen niet aan om chocolade te eten om hun bloedsuiker onder controle te houden. Ik weet niet zeker of ik dat zou doen op basis van deze studie alleen", voegt Mathioudakis daar wel aan toe. "Ik zou alternatieve bronnen voorstellen, donkere bessen zoals bosbessen, bramen en granaatappels, appels en thee."
Pure chocolade? Geniet ervan, maar zoals dat met alles geldt: met mate.
"Effect grootst bij mensen die in het algemeen gezond aten"
In een reactie op de Amerikaanse studie laat Gezondheid en Wetenschap weten dat "het beschermende effect van zwarte chocolade op diabetes type 2 lang niet bij alle deelnemers van de studie werd gezien. Het effect was het grootst bij mensen die in het algemeen gezond aten ."
"Op basis van deze studie kunnen we dus niet besluiten dat zwarte chocolade het risico op diabetes type 2 verlaagt. Door te werken aan een gezonde levensstijl kan je je risico op diabetes wel met meer dan de helft verminderen. Gezonde voeding met veel groenten en fruit hoort daar onlosmakelijk bij. Af en toe een stukje zwarte chocola moet natuurlijk kunnen."
Meer lezen? Liu, B., et al. (2024).
