Families verscheurd door Syrische burgeroorlog na jaren herenigd in Aleppo: "Nooit gedacht mijn vader terug te zien" 

De verrassingsaanval van de Syrische rebellen, geleid door het islamitische Hayat Tahrir al-Sham, heeft in minder dan een week tijd de machtsverhoudingen in het noorden van Syrië verschoven. De rebellen kregen in recordtempo Aleppo in handen, de op 1 na grootste stad van het land, en lijken nu ook de stad Hama te willen controleren.

Het is nog afwachten hoe de situatie zich op het terrein verder zal ontwikkelen, maar duidelijk is wel dat het voor het eerst in jaren weer mogelijk is om van noordelijk oppositiegebied naar Aleppo te reizen, dat dus tot 27 november onder de controle was van het regime van de Syrische president Bashar al-Assad.  

En dat verandert het lot van heel wat families die door de Syrische burgeroorlog al meer dan een decennium verscheurd zijn. Zo worden op sociale media beelden gedeeld van families die elkaar in de armen vliegen na jaren van elkaar gescheiden te zijn geweest.

Ook de familie van Abdulkafi Alhamdo, leerkracht Engels en activist, werd door de burgeroorlog verscheurd. Hij is geboren en getogen in Aleppo, maar moest zijn stad ontvluchten bij de hevige bombardementen in 2016.  

"Dat was hartverscheurend. Ik wilde mijn kinderen daar zien opgroeien, maar dat was onmogelijk", vertelt hij aan VRT NWS. "Mijn dochter was 10 maanden oud. Als we waren gebleven, hadden we het niet overleefd."

In het eerste jaar van de Arabische revolutie tegen het regime-Assad bleef Aleppo, het industriële en financiële hart van Syrië, nog gespaard van geweld. Dat veranderde toen in juli 2012 de stad plots een belangrijk strijdtoneel werd nadat de rebellen een offensief hadden gelanceerd om de regeringstroepen te verdrijven en controle te krijgen over het noorden van het land. 

Aleppo werd uiteindelijk ruwweg in tweeën gedeeld: de oppositie zat in het oosten, terwijl het westen in handen bleef van de regering. "Ik zat in het deel van de stad dat in handen was van de rebellen, terwijl mijn familie in het gebied zat dat door de regeringstroepen gecontroleerd werd."

Alhamdo's vader, die in 2004 naar Saudi-Arabië was vertrokken om werk te zoeken, keerde in 2014 terug naar Aleppo. "Maar toen was de revolutie al in volle gang. Mijn vader was Syrië binnengekomen via regeringsgebied en zat in het andere deel van de stad. Ik had mijn vader op dat moment al 10 jaar niet meer gezien. Een afstand van slechts 10 km hield ons uit elkaar", vertelt hij. 

Geen van de strijdende partijen wist de patstelling te doorbreken, totdat halverwege 2016 de regeringstroepen, gesteund door Rusland en Iran, de laatste aanvoerroutes naar het door rebellen gecontroleerde oosten afsneden.

Daarmee werd een gebied met 250.000 mensen belegerd. Na verwoestende bombardementen en talloze burgerslachtoffers kwam Aleppo grotendeels in handen van de Syrische regering. Sindsdien woont Alhamdo in Daret Azzeh, een dorp in het noordwestelijke oppositiegebied van het land, op zo’n 30 km van Aleppo.  

Toen hij vorige week het nieuws hoorde dat de rebellen de regeringstroepen in Aleppo volledig hadden teruggedrongen, is hij meteen naar de stad vertrokken. "3 uur na de aanval stapte ik in mijn auto. Ik moest teruggaan. Ik moest mijn stad weer zien, de plek waar ik mijn ziel had achtergelaten in 2016."

Het weerzien met zijn vader was emotioneel. "Ik had hem al 20 jaar niet meer gezien. Mijn vader is 85 jaar, hij is een oude man. Ik had nooit gedacht dat ik hem nog zou terugzien." 

Op de beelden die hij deelt met VRT NWS, zien we hoe Alhamdo na 20 jaar zijn ouderlijk huis binnengaat en zijn 85-jarige vader in de armen sluit. 

"Toen we elkaar vasthielden, zei mijn vader dat hij nog steeds niet kon geloven dat ik levend voor hem stond. Hij vertelde me vaak dat we elkaar nooit meer zouden zien, dat een van ons zou sterven voor het zover kwam." 

"De tweede dag dat ik hem bezocht, was hij opnieuw aan het huilen. Hij kon het nog steeds niet bevatten." 

Ook voor Alhamdo’s 3 kinderen was het een bijzonder moment. "Mijn vader had zijn kleinkinderen nog nooit ontmoet. Dit was de eerste keer dat hij hen zag. Ik ben blij dat dit nog mogelijk was in zijn leven. Het was een prachtig moment voor onze familie."  

Terugkeren naar Aleppo was een bitterzoete ervaring. "Ik was blij om terug te zijn, maar het puin dat ik in 2016 achterliet, lag er nog steeds. Er is niets gedaan om de stad weer op te bouwen", vertelt Alhamdo.  

Dat Assad zo alomtegenwoordig is in het straatbeeld, maakt de sfeer nog grimmiger. "Het is beklemmend. Het voelt Orwelliaans. Overal zie je zijn gezicht: posters, standbeelden, zijn naam. Je kunt er niet aan ontsnappen. Dat versterkt de angst voor wat er kan gebeuren met de rebellen in de buurt."  

Zelfs de aanwezigheid van burgers uit oppositiegebieden zaait wantrouwen en paranoia in Aleppo, zegt Alhamdo. "Mijn tante kwam een kennis tegen terwijl ik bij haar was. Toen zij vroeg wie ik was, antwoordde mijn tante dat ze me niet kende. Ze durfde niet te zeggen dat ik haar neef ben, uit angst voor represailles van het regime als Assad weer controle krijgt over Aleppo."

Veel mensen vermijden zelfs contact met familie of vrienden uit oppositiegebieden in het openbaar, uit pure angst, klinkt het. "De angstcultuur zit diep in de gebieden onder regie van Assad, en die zal niet zomaar verdwijnen."

Maar de zorgen beperken zich niet tot het regime. Ook de mogelijke komst van een door rebellen gecontroleerd bewind roept angst op. Hayat Tahrir al-Sham, de groep die het offensief in Aleppo leidde, distantieerde zich in 2017 van Al Qaeda en zegt gematigder te zijn geworden. Of dat in de werkelijkheid ook zo is, is afwachten.  

"Ik weet niet wat de toekomst brengt, het is moeilijk te voorspellen", zegt Alhamdo. "Maar één ding weet ik zeker: ik wil vrijheid. Voor mezelf, voor mijn kinderen en voor het Syrische volk. We willen zelf bepalen wie onze president is, zonder decennialang te moeten leven onder een totalitair regime. Dat is waar de revolutie in 2011 mee begon, en dat is waar Syriërs vandaag nog steeds toe oproepen."