Miljarden militair materieel, niemand om het te gebruiken: door pensioenhervorming dreigt nijpend personeelstekort bij Belgisch leger

Vooral technische profielen dreigen Defensie te verlaten. 28 piloten gaven al hun ontslag, al blijven ze voorlopig wel aan de slag met een tijdelijk contract. Volgens een intern document van Defensie is er sprake van "een daling van het personeelsbestand, dat vervolgens niet meer zal groeien". Defensie voorspelt "instabiliteit, [interne] protestbewegingen en een sterke demotivatie". Conclusie: "Het leger zal vergrijzen en niet kunnen worden versterkt". 

Defensie werft al enkele jaren aan als nooit tevoren, en vanaf 2027 zal dat te zien zijn in het aantal militairen binnen Defensie. Want binnen 3 jaar is de grote golf pensioneringen voorbij. Vanaf dan komen er echt veel meer militairen bij, dan dat er nog vertrekken. Netto winst.

"Bij Defensie is er een zeer lage uitstroom tijdens de carrière", zegt een hoge officier. "Wie bij Defensie zijn draai heeft gevonden, blijft meestal zijn volle carrière. De uitval is amper 2 procent." In de privésector ligt dat cijfer op 11 procent. 

Vandaag kennen militairen een relatief lage pensioenleeftijd. Dat compenseert deels het karige loon, het vele buitenshuis zijn, het soms gevaarlijke werk en de verplichting om opdrachten niet te kunnen weigeren… kortom 'het specifieke karakter van de Krijgsmacht'.

"Als Defensie dezelfde pensioensvoorwaarden, of zelfs arbeidsvoorwaarden krijgt, als in de privé dan moeten we ervan uitgaan dat ook de uitval zal evolueren naar die van de privé, van 2 procent vandaag naar 11 procent. Als je die hogere uitval toepast op het totaal aantal actieve militairen door de tijd dan neemt het totaal aantal militairen af, in de plaats van toe." 

Komende jaren zijn of worden alle grote wapensystemen vervangen door nieuwe (mijnenbestrijdingsvaartuigen, fregatten, pantservoertuigen, gevechtsvliegtuigen, drones, …). Bij de bestellingen is rekening gehouden met een leger van 31.000 militairen, in plaats 22.000 militairen in 2035. "We hebben dus materieel dat geleverd zal worden de komende jaren, maar waarvoor er in 2035 onvoldoende militairen zullen zijn", aldus de officier. 

Onderstaande grafiek toont hoeveel militairen er van welke leeftijd aan de slag zijn. Rechts zijn de laatste grote groepen oudere militairen die met pensioen gaan, links, de nieuwe jonge lichtingen die aangeworven worden. Midden zit een relatief klein aantal middenkaders. Die moeten de komende tien jaar het hogere kader vormen (zeg maar de leidinggevenden en opleiders) voor die grote groep jonge rekruten. 

Die categorie van middenkaders wordt het zwaarst getroffen door de voorgestelde pensioenhervorming. Als er procentueel bij hen enkele honderden militairen (met ervaring) vertrekken, weegt dat zwaarder door in de Krijgsmacht. "We zien nu al dat meer dan honderd van die militairen ontslag hebben genomen om hun huidige pensioenrechten veilig te stellen. Voorlopig kunnen we ze ‘in huis’ houden met tijdelijke contracten", zegt een andere officier. "Ze kijken de kat nu uit de boom, maar kunnen snel weg als de voorwaarden minder zullen zijn dan in de privé."

Ook dat heeft Defensie onderzocht. Net omdat dat huidige middenkader zo klein is, zullen er maar relatief weinig militairen langer moeten gaan werken. "We winnen als Defensie dus weinig extra totale werkjaren, want het gaat over niet zo veel militairen. Op korte termijn, wanneer het nieuwe materieel eraan komt, is er door de voorziene uitval een verlies", aldus een officier. De grote winst in extra werkjaren zou pas zichtbaar worden vanaf de jaren 2050, wanneer de huidige generatie extra jaren zou moeten werken. Toch als er geen rekening wordt gehouden met extra uitval. Als die parameter wordt opgenomen, is ook dan de rekening negatief, aldus de hoge officier.  De redactie kent de namen van de officieren.