Heel wat benoemingen van de verkozen Amerikaanse president Donald Trump voor zijn volgende regering doen de wenkbrauwen fronsen. Mensen lijken te zijn geselecteerd omdat ze hondstrouw zijn aan Trump, niet omdat ze deskundig of geschikt zijn. Toch mogen we ons niet verkijken op dat beeld. Vooral voor het buitenlands beleid staat een team klaar dat voorbereid is en klaar om een radicale koerswijziging rationeel te presenteren. Trump II wordt meer dan MAGA (Make America Great Again).
Donald Trump heeft er geen gras over laten groeien. In de eerste 3 weken na zijn verkiezingsoverwinning heeft hij al opmerkelijk veel namen aangekondigd voor zijn toekomstige regering. Bij de eerste ministers en topmedewerkers zaten vooral heel trouwe Trump-aanhangers: mediagenieke posterboys en postergirls van de Make America Great Again-beweging (MAGA), zoals Kristi Noem die minister voor Binnenlandse Veiligheid wordt, Pete Hegseth die van FOX NEWS naar het Pentagon verhuist of Tulsi Gabbard die de 17 inlichtingendiensten mag aansturen.
Meer dan dossierkennis of bestuurservaring lijkt hun loyaliteit aan Trump de doorslag te hebben gegeven voor hun selectie. Bij Hegseth speelde allicht ook zijn bekendheid mee als schermgezicht bij FOX. Samen wekken ze de indruk dat het volgende kabinet van Trump nog altijd in een MAGA-campagnemodus zal functioneren: uitdagend, polemiserend, polariserend. Met de aanwijzing van Matt Gaetz als minister van Justitie leek Trump zijn nieuwe regering helemaal die richting uit te sturen.
Zoals bekend heeft Gaetz intussen moeten afhaken. Het valt niet uit te sluiten dat ook Gabbard of Hegseth nog zullen struikelen alvorens ze groen licht krijgen van de Senaat. Hoe dan ook zal Trump II nog een hoog MAGA-gehalte bewaren.
Team buitenland
Toch zou het verkeerd zijn om het hele team-Trump II over één kam te scheren. De verkozen president heeft ook mensen aangeduid, vaak voor posten op een tweede of derde echelon, die wel degelijk beslagen op het ijs komen. Vooral in het team dat Trumps buitenlands beleid zal uittekenen, zitten figuren met kennis van zaken en ervaring.
Marco Rubio, die we vaak zullen zien op televisie als minister van Buitenlandse Zaken, heeft in de gelijknamige senaatscommissie bewezen dat hij dossierkennis heeft en een onderbouwde visie. Mike Waltz, Trumps toekomstige Nationale Veiligheidsadviseur, werkte al voor het Pentagon onder president George W. Bush en later ook voor vicepresident Cheney.
Of neem Keith Kellogg, de 80-jarige oud-generaal die als speciaal Oekraïne-Rusland-gezant een belangrijke rol zal spelen in Trumps benadering van de Oekraïne-oorlog. Kellogg werkte al eerder voor Trump en tekende een rudimentaire strategie uit om het conflict te beëindigen. Geen van deze drie kan je zomaar als MAGA-figuren wegzetten.
Trump II is Trump I niet
Kellogg kon zijn Oekraïne-plan uitwerken vanuit zijn opdracht bij het America First Policy Institute, de denktank die in 2021 boven de doopvont werd gehouden om Trumps buikgevoel-ideologie om te zetten in concrete beleidsplannen. Het illustreert het verschil tussen Trumps eerste regering, die in 2017 aan de slag ging, en de volgende.
In Trump I zaten mensen met een traditionelere, minder Trumpiaanse kijk op buitenlandse relaties en veiligheid, zoals minister van Defensie Jim Mattis, Rex Tillerson op Buitenlandse Zaken of Trumps stafchef John Kelly. Trump kwam totaal onvoorbereid aan de start en was wel gedwongen om zulke medewerkers aan te werven, mensen waarvan hij de loyaliteit aan zijn ideeën nog niet had kunnen toetsen.
Deze keer liggen de plannen van de denktanks klaar
Bert De Vroey, Amerika-kenner VRT NWS
Alledrie verlieten ze vroeg of laat het Witte Huis, moe van de wispelturigheid of de radicale inslag van Trumps ingevingen. Maar zowel hun aanwezigheid als de chaos waarvoor ze op de loop gingen, hebben ervoor gezorgd dat Trump nooit zijn meest ambitieuze impulsen heeft kunnen doorduwen, inzake migratie, de NAVO of Iran.
Deze keer liggen de plannen van de denktanks klaar en hebben deskundigen zich warm gelopen en in de gratie gewerkt. Voor het buitenlands beleid kan je al twee rode draden ontwaren: scepsis over de slaagkansen van Oekraïne om de oorlog tegen Rusland nog te winnen, en een heroriëntatie van de Amerikaanse focus : weg van Europa en het vizier steeds meer op China. Je kan er met vrij grote zekerheid nog een derde lijn aan toevoegen: een hardere opstelling tegenover Iran.
Uitdaging voor Europa
Dat er in het tweede kabinet-Trump mensen zullen zitten met rationele plannen en onderbouwde ideeën betekent niet noodzakelijk dat die regering gespaard blijft van chaos of conflicten. De MAGA-vleugel kan voor splijtstof zorgen. Pete Hegseth zal ergernis opwekken in de defensie-gelederen en bij zijn collega's. Tulsi Gabbard zal gewantrouwd worden.
Elon Musk, die een invloed laat gelden op Trump die veel verder reikt dan zijn formele opdracht als snoeier in de overheidsdiensten, kan voor stoorzender spelen. En Trump zelf, met zijn neiging tot onmiddellijke improvisatie, kan een slim en stapsgewijs beleid in de weg staan.
Het worden moeilijke, maar boeiende jaren
Bert De Vroey, Amerika-kenner VRT NWS
Evenmin betekent het dat de volgende regering-Trump minder radicaal zal zijn, integendeel. De nieuwe visie op de Amerikaanse buitenlandse politiek wijkt behoorlijk af van de traditionele Atlantische lijn van de laatste 70 jaar. Die visie kan juist of verkeerd, vernieuwend of verstorend zijn, dat laten we in het midden. Wat telt is dat de nieuwe ideeën samenhangend en rationeel zullen worden gepresenteerd en verdedigd.
Dat maakt het voor Europa makkelijker en moeilijker. Het helpt dat er in Washington schijnbaar een team op 1 lijn zit met een heldere en duidelijke analyse: zo weten de diplomaten waaraan en waaraf. Tegelijk krijg je de indruk dat het Trump (en zijn medewerkers) deze keer echt wel menens is om de bakens te verzetten. Het worden moeilijke, maar boeiende jaren.
