Koning Filip en koningin Mathilde ontvangen vandaag de sultan van Oman voor een staatsbezoek van anderhalve dag. Het is de eerste keer dat ons koningspaar een sultan uitnodigt. Staatsbezoeken uit die regio aan ons land zijn ongewoon, maar de banden met Oman zijn goed, en de sultan wordt door onze koning ontvangen als een dierbare vriend. Hoe komt dat? En wat is de inzet van dit bezoek? Royaltywatcher Pascale Mertens blikt vooruit.
Van bezoek onder vrienden tot samenwerken rond groene waterstof en defensie: sultan van Oman op staatsbezoek in ons land
Pascale Mertens
Gepubliceerd:
1. Eerste sultan op staatsbezoek
Sultan Haitham bin Tariq Al Said (69) is de eerste sultan die op uitnodiging van koning Filip op staatsbezoek komt. Een sultan is een hoge rang binnen de moslimadel, en staat aan het hoofd van een staat. Oman ligt op het Arabische schiereiland. Het is geen democratie, maar wel vooruitstrevender dan buurlanden Saudi-Arabië of Jemen.
Voor het paleis is "het bezoek een weerspiegeling van de uitstekende betrekkingen tussen het Sultanaat Oman en het Koninkrijk België". Die uitstekende betrekkingen zijn er dankzij de bijzonder warme band tussen onze koning en de sultan. Bedoeling is dat dit bezoek de diplomatieke en economische banden die er zijn tussen de beide landen nog zal versterken.
Oman is een stabiel land in de onrustige regio van het Midden-Oosten. Het neemt in het Midden-Oosten altijd een soort middenpositie in, tussen bijvoorbeeld Iran en Saudi-Arabië. Daardoor is het een van de grote onderhandelaars en bemiddelaars van de regio.
Ook ons land heeft daar al de vruchten van geplukt. Zo heeft de sultan van Oman vorig jaar bemiddeld bij de Iraniërs om de Belgische hulpverlener Olivier Vandecasteele vrij te krijgen, na 455 dagen in een Iraanse cel. De goeie relaties tussen de koning en de sultan hebben daarbij ook geholpen.
2. Dierbare vriend van koning Filip
De vriendschap tussen koning Filip en Oman begon met de vorige sultan, sultan Qaboos bin Said al-Said. Die was eind 2019 bij ons in het nieuws omdat hij naar België was gekomen voor een medische behandeling in het Leuvense Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg.
Hij zou toen 6 weken blijven (en huurde daarvoor ook een volledig hotel af op de Leuvense Grote Markt), maar vertrok al na 5 dagen, omdat zijn behandeling niet aansloeg. Volgens diplomaten had Qaboos darmkanker. Een maand later overleed hij op 79-jarige leeftijd. Koning Filip was erbij op zijn begrafenis.
Koning Filip had sultan Qaboos leren kennen toen hij nog kroonprins was. Een paar jaar voor hij koning werd, maakte Filip een privéreis naar Oman, en is toen ontvangen bij de sultan. Ze konden het heel goed met elkaar vinden. Hun band was hecht, ook al hadden ze elkaar maar enkele keren ontmoet.
In februari 2022 bracht ons koningspaar een officieel bezoek aan Oman. Het was hun eerste reis buiten Europa sinds de coronacrisis en koning Filip was de eerste Westerse leider die door de nieuwe sultan werd ontvangen. Qaboos had zelf geen kinderen en is opgevolgd door zijn neef, Haitham bin Tariq Al Said. Die ontving zijn Belgische vrienden bijzonder warm.
Hoe close Filip en Haitham zijn, blijkt uit het feit dat de sultan tijdens zijn staatsbezoek logeert op het Kasteel van Laken, de thuis van koning Filip en koningin Mathilde. Net zoals het Nederlandse koningspaar op hun staatsbezoek vorig jaar, ook goede vrienden van Filip en Mathilde. De koning zal de sultan ook vergezellen op de meeste van zijn activiteiten tijdens het bezoek.
3. Geen first lady
Nog maar weinig landen uit het Midden-Oosten zijn al op staatsbezoek gekomen naar ons land. Er zijn dan ook niet veel landen uit de woelige regio die je met open armen kan ontvangen. Koning Abdullah en koningin Rania van Jordanië waren hier in 2016. En nu de sultan van Oman.
Oman is een gematigd islamitisch land. De vorige sultan, Qaboos, kwam aan het hoofd in 1970, na een staatsgreep tegen zijn vader, en moderniseerde zijn land tot een neutrale en gerespecteerde staat. Zijn neef Haitham beloofde de neutrale lijn van zijn voorganger te volgen.
De sultan komt met zijn broer, die vicepremier en minister van Defensie is, en ook de minister van Buitenlandse Zaken reist mee. De vrouw van de sultan niet. Dat zij zou meekomen op een staatsbezoek is niet de gewoonte in Oman.
De sultan wordt ceremonieel ontvangen op het Paleizenplein door Filip en Mathilde. In het paleis wisselen beide staatshoofden geschenken uit. Na een babbel met ontslagnemend premier de Croo komt de sultan terug naar het paleis voor een lunch met ons koningspaar.
Daarna vergezelt Filip hem naar het stadhuis van Brussel, waar hij de burgemeester van Brussel ontmoet en zal poseren op het balkon. Gezien er geen Omaanse first lady bij is, gaat koningin Mathilde niet mee. 's Avonds is ze er wel weer bij voor het traditionele staatsbanket ter ere van de sultan op het Kasteel van Laken.
De eerste dag is voornamelijk diplomatiek en protocollair. De tweede dag focust op economische samenwerkingen.
4. Het groene goud
De belangrijkste economische samenwerking is het ambitieus en innovatief Belgisch-Omaans partnerschap rond groene waterstof. Dat bracht koning Filip en koningin Mathilde in februari 2022 naar Oman. Groene waterstof is in energietermen het groene goud.
Ons land heeft er een dubbele interesse in: het is nodig om onze industrie te vergroenen. Die draait nu op grijze waterstof, gemaakt van aardgas, en stoot dus veel CO₂ uit. Daarnaast wil België zich via de groene waterstof uit Oman ook positioneren als toegangspoort voor groene waterstof in Europa via de Belgische havens.
De ontginning van het groene goud staat ook dit staatsbezoek op de agenda. De sultan trekt samen met ons koningspaar naar het Havenhuis in Antwerpen, om er te praten over hoe de twee landen al samenwerken, en over wat er nog kan komen.
Mee aan tafel zitten onder meer de Port of Antwerp-Bruges, het Belgische bedrijf DEME, en de federale en Vlaamse ministers van Energie, Tinne Van der Straeten (Groen) en Melissa Depraetere (Vooruit). Van der Straeten was in 2021 de eerste Westerse minister die een samenwerkingsakkoord sloot met Oman rond groene waterstof.
De reden daarvoor was dat Oman het perfecte land is om groene waterstof op te wekken. Overdag is er altijd zon, en 's nachts altijd wind. Dat zorgt voor constante productie, en dat kan de prijs drukken van de nu nog dure groene waterstof. Oman is dan wel een olie- en gasland (zeker 70 procent van zijn inkomsten haalt het daaruit), het zet tegelijk in op de transitie naar groene energie.
In 2022 opende ons koningspaar in Oman, samen met minister Van der Straeten, officieel de haven van Duqm. Die nieuwe haven was toen in volle opbouw (of ombouw, van oude vissershaven naar petrochemische hub), en dé plek waar een van de belangrijkste projecten zou komen, de Hyport, om de groene waterstof op te wekken. De uitbating van die haven is voor de helft in handen van de Port of Antwerp-Bruges en DEME.
We hebben dringend nood aan groene brandstoffen, waterstof in het bijzonder
Jacques Vandermeiren, CEO Port of Antwerp-Bruges
"Het project gaat ons helpen de klimaatdoelstellingen van 2050 te realiseren in Europa", zei de CEO van de Port of Antwerp-Bruges Jacques Vandermeiren toen. "We hebben dringend nood aan groene brandstoffen, waterstof in het bijzonder, en hier zitten we in een land waar enorm veel zon schijnt, enorm veel wind voor handen is, en vooral heel veel ruimte."
Maar liefst 150 vierkante kilometer aan windmolens en zonnepanelen komen er op termijn in de Hyport. Dat is ter verduidelijking bijna zo groot als heel het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De site komt er om waterstof op te wekken voor Oman, maar dus ook voor ons, zodat wij een waterstofland kunnen worden.
"Bedoeling is om de waterstof vloeibaar te maken, en het te verschepen naar Antwerpen en Zeebrugge om het daar te verbruiken", zei Vandermeiren. "De hele chemische industrie zal daar vragende partij van zijn, en ook het grote transport."
Na de officiële opening in 2022 is de haven van Duqm zich blijven ontwikkelen, klaar om een blijvende rol te spelen in de ontwikkeling van groene waterstof en duurzame industrieën. Tegen 2026 zou de Hyport en de eerste groene waterstof in Duqm moeten klaar zijn.
5. Ook defensie en ruimtevaart
Op vraag van Oman staat er behalve energie en waterstof ook ruimtevaart en defensie op het programma. Bedoeling is om de samenwerking tussen beide landen te verbreden. Dat kan bijvoorbeeld gaan over de beveiliging van de zeevaartroute rond de Golf van Aden en in de Rode Zee, waar containerschepen en tankers te lijden hebben onder aanvallen van Houthi-rebellen.
Door de Houthi-aanvallen vermijden alsmaar meer schepen de Rode Zee om naar Europa en terug te varen. Daardoor moeten ze helemaal rond Afrika varen, wat veel langer duurt en dus duurder is. Een internationale coalitie werkt samen om het scheepvaartverkeer in de Rode Zee te beschermen.
Wat er verder mogelijk is tussen de 2 landen, onderzoeken ze tijdens een lunch, in de stemmige locatie van de Muziekkapel Koningin Elisabeth in Waterloo, waar ze ook kort genieten van een streepje muziek. Daarna neemt de sultan afscheid van België, na een relatief kort staatsbezoek van anderhalve dag, en kunnen koning Filip en koningin Mathilde 's avonds hun 25e huwelijksverjaardag vieren.
