Vanaf nu hebben sekswerkers in ons land een volwaardig arbeidsstatuut. Ze kunnen met een officiële arbeidsovereenkomst als werknemer aan de slag bij een werkgever en zo sociale rechten opbouwen. België is het eerste land ter wereld waar sekswerkers zo'n statuut krijgen. "We hadden nooit kunnen dromen dat we hier nu al zouden staan", zegt Daan Bauwens van Utsopi, de Belgische belangenvereniging van sekswerkers.
Sekswerkers hebben voortaan een volwaardig werknemersstatuut, en daarmee heeft ons land een wereldprimeur
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
In mei keurde de Kamer met een grote meerderheid de eerste arbeidswet voor sekswerkers goed. Dat betekent dat sekswerkers een volwaardig arbeidsstatuut krijgen. Ze kunnen hun beroep uitoefenen op basis van een officiële arbeidsovereenkomst en als werknemer in loondienst werken.
Sekswerkers die een arbeidsovereenkomst sluiten met een erkende werkgever, krijgen toegang tot de sociale zekerheid, kunnen moederschapsverlof opnemen, hebben recht op ziektedagen en bouwen pensioenrechten op. Ze zijn ook beschermd tegen ontslag. In essentie wordt hun job als eender welke andere job beschouwd.
Eerste land met volwaardig statuut
Met de wet wil België ervoor zorgen dat sekswerkers in veilige omstandigheden hun job kunnen uitoefenen. We zijn het eerste land ter wereld waar sekswerkers een volwaardig statuut als werknemer krijgen.
"Dit is een radicale stap, de beste die we tot nu toe ergens in de wereld al gezien hebben", zegt Erin Kilbride, onderzoeker bij mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch, aan de Britse zender BBC. "Elk land moet stappen in die richting zetten."
Volgens Kilbride zal de nieuwe wet "de macht die werkgevers over sekswerkers hebben, aanzienlijk inperken", omdat de overheid strenge regels oplegt aan de werkgevers.
Strenge voorwaarden voor werkgevers
Wie sekswerkers in dienst wil nemen, moet eerst een erkenning krijgen. Daarvoor moet hij aan strikte voorwaarden voldoen. Zo mag hij bijvoorbeeld niet veroordeeld zijn voor zware criminele feiten zoals doodslag, mensenhandel, diefstal of fraude. Wie geen erkenning krijgt en toch sekswerkers tewerkstelt, kan worden vervolgd voor pooierschap.
De werkgever moet ook een veilige werkomgeving garanderen. Zo moet er in de ruimte die hij ter beschikking stelt van de sekswerker, een alarmknop zijn om een vertrouwenspersoon te waarschuwen. Als de sekswerker op verplaatsing werkt, moet hij of zij een mobiele alarmknop hebben.
Sekswerkers hebben bovendien ook het recht om een seksuele partner of specifieke seksuele handelingen te weigeren of om seksuele handelingen stop te zetten. Ze mogen seksuele handelingen ook volgens hun eigen voorwaarden uitvoeren.
Belangenvereniging Utsopi: "Werk van lange adem"
De arbeidswet voor sekswerkers is een werk van lange adem geweest, zegt Daan Bauwens, directeur van Utsopi , de Belgische Unie van Sekswerkers. "Het is begonnen tijdens de eerste lockdown in coronatijd", zegt Bauwens. "Alle sectoren moesten op slot en alle sectoren hadden recht op een tegemoetkoming van de overheid. Behalve de sector van het sekswerk."
"Toen is echt aangetoond dat er een statuut voor sekswerkers moest komen, als men die sector wilde laten bestaan. Niemand is er voorstander van dat die helemaal onder de radar verdwijnt. Als de sector bestaat en wordt erkend, dan moeten de sekswerkers ook erkend worden als personen die toegang hebben tot een arbeidscontract en tot sociale zekerheid."
Veel eigenaars en uitbaters van bordelen werken momenteel al met arbeidscontracten, maar die zijn niet aangepast aan de realiteit van het sekswerk, zegt Bauwens. "Wij willen absoluut het bonafide deel van de sector behouden. Dit is opgesteld naar het voorbeeld van bonafide eigenaars en uitbaters, en daar zijn wij heel blij om."
"Geen mirakel-oplossing"
In juni 2022 werd sekswerk uit het strafwetboek gehaald. Sindsdien kunnen sekswerkers in ons land al legaal als zelfstandige aan de slag. Nu komt daar dus een volwaardig statuut als werknemer bij. Het is moeilijk om te voorspellen hoeveel sekswerkers voor het nieuwe statuut van werknemer zullen kiezen, zegt Bauwens. "De keuze voor sekswerk is in veel gevallen moeilijk, gebaseerd op de economische omstandigheden. Veel mensen doen dat ook omdat ze geen toegang hebben tot de arbeidsmarkt en een keuze moeten maken voor de informele economie."
Als de sector bestaat en wordt erkend, dan moeten de sekswerkers ook erkend worden als personen die toegang hebben tot een arbeidscontract en tot sociale zekerheid.
Daan Bauwens van Utopsi, de belangenvereniging van sekswerkers
Er zijn mensen die sekswerk uitoefenen in geen van beide statuten (zelfstandige of werknemer). "We gaan zoveel mogelijk moeten informeren en sensibiliseren om te tonen wat de voordelen zijn van de statuten", zegt Bauwens.
Hij erkent dat het nieuwe statuut geen oplossing is voor iedereen. "Voor mensen zonder papieren zal dit geen mirakel-oplossing zijn. Dat wil zeggen dat het bestaande aanbod van hulp dat er is voor deze personen, moet blijven bestaan."
"We gaan ook heel veel moeten informeren en sensibiliseren naar de politie, het parket, de arbeidsinspectie, want dit is helemaal nieuw."
"Vier jaar hard werken"
Om een arbeidsovereenkomst als sekswerker te kunnen afsluiten, moet je meerderjarig zijn. Sekswerk mag niet uitgeoefend worden door iemand die in hoofdzaak student is, het kan ook niet in het kader van een flexi-job of gelegenheidswerk.
Het statuut als werknemer biedt sekswerkers specifieke bescherming en rechten, waarvan sommige niet in andere sectoren gelden. "Een sekswerker hoeft geen vooropzeg te doen als hij ontslag neemt. Dat is echt gericht op de kwetsbaarheden en risico's die in het sekswerk bestaan." Met de arbeidswet worden minimale standaarden in het leven geroepen om het onderscheid te maken met uitbuiting. De wet maakt ook duidelijk dat uitbuiting moet worden vervolgd. "Vier jaar geleden hadden we nooit kunnen dromen dat we hier nu al zouden staan", zegt Bauwens. "Dit is het sluitstuk van vier jaar hard werk."
Arbeidscontracten voor sekswerkers: "Nu kunnen we de uitbaters onderscheiden van de uitbuiters"
