De reportage van Pano over de praktijken bij het OCMW in de Brusselse gemeente Anderlecht heeft misschien meer gedaan voor de potentiële samenhang van de 5 partijen die onderhandelen over een nieuwe federale regering dan eerder werd ingeschat. In een laatste rechte lijn zou een anti-PS-gevoel wel eens een heel vruchtbare bodem kunnen betekenen voor die 5 partijen.
1. De anti-PS-coalitie
De N-VA was de eerste partij die een parlementaire onderzoekscommissie vroeg over de praktijken bij het OCMW van Anderlecht. Vooral het feit dat de huidige en de vorige voorzitter van het OCMW hun kat stuurden naar de hoorzitting in de commissie, zette kwaad bloed.
De vraag wordt volop gesteund door de MR. “De MR wil een onderzoekscommissie naar de OCMW Anderlecht-affaire, waarbij overheidsgeld wordt verkwist voor verkiezingsdoeleinden. Minister Lalieux (PS) wist ervan en heeft het duidelijk toegedekt. Het PS-systeem van vriendjespolitiek, zaakjes en communitarisme moet verdwijnen”, zo zegt MR-voorzitter Bouchez op sociale media.
De andere partijen steunen het voorstel tot oprichting van een onderzoekscommissie nog niet, maar ze delen de afkeer voor het PS-systeem. “Ik wil de Parti Socialiste nooit meer horen spreken over sociale afbraak”, zei CD&V-voorzitter Sammy Mahdi in de Kamer. “Duizenden euro’s uitdelen zonder controle, dat is sociale afbraak. Geld geven aan wie er geen recht op heeft, dat is sociale afbraak.”
Les Engagés sprak over “cliëntelistische excessen” die zijn blijven plaatsvinden, en zelfs zusterpartij Vooruit veroordeelt de PS: “Iedere socialist, maar dan ook iedere socialist, zou hier razend van moeten worden. Als men rechtse partijen argumenten wil geven om onze solidariteit, onze sociale zekerheid af te breken, moet u immers gewoon doorgaan op deze manier.”
Als de 5 onderhandelende partijen een meerderheid leveren voor het oprichten van een onderzoekscommissie (in De Zevende Dag steunde PVDA-voorzitter Raoul Hedebouw het idee), dan wordt de afkeer van 'het PS-systeem' misschien wel een belangrijk bindmiddel binnen de federale regering.
2. Optimisme bij de onderhandelaars
Die nieuwe regering zou er kunnen komen tegen Kerstmis, dat zei de fractieleider van de N-VA in de Kamer, Theo Francken, in De Afspraak op Vrijdag. En de voortekenen lijken positief. Zo is er de benoeming van diplomaat Bernard Quintin tot minister van Buitenlandse Zaken. De MR moest in de regering-De Croo Hadja Lahbib vervangen, die zondag start als Europees Commissaris. “Als Bouchez niet geloofde in de snelle vorming van een regering, dan had hij niet voor een beroepsdiplomaat gekozen, maar had hij nog een nieuw gezicht gelanceerd”, zo klinkt het bij de onderhandelaars.
En ondanks het feit dat Francken de meerwaardebelasting in De Afspraak op Vrijdag “immoreel en onethisch” noemde, beseft hij dat die er moet komen: "Ik kan daar persoonlijk niet achter staan, maar dat is heel belangrijk voor de socialisten. (…) Dan begrijp ik dat Bart De Wever zegt dat we een regering moeten maken en correct moeten omgaan met het verkiezingsresultaat. Vooruit heeft goed gescoord en heeft belangrijke punten. We moeten daarnaar luisteren. Zo maak je een compromis."
En toevallig of niet kreeg het standpunt van de socialisten nog wat steun door de publicatie van een studie door een onderzoeksgroep van de KU Leuven, UAntwerpen en de ULB over de gestegen ongelijkheid in ons land.
“We stelden vast dat het principe dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, zeker aan de top van de inkomensverdeling niet opgaat”, schrijven de auteurs van het boek 'De paradox van ongelijkheid in België'. De timing van de publicatie mag dan toevallig zijn, ze wordt wel in de Wetstraat geïnterpreteerd als een steun voor al wie in de nieuwe regering pleit voor een meerwaardebelasting.
3. Donkere wolken aan de regeringshemel
De Belgische chemie kent haar twee slechtste jaren sinds 2009. Dat blijkt uit cijfers van de Nationale Bank die de krant De Tijd analyseerde. “Als om de malaise te illustreren kondigt BASF Antwerpen, lang de sterkhouder in de Belgische chemiecluster, aan dat het voor 100 miljoen euro de buikriem gaat aantrekken." Donkere wolken trekken samen boven de regeringsvorming.
In De Zevende dag zegt Yves Verschueren, de gedelegeerd bestuurder van Essenscia (de federatie van de chemische industrie in ons land) dat vooral de energiehandicap een belangrijke rol speelt.
“In Europa zijn gas en elektriciteit duurder dan in de rest van de wereld. Maar in België liggen de prijzen nog eens hoger dan in onze buurlanden. Dat maakt dat gas in België 4 tot 5 keer duurder is dan in de Verenigde Staten, dat vooral door het schaliegas goedkoper kan produceren."
Ook de strengere Europese klimaatregels doen de sector pijn. "Hoe belangrijk de energietransitie en de strijd tegen de klimaatverandering ook zijn, de regels zorgen voor een pak bijkomende lasten", zegt Verschueren.
Tegelijk is er de dreiging van de financiële markten. In 2011 (de periode van ons wereldrecord regeringsvorming) zorgden de recordhoogte van het renteverschil tussen Belgisch en Duits staatspapier (de zogenoemde spread) en de dalende ratings van de kredietbeoordelaars Standard & Poor’s en Moody’s uiteindelijk voor een doorbraak in de vorming van de regering-Di Rupo. Op dit moment houden de ratingbureaus het Brussels Gewest al in de gaten, maar kijken ze, net als de Europese Commissie, bezorgd naar de timing van de federale onderhandelaars. En het verschil tussen de Franse en de Duitse tienjaarsrente steeg de afgelopen week naar het hoogste niveau sinds 2012. Beleggers zijn zenuwachtig omdat ze vrezen dat de vermindering van het Franse begrotingstekort vertraging oploopt. Ook die nervositeit zou wel eens naar ons land kunnen overslaan.
Een anti-PS bodem, een optimisme over de meerwaardebelasting en de druk van de financiële en industriële markten. Die 3 argumenten kunnen de onderhandelaars gebruiken om snel een regering op de been te brengen. Vandaar dat de regering-De Wever (misschien moeten we de regering die in de steigers staat voortaan gewoon onder die naam boekstaven) beter haast maakt met haar vormingsproces.
