Het hof van beroep in Brussel heeft de Belgische staat veroordeeld voor de systematische ontvoering van zogenoemde 'metissenkinderen' in Congo. De 5 personen die de zaak hadden aangespannen, krijgen schadevergoedingen. Het hof van beroep herroept daarmee de beslissing van de rechter uit 2021, die vond dat de zaak verjaard was.
Hof van beroep veroordeelt Belgische staat alsnog voor ontvoering metissenkinderen in Congo: "Misdaad tegen de mensheid"
De 5 vrouwen die de Belgische staat voor de rechter hadden gedaagd, werden tussen 1946 en 1950 geboren in Congo, dat toen nog een Belgische kolonie was.
Het gaat om kinderen die geboren werden uit een relatie tussen een Belgische man en een Congolese vrouw ('metissenkinderen', zie kader hieronder). Zij werden bij hun gezin weggehaald en in weeshuizen geplaatst.
Volgens het hof ging het daarbij om "systematische ontvoeringen" van kinderen die uit zo'n relatie geboren werden. "Dit gaat om misdaden tegen de mensheid."
De 5 eisende partijen krijgen nu schadevergoedingen toegekend voor het verlies van de band met hun moeder en de "negatieve weerslag op hun identiteit en op de band met hun land van oorsprong".
Wat zijn 'metissenkinderen'?
Metiskinderen of metissenkinderen zijn kinderen van een Belgische koloniaal en een Afrikaanse moeder. Ze zijn eind jaren 40 en in de jaren 50 geboren in Belgisch Congo, Rwanda of Burundi.
De Belgische staat keurde relaties van Belgische mannen met Afrikaanse vrouwen af en vond ook dat een Afrikaanse moeder een kind van deels Europese afkomst niet kon opvoeden. Veel kinderen werden daarom bij hun moeder weggehaald en bijvoorbeeld in missieposten geplaatst.
Net voor de onafhankelijkheid van Congo werden nog eens honderden kinderen naar België gestuurd. Ze groeiden op in pleeg- of adoptiegezinnen of weeshuizen. Elke band met hun moeder en het land waar ze geboren zijn, werd verbroken. In ons land kregen ze dikwijls niet de Belgische nationaliteit en kregen ze ook af te rekenen met administratieve problemen.
"Dit was fout"
Jacqui Goegebeur, voorzitter van de associatie die metissenkinderen vertegenwoordigt, reageert bij VRT NWS opgelucht op de beslissing. "Eindelijk mag ik zeggen dat wat er met mij is gebeurd, fout was."
Vooral de erkenning van de feiten als misdaad is voor haar belangrijk. "Ze zijn mij komen halen met de politie toen ik 3 jaar oud was. Ze hebben mijn familiebanden doorgeknipt, de band met mijn moeder doorgeknipt, de band met Rwanda doorgeknipt. Ik heb dat stigma mijn hele leven meegedragen. Nu mag ik het eindelijk erkennen: dit was fout."
Metissenkinderen moeten recht krijgen op de Belgische nationaliteit
Jacqui Goegebeur, voorzitter associatie Metissen in België
Goegebeur denkt ook al na over de gevolgen van de uitspraak. "Andere landen, zoals Spanje en Duitsland, erkennen al hun kinderen, onafhankelijk van waar ze geboren zijn. België doet dat niet, zelfs als er bewijzen zijn. Maar met deze uitspraak moeten metissenkinderen recht krijgen op de Belgische nationaliteit."
Goegebeur hoopt verder dat andere metissenkinderen nu geen rechtszaken meer moeten aanspannen. "Ik hoop dat de politiek haar verantwoordelijkheid neemt. Ze doet dat al gedeeltelijk, door het toegankelijk maken van dossiers, maar ze moet ook mensen helpen om hun families hier in België terug te vinden, zodat zij eindelijk samen kunnen leven."
Eerder afgewezen
Eind 2021 had de rechtbank van eerste aanleg de vordering van de 5 vrouwen nog afgewezen, omdat de zaak verjaard was. Bovendien, zo oordeelde de rechtbank toen, kan de Belgische staat niet veroordeeld worden voor feiten die niet strafbaar waren op het moment waarop die feiten werden gepleegd.
Het hof van beroep beslist daar nu dus anders over. Het vindt dat, op basis van internationale principes die erkend zijn door de Verenigde Naties, de zaak niet is verjaard en veroordeelt de Belgische staat.
De juridische vaststelling van de misdaden is belangrijk voor de slachtoffers, die in 2021 "erkenning en aanvaarding van de waarheid" vroegen. In 2017 bood de Belgische Kerk haar excuses aan, twee jaar later deed ook toenmalig premier Charles Michel dat in naam van de Belgische staat.
