Waarom is niet meteen bloed afgenomen? En hebben transfusies invloed op resultaat? Antwoord op jullie vragen over ongeval Tom Waes

"Bij zware verkeersongevallen wordt meestal de dienst fotogrammetrie ingeschakeld", vertelt Kristof Aerts van het parket van Antwerpen. Dat is de dienst van de federale politie die een ongeval zo goed mogelijk in kaart probeert te brengen. Ze doet dat onder meer op basis van dronebeelden en vraagt ook beelden op van camera's die in de buurt hangen.

"Zij gaan ook afstanden meten, bijvoorbeeld de afstand tussen de plaats van de impact van het voertuig en de plaats waar het voertuig is geëindigd. Op basis van al die informatie proberen zij onder meer de snelheid in te schatten van het voertuig op het moment van de impact." 

"Daarnaast wordt meestal een bloedproef afgenomen bij mensen betrokken bij het ongeval. Dat is in dit geval ook bevolen, maar die proef kon niet meteen uitgevoerd worden, omdat het slachtoffer dringende medische zorg nodig had. Daarom werd pas in het ziekenhuis een bloedstaal afgenomen. Wij hebben de medische stalen die in het ziekenhuis zijn afgenomen op zaterdag rond de middag in beslag genomen."

"Om de ware toedracht van de feiten te kennen, geldt: hoe korter op de bal, hoe beter", zegt toxicoloog Jan Tytgat in De Wereld Vandaag op Radio 1. Al voegt hij er meteen aan toe dat het niet abnormaal is dat in dit geval niet meteen een bloedstaal werd afgenomen. "Het leven van de betrokkene gaat voor."

Wanneer het staal bij Tom Waes precies werd afgenomen, weten we niet, maar volgens Tytgat gebeurt dat vaak al op de spoedafdeling, zodat men kan nagaan welke behandeling eventueel moet worden opgestart. "De betrokkene kan het slachtoffer zijn van trauma's, maar kan natuurlijk mogelijk ook onder invloed geweest zijn van één of andere psychotrope stof waarvoor dan een behandeling noodzakelijk is."

"Alcohol is een stof die relatief snel uit het bloed verdwijnt", vertelt Tytgat. "Een mens kan in 8 uur tijd ongeveer 1 promille alcohol laten verdwijnen door metabolische excretie. Wat drugs betreft - of psychotrope stoffen - heb je iets meer tijd om nog iets op te merken."

Tom Waes zou bij het ongeval best wat bloed verloren hebben en zou ook extra bloed toegediend gekregen hebben. Dat kan de resultaten van het bloedonderzoek beïnvloeden, zegt Tytgat.

"Het bloed dat wordt toegediend, is - bij wijze van spreken - nuchter, dus je kan een zekere verdunning krijgen. Het is dus belangrijk om te weten hoeveel bloed is toegediend zodat die verdunningsfactor in rekening gebracht kan worden." 

Hoe meer bloed is toegediend en hoe langer de transfusies hebben plaatsgevonden, hoe groter die verdunningsfactor. "Mocht het bloedstaal ontoereikend zijn, kan je ook kijken naar een urinestaal. Daar heb je wat meer tijd om bepaalde stoffen en ook metabolieten in aan te treffen. Wat je in de urine vindt, kan je niet gebruiken om een gemoedstoestand op het ogenblik van de feiten te gaan correleren."

"Wanneer een ziekenhuisstaal gerechtelijk in beslag genomen wordt en naar een forensisch labo wordt gestuurd, gaat de tijdsdruk wat liggen", zegt Tytgat in De Wereld Vandaag. "Een toxicoloog krijgt dan een zekere tijd om bijvoorbeeld na te gaan of eventueel alcohol of drugs in het spel waren op het ogenblik van de feiten."

Het parket bevestigt dat. "De stalen worden naar een labo gestuurd, maar in dit geval gaat het bij wijze van spreken niet over een zakje met een vlagje eraan waarop staat: het bloed van Tom Waes. Er staat enkel een code op het staal, dus ook de mensen van het labo weten niet welke stalen zij precies onderzoeken."

Volgens het parket kan het nog enkele dagen of zelfs weken duren voor de analyse van deze stalen binnen zal zijn. "Het gaat hier niet om een prioritair geval", verduidelijkt Kristof Aerts. "Het staal is afgenomen en ligt nu als het ware in de wachtrij. We moeten nu even geduld hebben."

Enkele dagen of weken? Dat roept vragen op. Vaak lezen we de dag na een verkeersongeval toch al dat een van de partijen onder invloed was van alcohol of drugs? "Dat is vaak gebaseerd op een ademtest", verklaart Aerts. "Die worden sneller afgenomen en daar kennen we ook meteen resultaten van."

"Wij zijn niet verplicht om te communiceren over een onderzoek", zegt Aerts. Soms gebeurt dat wel, wanneer het parket oordeelt dat bepaalde informatie van maatschappelijk belang is. "Bij een ongeval waarbij 2 partijen betrokken zijn, kan het bijvoorbeeld relevant zijn wanneer iemand te veel heeft gedronken of te hard heeft gereden."

"Vorige week was er bijvoorbeeld een uitspraak over een dodelijk busongeval dat vorig jaar plaatsvond op de E19 in Schoten. Daar hebben we snel analyses kunnen doen en toen bleek dat de chauffeur een positieve speekseltest had afgelegd. Die informatie hebben we wel gedeeld."

Aerts benadrukt wel dat het parket zelden of nooit exacte resultaten van bloedtesten zal meedelen. "Dat maakt deel uit van het geheim van het onderzoek."

"Wij hebben geen andere regels voor bekende figuren", benadrukt het parket. "We proberen altijd met respect voor de betrokkenen te handelen." Aerts beseft dat de druk om over deze zaak te communiceren groot is. "Heel Vlaanderen wil natuurlijk weten wat hier aan de hand is, maar we mogen niet zomaar vervallen in het tegemoetkomen aan die sensatiezucht."

Het parket moet ook rekening houden met de impact die zo'n communicatie kan hebben. "Wij communiceren over de feiten die zich hebben voorgedaan en geven nooit namen vrij, maar in dit geval weet iedereen over wie het gaat en het gaat dan ook nog eens over een bekend persoon. Wanneer de resultaten van het bloedonderzoek bekend zijn, zullen we een afweging moeten maken of het ook van maatschappelijk belang is om die te delen."