De delen van Oekraïne die nog onder controle staan van Kiev, moeten opgenomen worden "onder de NAVO-paraplu" om een einde te maken aan de hevigste fase van de oorlog. Dat heeft de Oekraïense president Zelenski gezegd in een interview met Sky News. Volgens Zelenski kan bescherming van de NAVO leiden tot een wapenstilstand met Rusland. "Voor Moskou is dat idee onacceptabel", vertelt correspondent Geert Groot Koerkamp.
Kan NAVO-bescherming einde maken aan hevigste fase van oorlog, zoals Zelenski zegt? "Onacceptabel voor Rusland"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Het meest recente plan van Zelenski dat tot vrede moet leiden in Oekraïne, bestaat uit 2 delen. Hij stelt voor dat de delen van Oekraïne die nog onder controle staan van Kiev, opgenomen worden onder de NAVO-paraplu. Daarna kan Oekraïne onderhandelen met Rusland over de teruggave van het gebied dat door Russische troepen bezet wordt.
Volgens Zelenski kan die diplomatieke oplossing "de hevigste fase van de oorlog stoppen". "We moeten het grondgebied van Oekraïne dat we onder onze controle hebben, snel onder de NAVO-paraplu brengen", zegt hij in het interview met Sky News. "Dat moeten we nu eerst doen." Zelenski hoopt dat zijn plan uiteindelijk kan leiden tot een staakt-het-vuren.
"Onacceptabel voor Rusland"
Al benadrukt hij wel dat de overeenkomst met NAVO betrekking moet hebben op het volledige grondgebied van Oekraïne, dus ook de delen die nu door Rusland bezet worden. "Je kunt niet slechts een deel van een land uitnodigen om lid te worden", zegt hij. "Waarom? Als je dat zou doen, zou je erkennen dat Oekraïne slechts het grondgebied is dat we nu onder controle hebben, en dan zou het bezette gebied Rusland zijn."
Wat zou NAVO-lidmaatschap betekenen voor de oorlog
Als Oekraïne bescherming van de NAVO geniet, zijn er 2 mogelijke scenario's.
NAVO-lidmaatschap zou kunnen leiden tot een directe confrontatie tussen Rusland en NAVO-troepen. Volgens artikel 5 wordt een aanval op Oekraïne immers beschouwd als een aanval op alle NAVO-leden. Hierdoor zouden NAVO-troepen formeel betrokken kunnen raken bij het conflict, wat kan leiden tot een directe militaire confrontatie tussen Rusland en de NAVO.
Een andere mogelijkheid is dat het Rusland afschrikt om verdere militaire actie in Oekraïne te ondernemen, uit angst voor een grootschalige confrontatie.
Voor Rusland is NAVO-lidmaatschap van Oekraïne alvast onacceptabel. Dat zegt correspondent Geert Groot Koerkamp vanuit Moskou. Als Oekraïne lid wordt van de alliantie, is de kans klein dat Rusland een wapenstilstand zal onderhandelen.
"President Poetin heeft altijd gezegd dat hij niet wil dat Oekraïne toetreedt tot de NAVO", zegt Groot Koerkamp in De Ochtend op Radio 1. "Het mogelijke lidmaatschap van Oekraïne was zelfs één van de redenen om de inval te starten. Als ze nu daarover zouden onderhandelen, zou dat indruisen tegen alles wat Rusland ooit gezegd heeft."
Bovendien is de kans ook zo goed als onbestaande dat Rusland de veroverde gebieden opnieuw zal overhandigen aan Oekraïne. "Rusland vindt dat de geannexeerde gebieden deel uitmaken van Rusland. Poetin wil die niet afgeven. De standpunten van Poetin en Zelenski zijn in deze niet te verenigen."
Geen consensus bij NAVO
Op dit moment is NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne (nog) niet aan de orde. Er werd nog geen officiële uitnodiging uitgestuurd naar Oekraïne om lid te worden van het militaire bondgenootschap, en de NAVO heeft ook nog niet gereageerd op het plan van Zelenski.
Wel zou de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andri Sybiha volgende week een brief overhandigen aan zijn collega-ministers tijdens een bijeenkomst in Brussel. Daarin zou hij hen vragen om Oekraïne officieel uit te nodigen om toe te treden tot de NAVO. Dat schrijft persagentschap Reuters.
NAVO-diplomaten zeggen dat er op dit moment geen consensus bestaat onder de alliantieleden om Oekraïne uit te nodigen. Voor een dergelijk besluit zou de instemming van alle 32 lidstaten van de NAVO nodig zijn. Bij de moeilijke toetreding van Zweden tot het bondgenootschap bleek al dat 1 land (in dit geval Turkije) gemakkelijk roet in het eten kan gooien.
Russische opmars
Het interview van Zelenski komt er nu zijn land gebukt gaat onder de Russische aanvallen. Afgelopen week heeft Rusland de kritieke infrastructuur van het land met raketten en drones onder vuur genomen. Meer dan 1 miljoen mensen zitten daardoor zonder stroom en verwarming, net nu de winter voor de deur staat en de temperaturen onder het vriespunt duiken.
Intussen gaat ook de grondoorlog in Oekraïne onverminderd verder. Russische troepen rukken in sneltempo op, vooral in de Oost-Oekraïense regio Donetsk. De snelheid waarmee de Russen aan terrein winnen, baart analisten zorgen.
Volgens de onafhankelijke Russische nieuwsgroep Agentstvo zou Rusland daar de afgelopen week alleen al 235 vierkante kilometer terreinwinst hebben geboekt. Elke dag komt daar 200 tot 300 meter terrein bij. "Rusland heeft een nieuw week- en maandrecord gevestigd met betrekking tot de omvang van het bezette gebied in Oekraïne", zo stelt het rapport.
Ook in Koersk, de door Oekraïne bezette regio in Rusland, verliezen de Oekraïense troepen terrein. Oekraïne verloor meer dan 40 procent van het grondgebied dat het in augustus tijdens een verrassingsoffensief veroverde. Dat meldt een Oekraïense legerbron. Rusland zou in dat gebied zo'n 59.000 manschappen hebben ingezet en heeft verschillende grootschalige tegenaanvallen gelanceerd.
Zelenski wil NAVO-bescherming nog voor toetreding: "Voor Poetin is dit onacceptabel"
