Bitcoin is voor het eerst 100.000 dollar waard: van obscure technologie tot financieel zwaargewicht

Voor de eerste keer in zijn 16-jarige bestaan is de waarde van de bitcoin afgelopen gestegen tot boven de 100.000 dollar. De waarde steeg al snel door tot meer dan 103.000 dollar.

Aanleiding voor het record is de bekendmaking van verkozen president Donald Trump dat hij Paul Atkins voorstelt als voorzitter van de Securities and Exchange Commission (SEC). Dat is de toezichthouder op de effectenbeurzen in de Verenigde Staten. Atkins is een pleitbezorger van cryptomunten.

Sinds Trumps verkiezing zit de bitcoin opnieuw in de lift. Hij heeft eerder al gezegd dat hij van de Verenigde Staten de cryptohoofdstad van de wereld wil maken. Maar hoe is het eigenlijk allemaal begonnen?

Bitcoin bestaat nog niet zo heel lang. Het concept achter de digitale munt werd voor het eerst voorgesteld in 'Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System', een document dat gepubliceerd werd op 31 oktober 2008.

In dat document beschrijft de auteur, Satoshi Nakamoto (wellicht een pseudoniem van een of meerdere personen), een digitaal betalingssysteem dat niet afhankelijk is van tussenpersonen zoals banken.

Het achterliggende idee is redelijk simpel: door de bitcoin kunnen mensen digitaal geld via het internet naar elkaar sturen zonder dat iemand transacties kan tegenhouden of wijzigen.

Het systeem gebruikt de zogenoemde blockchain-technologie. Daarbij wordt elke verrichting vastgelegd in een soort openbaar register. Dit zorgt ervoor dat gebruikers altijd kunnen controleren of een transactie echt heeft plaatsgevonden, zonder dat een tussenpersoon zoals een bank nodig is.

In januari 2009 worden de eerste bitcoins ontgonnen door Nakamoto. Dit gebeurt door computers die complexe wiskundige puzzels oplossen. Dat proces wordt 'mining', 'ontmijnen', genoemd.

Hierbij wordt een nieuw blok toegevoegd aan de gegevensketting van de blockchain. Miners krijgen als beloning bitcoins, wat hen motiveert om het systeem veilig en betrouwbaar te houden.

In deze vroege periode is bitcoin bij het grote publiek nog geheel onbekend. In de luwte ontgint Nakamoto duizenden munten en voert hij experimentele transacties uit met andere computerwetenschappers. De munt heeft op dit moment nog geen officiële koers en cryptobeurzen bestaan nog niet.

Dat verandert in mei 2010 met de oprichting van BitcoinMarket.com, de eerste bitcoinbeurs. Hier kunnen gebruikers bitcoins kopen en verkopen voor 0,003 dollar per stuk. Later dat jaar verschijnen er nog beurzen, zoals Mt.Gox (meer daarover hieronder).

De waarde van bitcoin stijgt de jaren erop gestaag. In februari 2011 bereikt de munt voor het eerst een waarde van 1 dollar en 2 jaar later zelfs 1.000 dollar. Steeds meer bedrijven beginnen bitcoin te accepteren als betaalmiddel, waaronder het Chinese Baidu (2013) en Microsoft (2014).

In 2014 krijgt de bitcoin te maken met zijn eerste grote crisis. Mt.Gox, op dat moment de grootste cryptobeurs ter wereld, blijkt slecht beveiligd te zijn, waardoor hackers honderdduizenden bitcoins kunnen buitmaken.

Dit leidt tot de ineenstorting van Mt.Gox en een scherpe daling van de bitcoinprijs. Het duurt 3 jaar tot de koers weer boven de 1.000 dollar uitkomt.

De instorting van Mt.Gox, samen met het gebruik van bitcoin op illegale marktplaatsen zoals Silk Road, beschadigt de reputatie van de munt. Volgens critici maakt de anonimiteit en decentralisatie bitcoin aantrekkelijk voor illegale activiteiten zoals drugshandel en witwaspraktijken.

Toch toont onderzoek in 2016 aan dat slechts 3 procent van de bitcointransacties illegaal is, een percentage dat vergelijkbaar is met de illegale transacties in traditioneel geld (2 à 5 procent van de wereldeconomie).

In 2017 maakt de bitcoin zijn intrede op de reguliere financiële markten. Niet rechtstreeks, maar met de introductie van de bitcoin-futures door de Amerikaanse beursbedrijven CBOE en CME. Futures zijn contracten waarmee beleggers kunnen speculeren op de toekomstige prijs van bitcoin, zonder de munt zelf te hoeven bezitten.

Een volgende mijlpaal is de goedkeuring van de eerste bitcoin-ETF in oktober 2021: de ProShares Bitcoin Strategy ETF (BITO). Een ETF (Exchange-Traded Fund) is een beleggingsfonds dat verhandeld wordt op de beurs, zoals een aandeel.

De BITO-ETF is gebaseerd op bitcoin-futures en biedt beleggers toegang tot bitcoin via een vertrouwd en gereguleerd vehikel, zonder de munt direct te hoeven kopen of opslaan.

Dit jaar volgt de goedkeuring van de eerste Amerikaanse spot bitcoin-ETF’s. In tegenstelling tot een futures-ETF, die gebaseerd is op contracten, houdt een spot-ETF echte bitcoins aan als onderliggende waarde. Dit biedt beleggers directere blootstelling aan prijsveranderingen, zonder afhankelijk te zijn van afgeleide producten.

Doordat de bitcoin meer en meer zijn weg vindt in het financiële systeem, wordt de interesse gewekt van grote bedrijven en zelfs landen. In 2020 besluit technologiebedrijf MicroStrategy een deel van zijn reserves in bitcoin te beleggen. Sindsdien heeft het bedrijf een reserve van meer dan 330.000 bitcoins opgebouwd.

Andere bedrijven, zoals Tesla, volgen, waarbij de automaker in 2021 aankondigt 1,5 miljard dollar aan bitcoin te hebben gekocht. Het autobedrijf heeft intussen een groot deel van die reserve verkocht.

Tegelijkertijd verklaart El Salvador in 2021 bitcoin tot wettig betaalmiddel en begint het land bitcoinreserves op te bouwen. Ook andere landen, zoals China, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, hebben aanzienlijke hoeveelheden bitcoins in handen, vaak door inbeslagnames bij criminele activiteiten. De VS is de grootste houder, met een reserve van ongeveer 200.000 bitcoins.

Landen als Bhutan en Ethiopië slaan daarentegen bewust bitcoins in of zijn zelf begonnen met minen. Bhutan bezit momenteel zelfs meer dan 12.000 bitcoins , wat neerkomt op een derde van het bruto binnenlands product van het land.

De recente verkiezing van Donald Trump, die heeft beloofd een strategische bitcoinreserve aan te leggen, heeft de munt een forse nieuwe impuls gegeven. Dit is een van de belangrijkste redenen waarom de bitcoin vandaag zo hoog noteert.

Als andere landen besluiten mee op de kar te springen, zoals verschillende politici voorstellen – onder wie de Poolse presidentskandidaat Slawomir Mentzen – is het moeilijk te voorspellen wat er in de toekomst gaat gebeuren.

De koers van bitcoin is echter nog altijd onderhevig aan forse schommelingen. Exact een jaar geleden op moment van schrijven noteerde de munt nog onder de 36.000 dollar.

Veel economen blijven daarom kritisch en sommigen noemen de bitcoin zelfs compleet nutteloos. Vergelijkingen van de bitcoin- en bredere cryptomarkt met de tulpenmanie  in Amsterdam in de 17e eeuw worden al jaren gemaakt. Maar hoe wisselvallig de koers van de munt ook is, en hoe groot de gevolgen van een crash zouden kunnen zijn, toch blijft de interesse in bitcoin onverminderd groot.