Acht BV's trotseren Kilimanjaro in 'De rugzak' op VRT 1: "Berg beklimmen is veel meer dan alleen afzien"

In juni hebben Xavier Taveirne, Véronique De Kock, Stephanie Planckaert, Ender Scholtens, Soe Nsuki, Ben Segers, Mathias Vergels en Emma Bale de Kilimanjaro, met 5.895 meter de hoogste berg van Afrika, beklommen. Ze deden dat via de noordelijke Rongai Route, een zware en minder toeristische route. 

Wanneer Soe Nsuki, stand-upcomedian, auteur en reporter, voor het programma gevraagd wordt, wimpelt ze het voorstel in eerste instantie af. "Ik zoek afzien niet per se zelf op. Maar mijn vriend zei: je moet er misschien iets langer over nadenken. Het is een kans die je maar 1 keer in je leven krijgt. Zo'n berg beklimmen is veel meer dan alleen maar afzien. Ik wilde al langer meer van Afrika zien, want ik ben ook Congolees."

Daarnaast is er nog een persoonlijke reden om toch mee te gaan. "Toen ze mij belden was mijn zoon bijna 1 jaar. Ik wilde echt een ritueel voor mezelf om die nieuwe levensfase te vieren. Je bent ouder geworden, maar je bent als persoon ook helemaal veranderd. Dat is echt een breuk met je vorige leven. Ik zag die berg beklimmen als een fysieke uitdaging om iets nieuws in te luiden."  

Het programma is een nieuw concept van productiehuis Geronimo, dat ook al programma's als 'Bestemming X' en 'Onder vuur' maakte. CEO Emanuel Vanderjeugd is een van de bedenkers. "Zo'n programmaconcept bevat altijd verschillende elementen", legt hij uit aan VRT NWS. 

Grote delen van het programma zijn gefilmd met een intelligent 360°-camerasysteem dat aan de rugzakken van de deelnemers bevestigd is. Een idee dat zijn oorsprong vindt in de periode waarin Vanderjeugd zelf als cameraman werkte in Afrika (voor o.a. 'Missie Mosango' en 'Flying doctors'). 

"Bergen beklimmen is behoorlijk gevaarlijk, zeker wanneer je ook nog moet filmen. Dat gevoel van niet tevreden te zijn met wat je kan vatten, vooral qua emoties dan, is blijven hangen." 

Elke rugzak heeft 3 camera's en een audiosysteem. "Zo krijg je een heel volledig beeld. Tijdens de beklimming lieten we die camera’s hun werk doen. Dat zie je als kijker niet zo snel: gesprekken waar geen ploeg of regisseur aan te pas komt, die helemaal spontaan zijn."

Voor het luik van de kokers raakte hij dan weer geïnspireerd door een tv-programma waarin verhalen in een fles op zee gedropt waren en soms pas maanden later gevonden werden. "Dat was altijd heel ontroerend."

Een emotioneel avontuur, waarbij de kijker dicht op de huid zit van de BV's, dat is het opzet van 'De rugzak', een format waar nu ook al veel interesse voor is uit het buitenland. Aan programma's waarin BV's hun fysieke en mentale limieten testen tijdens een grote uitdaging in de natuur, is er de jongste tijd geen gebrek, denk aan 'Over de oceaan' en 'De expeditie: Groenland' (en nu ook 'De expeditie: Namibië'). 

'De rugzak' lijkt daar een antwoord op, maar wat is dan het verschil met die andere programma’s? "Ik ben zelf grote fan van 'Het huis' en van Eric Goens", zegt Vanderjeugd. "Dat programma heeft iets heel specifieks. Wij houden ons ook heel erg aan het format. En wat in 'Het huis' de verschillende kamers zijn, zijn hier die kokers." 

Elke BV heeft 3 kokers in zijn rugzak zitten, met daarin van alles wat een aanleiding kan zijn om het over een bepaalde gebeurtenis uit het leven van de BV te hebben: een voorwerp, een herinnering, een lied. 

Te veel mag ze er nog niet over vertellen, maar Nsuki bevestigt dat die kokers iets met de deelnemers deden. "Je zit in een andere dimensie op die berg en dan komt er ineens een soort "cadeau vanuit de ruimte". Een beetje zoals in de 'The hunger games'. Dat is zowel emotioneel als supercool." 

"Die kokers brengen de gesprekken op gang", legt Vanderjeugd uit. "Wij hebben geen journalist zoals Eric Goens mee. Wij hebben Sofie Lenaerts (de eerste vrouw uit de Benelux die de 7 summits, de hoogste bergtoppen van elk continent, beklom) en wildlife cameraman Pim Niesten (bekend van onder meer 'Onze natuur')." 

De kokers zijn volgens Vanderjeugd opzettelijk gemaakt met spiegelglas. Wanneer de BV's het signaal te horen krijgen dat ze een koker mogen openen zien ze eerst zichzelf even. En dat kan letterlijk en figuurlijk een moment van reflectie opleveren.  

"We zijn uiteraard naar goeie verhalen over de BV's op zoek gegaan bij mensen uit hun omgeving, maar soms ook bij mensen van wie ze het minder verwachten. We hebben hen gevraagd: wat wil je in die koker steken en waarom? En ook: op welk punt van het traject moeten ze dit krijgen? Tijdens een zwaar deel van de klim? Wanneer er veel zuurstof is of weinig? Op een rustpunt of op een slaapplek?" 

"En dan krijg je verrassende antwoorden. We hebben hen ook allemaal geïnterviewd  en die beelden krijgen zowel de deelnemers als de kijkers te zien wanneer de kokers opengaan. Welke koker wanneer opengaat bij welke BV is vooraf ingesteld." 

Volgens Vanderjeugd zit er veel variatie in de 8 afleveringen. "Van jungles tot open landschappen, ruwe rotsformaties en zelfs sneeuw. Van veel zuurstof tot bijna geen zuurstof boven. Zuurstoftekort is een heel interessant gegeven, want naarmate er minder zuurstof is, wordt er enkel nog het hoognodige verteld." 

Voor het avontuur hebben de deelnemers dan ook aan hoogtetraining gedaan, iets wat absoluut nodig is voor een klim van deze orde. Om te wennen aan de hoogte en de kans op hoogteziekte zo klein mogelijk te houden, beklimmen de deelnemers eerst de Mount Meru. Daarna zakken ze terug tot op een normale hoogte om dan voorbereid aan de Kilimanjaro te beginnen.

Voor filmpjes die je intussen al op sociale media kon zien, kregen alle deelnemers ook de vraag hun avontuur in 3 kernwoorden te omschrijven. Nsuki ging voor: hilarisch, inspirerend en uitputtend. 

"Iedereen zal dat zeggen, maar het gezelschap was geweldig. Iedereen was tof, er waren geen ego's. Het klikte zo hard vanaf dag 1. En je weet ook dat een groep goed is als iedereen grappig kan zijn. Er is een Whatsapp-groep, die ook nu nog uitzonderlijk actief is. We blijven elkaar sturen en zien." 

De landschappen en uitzichten hebben haar dan weer enorm geïnspireerd. "Die omgeving opent echt nieuwe deuren in je hersenen." 

Nsuki gaat zelfs zo ver om te zeggen dat ze als een vernieuwd persoon is teruggekomen. "Ik heb nog nooit zoveel zelfvertrouwen gevoeld als na dit avontuur. Ik heb ook nog nooit zo’n leeg hoofd gehad in mijn leven. Dat was een gevoel dat werd opgeroepen tijdens het beklimmen dat bleef hangen. Al je gedachten gaan weg op die berg, je bent gewoon aan het klimmen. Het dagelijkse piekeren was weg en dat bleef zo. Dat vond ik heel aangenaam en gezond." 

En 'De rugzak' was voor Nsuki ook op professioneel gebied een openbaring. "Ik heb me er zo welkom gevoeld in een werkomgeving. Zelden heb ik mij ergens, buiten bij mijn familie, zo geaccepteerd gevoeld." 

Momenteel is Nsuki op VRT 1 ook te zien in 'Vrede op aarde' (vanavond zelfs meteen na 'De rugzak'). "Daar heb ik dat gevoel ook. Maar de intensiteit van die dagen op de Kilimanjaro heeft het belang daarvan extra duidelijk gemaakt. De omstandigheden zijn er zo extreem. Als je in een slechte groep zit, dan is het niet te doen. Je kan je niet verstoppen. Iedereen geeft zich extreem bloot. Je kan geen maskers ophouden. Dat zou ik overal wel willen."