Eerste hulp bij burenruzies: "Probeer het altijd eerst onderling op te lossen"

De buurvrouw die op een mooie zomerdag loeiharde muziek door de boxen laat knallen. Een buurman die elke zondagochtend twee uur lang zijn gras afrijdt. De rook van de barbecue bij je buren die jouw hele woonkamer inpalmt. Het zijn allemaal dingen waar jij als buur hinder van kunt ondervinden. Maar dat betekent niet automatisch dat de wet dat ook zo zal zien. Wat is burenhinder eigenlijk?

"Je moet rekening houden met alle omstandigheden", legt gewezen vrederechter Jan Nolf uit. "Wanneer doet de hinder zich voor, hoe vaak komt het voor, welke intensiteit heeft de hinder en over welke soort hinder gaat het? We hinderen elkaar elke dag en dus is enkel bovenmatige hinder niet toegestaan. Het evenwicht van de manier waarop we elkaar hinderen, mag niet verstoord worden."

Beter een goede buur dan een verre vriend, zo luidt het spreekwoord. Nolf benadrukt om die boodschap ter harte te nemen. "Een goede burenrelatie begint met een vriendelijke 'goedemorgen' wanneer je elkaar tegenkomt. Neem bijvoorbeeld voor elkaar eens een pakketje aan en sla een praatje waardoor je elkaar beter leert kennen. Wanneer er dan problemen zijn, zal een gesprek daarover makkelijker zijn."

Een open gesprek en goede afspraken zijn altijd de eerste stap naar een oplossing. Op die manier kan je vaak vermijden dat een discussie escaleert of dat iemand naar de rechter stapt.

Lukt het je niet om samen een open gesprek te voeren en het probleem onderling op te lossen? Dan kan je een beroep doen op burenbemiddeling. Via de website van de FOD Justitie kan je een erkend bemiddelaar vinden in jouw regio. Sommige steden en gemeenten beschikken over een eigen dienst Burenbemiddeling.

Een bemiddelaar probeert om op een neutrale, onpartijdige en onafhankelijke manier een oplossing te vinden. Een bemiddeling gebeurt op vrijwillige basis. Dat wil zeggen dat de bemiddeling stopt wanneer een van de partijen niet meer wil meewerken. Is dat het geval voor het probleem is opgelost? Dan kan je naar de vrederechter stappen. 

De minst lange procedure bij het vredegerecht is die van de verzoening. "Dat start bij de minnelijke schikking waarbij je je aanvraag doet bij het gerecht. Die aanvraag kan je mondeling doen bij het secretariaat of je kan een brief sturen."

"De verzoeningsprocedure is gratis en na 2 à 3 weken is die voorbij en vaak ook opgelost. Jij en je buur worden opgeroepen om samen te verschijnen voor de rechter. De vrederechter zal binnen deze procedure nooit ter plaatse komen kijken naar een probleem. Let wel, deze verzoeningspoging gebeurt ook vrijwillig. Wanneer je buur niet meer wil meewerken, stopt ook daar het verhaal."

De vrederechter kan dus niet zelf beslissen wat er moet gebeuren. Een positief resultaat van de verzoeningsprocedure is afhankelijk van een akkoord tussen de partijen. Bereik je een akkoord, dan ondertekent iedereen de verzoening en krijgt het proces-verbaal de waarde van een vonnis. Iedereen moet zich dan aan die afspraken houden. Heb je geen akkoord bereikt, dan vermeldt het proces-verbaal dat. Wil je toch verdere stappen ondernemen? Dan kan je een gerechtelijke procedure opstarten.

"Wanneer je een gerechtelijke procedure opstart, ga je je buur dagvaarden. Je neemt dan best een advocaat of doet gratis een beroep op de tweedelijnsbijstand. Tijdens die gerechtelijke procedure zal de vrederechter een expert aanstellen die ter plaatse gaat en de hinder vaststelt. Deze procedure duurt een pak langer omdat er meerdere hoorzittingen zijn en is ook niet gratis. De partij die de procedure opstart moet de kosten van de dagvaarding en van de expert voor zijn rekening nemen." 

"Als de tegenpartij niet naar de zitting komt, krijgt de vragende partij automatisch gelijk bij verstek. De tegenpartij kan de zaak wel nog opnieuw voor dezelfde rechter brengen om de uitspraak te laten herzien. Dat heet dan 'verzet'. Is de tegenpartij wel aanwezig, dan kan er tegen het vonnis enkel hoger beroep aangetekend worden bij de rechtbank van eerste aanleg."

Zowel om verzet als hoger beroep aan te tekenen, krijg je 1 maand de tijd nadat de gerechtsdeurwaarder je op de hoogte heeft gebracht van het vonnis. Ook die kosten moet de vragende partij voorschieten. Je krijgt ze pas terug van de tegenpartij als die definitief in het ongelijk wordt gesteld. Soms verdeelt de rechter de kosten ook over de verschillende partijen.

Je kan ook altijd de hulp inroepen van de wijkagent. Die is verantwoordelijk voor de buurt waar je woont. Je hoeft daarvoor geen klacht in te dienen bij de politie. Je spreekt dan best de wijkagent aan en legt het probleem uit. Die kan dan eens langsgaan bij je buren om het probleem aan te kaarten en misschien zo naar een oplossing te zoeken. 

Je kan er ook voor kiezen om een officiële klacht in te dienen bij de politie. Zij starten dan een onderzoek waarin zij andere buren of getuigen kunnen verhoren en zo bewijsmateriaal kunnen verzamelen. Dat bewijsmateriaal heb je nodig wanneer je een gerechtelijke procedure opstart. Komt de hinder vaker voor? Dan kan je elke keer een nieuwe klacht indienen en als bewijs dat het herhaaldelijk gebeurt. 

Wanneer je in een sociale huurwoning leeft, kan de sociale dienst van jouw gemeente je helpen om een oplossing te vinden voor problemen met burenhinder. Zij geven advies en helpen je mee op weg, maar kunnen geen beslissing nemen of je buren verplichten om te zoeken naar een oplossing.