Meerdere soorten tomatenpuree die verkocht worden in Britse en Duitse supermarkten als Italiaans, bevatten Chinese tomaten die geproduceerd zijn door dwangarbeiders. Dat blijkt uit een onderzoek van de Britse openbare omroep BBC. De supermarktketens in kwestie ontkennen.
Chinese tomaten uit dwangarbeid in 'Italiaanse' tomatenpuree, blijkt uit onderzoek van BBC
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
China produceert ongeveer een derde van alle tomaten in de wereld. En de meeste tomaten in China komen uit de regio Xinjiang. Daar heeft China honderden detentiekampen opgericht waar het Oeigoeren gevangenhoudt en dwingt om te werken. China ontkent dat.
Oeigoeren zijn een moslimminderheid, die volgens de Chinese overheid een veiligheidsrisico is voor het land. China spreekt dan ook zelf van "heropvoedingskampen".
De BBC sprak met een tiental arbeiders die op tomatenplantages in Xinjiang gewerkt hebben. Ze vertelden hoe ze elektrische schokken kregen, of geslagen werden als ze niet genoeg tomaten plukten in een dag. Die individuele verhalen zijn moeilijk te checken, maar komen wel overeen met andere verhalen over dwangarbeid, en een eerder rapport van de VN .
Onderzoek
De BBC schakelde voor dit onderzoek een Australisch bedrijf in, dat eerst oplijstte welke sporen er in tomatenpuree uit Italië en welke in tomatenpuree uit China zouden zitten. Dat gebeurde aan de hand van mineralen in de grond bijvoorbeeld. Daarna toetste het bedrijf die 'vingerafdruk' aan 64 soorten tomatenpuree die onder meer verkocht worden in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland.
17 soorten bevatten volgens het onderzoek tomaten uit China. Ze worden verkocht in Britse en Duitse supermarktketens, zoals Tesco, Morrisons, Waitrose en Lidl, dat ook winkels heeft in België. Op meerdere verpakkingen werd de tomatenpuree ook uitdrukkelijk 'Italiaans' genoemd.
10 van de 17 soorten tomatenpuree met Chinese tomaten worden gemaakt door het Italiaanse bedrijf Petti. Een undercoverjournalist van BBC trok naar het bedrijf, en stelde daar de vraag of er Chinese tomaten gebruikt worden. "Ja", was het antwoord van de manager, "in Europa wil niemand Chinese tomaten. Maar als het oké is voor u, dan zullen we een manier vinden om u de beste prijs te bieden, zelfs met Chinese tomaten".
De journalist kon in de fabriek van Petti in Italië ook een aantal vaten met tomatenpuree op camera vastleggen, met etiketten erop van een bedrijf uit Xinjiang.
Supermarkten ontkennen
BBC contacteerde de supermarkten in kwestie, en die betwistten allemaal de onderzoeksresultaten. Veel ketens zeiden ook dat ze zelf onderzoek hadden gevoerd en geen bewijs hadden gevonden van Chinese tomaten in hun producten. Enkel Lidl gaf toe dat het "voor een korte periode" tomaten uit China had gebruikt, vanwege een toeleveringsprobleem.
In de Verenigde Staten werd in 2022 wetgeving ingevoerd om producten uit Xinjiang streng te controleren. Zo moeten bedrijven bijvoorbeeld bewijzen dat er geen dwangarbeid aan te pas is gekomen bij de productie. De invoer van tomaten uit Xinjiang is ook al langer verboden in de VS. Ook in de EU is dit jaar een nieuwe wet aangenomen die moet verzekeren dat er geen dwangarbeid wordt gebruikt in productieketens.
