Overleeft Franse premier Michel Barnier motie van wantrouwen in het parlement? "Kans is groot dat hij straks geen premier meer is"

De politieke situatie in Frankrijk is op zijn zachtst gezegd gespannen. Later vandaag, vanaf 16 uur, wordt in het parlement gedebatteerd over de moties van wantrouwen die zijn ingediend tegen de centrumrechtse minderheidsregering van premier Michel Barnier.

Aanleiding is de begroting die de regering heeft opgesteld en waarin sprake is van 40 miljard euro aan besparingen en 20 miljard euro aan belastingverhogingen. De regering vindt er echter geen meerderheid voor in het parlement.

Barnier heeft daarom beslist om het omstreden grondwetsartikel 49.3 in te roepen. Daarmee kan de regering zonder debat een wet doordrukken. De premier moet dan wel het vertrouwen vragen en krijgen in het parlement.

Zowel de linkse oppositie, verenigd onder de noemer Nouveau Front Populaire (Nieuw Volksfront), als het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) van Marine Le Pen, heeft ermee gedreigd om een motie van wantrouwen in te dienen als Barnier dat grondwetsartikel zou inroepen. En ze hebben dat ook gedaan.

Gisteravond, aan de vooravond van de vertrouwensstemming, gaf Barnier een live interview aan de televisiezenders TF1 en France 2 . Daarin gaf hij toe dat de situatie moeilijk is, maar hij gelooft dat het mogelijk is dat de oppositieblokken niet over de moties van wantrouwen zullen stemmen.

"Ik geloof in een reflex van verantwoordelijkheid waarbij we, los van politieke verschillen en tegenstellingen die normaal zijn in een democratie, tegen onszelf zeggen dat er een hoger belang is", zei Barnier. "Ik denk dat het algemene belang, het belang van het land, echt nog iets betekent."

Barnier waarschuwde ook voor de chaos die zou volgen als zijn regering naar huis gestuurd zou worden. "De situatie is moeilijk op begrotingsvlak, zeer moeilijk op economisch en sociaal vlak. Een goedgekeurde motie van wantrouwen zal alles nog erger maken."

Volgens de premier zullen 18 miljoen Fransen hun inkomstenbelasting zien stijgen als de begroting niet wordt goedgekeurd, omdat de inflatie niet geïndexeerd zal worden. Dat is onvermijdelijk", zei hij. "De impact van deze politieke instabiliteit zal je meteen zien in de rentetarieven."

Als de regering valt, sluit Barnier uit dat hij nog zal terugkeren als premier. "Ik wil dienen, het is een grote eer. Maar wat betekent zo'n herbenoeming? Als ik val en ik kom terug, gaan ze (de oppositie, red) dan doen alsof er niets gebeurd is?"

"De centrale boodschap van Barnier is dat hij hoopt dat politici bij de stemming over een motie van wantrouwen aan het landsbelang denken", zegt correspondent Frank Renout. "Hij weet ook dat er een meerderheid in het parlement voor die motie is, maar mensen moeten hun partijbelangen opzijzetten."

De kans is zeer reëel dat Barnier en zijn regering de laan uitgestuurd worden. "Zowel de linkse oppositie als radicaal-rechts hebben gezegd dat ze voor de motie zullen stemmen. En dan vertrekt Barnier gewoon, amper 3 maanden nadat zijn regering is aangetreden."

Wat dan, is de grote vraag? "Simpelweg zou je zeggen dat president Emmanuel Macron gewoon een nieuwe premier moet zoeken, maar dat is heel moeilijk", zegt Renout. "Het kostte Macron na de vervroegde parlementsverkiezingen in juli al 3 maanden om iemand te vinden, en Barnier zelf had dan nog eens een week nodig om een kabinet samen te stellen." De reden daarvoor is het verdeelde parlement. "Geen enkele partij heeft de absolute meerderheid. Ze moeten dus samenwerken, maar dat willen ze niet. Dat is ook de reden waarom ze de begroting niet door het parlement kregen. Welke andere premier er ook komt, hij of zij zal ook te maken krijgen met datzelfde verdeelde parlement." Het ziet er dus niet goed uit voor Barnier. "Er zijn 2 moties van wantrouwen, eentje van de linkse oppositie, eentje van Rassemblement National. De motie van links zal als eerste besproken worden. Marine Le Pen (RN) heeft al gezegd dat ze mee voor de motie van links zal stemmen. Barnier en zijn regering zullen dus feitelijk naar huis gestuurd worden."

En president Emmanuel Macron? Die zei gisteren dat hij niet kon geloven dat er gestemd zou worden over een motie van wantrouwen. "Het zou van een ondraaglijk cynisme getuigen als Rassemblement National de motie van links zou goedkeuren. Ook de socialistische partij (PS), en dan vooral ex-president François Hollande, is dan helemaal het noorden kwijt."

De voorbije weken riepen Macrons tegenstanders ook op tot diens ontslag. Dat is volgens de president "politieke fictie". Hij is niet van plan om zijn functie op te geven voor het einde van zijn mandaat in 2027.

Tot nu toe had Macron zich nog niet openlijk uitgesproken voor de crisis. "Zijn tegenstanders zouden natuurlijk graag zien dat hij vertrekt en dat er presidentsverkiezingen komen. Zodat ze zelf hun kandidaat naar voren kunnen schuiven", zegt Frank Renout.

"Maar feit blijft dat een nieuwe president het probleem niet zal oplossen. Het parlement blijft nog altijd verdeeld. Ook een nieuwe president zal moeite hebben om maatregelen door het parlement te krijgen."

Nieuwe parlementsverkiezingen mogen volgens de wet maar 1 jaar na de vorige worden uitgeschreven. Ten minste tot juli 2025 blijft hetzelfde verdeelde parlement dus aan.