Toppolitici bezoeken Gentse staalfabriek van ArcelorMittal na uitstel van miljardeninvestering: "Willen industrie in Europa houden"

Vorige week kondigde ArcelorMittal aan dat het de vergroening van zijn Gentse staalfabriek voor onbepaalde tijd uitstelt.

Het bedrijf wilde 1 van de 2 bestaande hoogovens vervangen door een elektrische installatie op waterstof. Kostenplaatje: 1,1 miljard euro. Goed nieuws voor het klimaat én voor de werkzekerheid. De hele operatie zou in één klap de volledige Belgische CO2-uitstoot met 2 procent verlagen. En ze zou de toekomst veilig stellen voor de ongeveer 5.000 werknemers.

Maar ArcelorMittal zegt nu dat het niet meer uit de kosten raakt. Niet alleen de investering in Gent, maar ook een gelijkaardig project in het Franse Duinkerke is gepauzeerd. Het bedrijf kan moeilijk concurreren met overgesubsidieerd en goedkoop Chinees staal dat de wereldmarkt overspoelt. Maar ook de energieprijzen, die hier 3 keer zo hoog liggen als in de VS, spelen mee.

Daarom zakte deze voormiddag een indrukwekkend kransje toppolitici af naar de site in Gent. Voor 2 gloednieuwe Eurocommissarissen was het pas hun tweede werkdag: Teresa Ribera staat in voor Rechtvaardige Transitie en Stéphane Séjourné voor Industriële Strategie. Ze werden vergezeld door ontslagnemend premier Alexander De Croo (Open VLD) en Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA).

"Dit is een hoogdag", vindt Geert Van Poelvoorde, CEO van ArcelorMittal Europe. "De Commissie heeft begrepen dat er een probleem is met de Europese industrie en de staalindustrie in het bijzonder. De Commissie zal er echt wel werk van maken."

Want werk is er. Momenteel ziet ArcelorMittal vandaag nergens in Europa een business-case voor vergroening, zegt Van Poelvoorde. "Zodra de omstandigheden verbeterd zijn, zullen we de investeringen opnieuw lanceren. Maar zolang we niet zeker zijn dat het mogelijk is om in Europa te produceren, zullen we dat ook niet doen."

"De Europese markt wordt overspoeld door heel laag geprijsd en gesubsidieerd staal", zegt Van Poelvoorde. "Daar kan niemand tegenop. Europa moet zijn naïviteit afschudden. Die gesubsidieerde import moet aan banden gelegd worden."

"We hebben momenteel ook heel hoge CO2-kosten die jaar na jaar verhogen (via het ETS-systeem dat de industrie klimaatvriendelijker moet maken, red.). We moeten ervoor zorgen dat ook de importeurs dezelfde kosten moeten betalen. Maar de huidige CO2-grenstaks volstaat niet."

Van Poelvoorde hoopt ook op een korting op de elektriciteitsfactuur. "We zijn een zeer energie-intensieve industrie. De energiekosten moeten op een niveau komen dat we internationaal kunnen concurreren."

Het bezoek vandaag "is meer dan symbolisch", zegt de Franse Eurocommisaris Stéphane Séjourné. "Ik ben vandaag natuurlijk in Gent, maar alle Europese staalbedrijven hebben dezelfde problemen. Daarom ben ik hier vandaag om een plan uit te werken voor de staalindustrie, om te vermijden dat hier in Gent 5.000 jobs verloren gaan en in heel Europa 300.000."

Zijn Spaanse collega Teresa Ribera vult aan dat "staal en steenkool de start waren van het Europese project, tientallen jaren geleden. Nu weten we dat de energietransitie en de vernieuwing van de basisindustrie de kern vormen als we de komende jaren succesvol en economisch relevant willen blijven. We willen de industrie in Europa houden."

"Veel bedrijven maken zich niet per se zorgen om hun eigen kosten, maar wel hoe die kosten zich verhouden tot hun concurrenten. Daarom oefent Europa druk uit op alle spelers in de wereldwijde markt. Ze moeten allemaal de klimaatkosten mee laten tellen in de prijs van hun producten."

"En ja, in de eerste fase van innovatie liggen de kosten altijd een beetje hoger dan de standaard. Daar moeten we doorheen als we uiteindelijk een oplossing willen hebben. Dat is een winnende strategie op de lange termijn."

Onze regeringsleiders begrijpen dat ArcelorMittal de miljardeninvestering uitstelt. Toch blijven ze klaarstaan om ArcelorMittal met geld bij te springen.

"Wij hebben 600 miljoen euro klaarliggen om uit te lenen", bevestigt Vlaams minister-president Matthias Diependaele. "Als ArcelorMittal die investering effectief zal doen, stappen wij daar mee in met die lening."

Een ding is duidelijk, volgens Diependaele: aan de klimaatdoelstellingen zelf kan niet gemorreld worden. "Niemand vraagt vandaag om minder ambitieus te zijn in de strijd tegen de klimaatverandering", zegt Diependaele aan het persbureau Belga. "Maar zorg ervoor dat het compatibel is met de welvaart in Europa en de positie van onze industrie."

De federale regering had dan weer elektriciteit aan een scherp prijsje beloofd, afkomstig van de verlengde kerncentrales. Die belofte blijft gelden als de investering alsnog zou doorgaan, zegt afscheidnemend premier Alexander De Croo (Open VLD). "We hebben de nodige maatregelen genomen. Maar de geopolitieke concurrentie moet ook worden aangepakt."

Dat laatste is toch vooral een taak voor Europa, zeggen zowel Diependaele als De Croo. De Europese Commissie zou daarom al eind februari een concreet actieplan op tafel leggen, de zogenaamde Clean Industrial Deal. Wie weet komt de miljardeninvestering er dan wel.