Zo herken je echte politieagenten en vermijd je oplichters in uniform

Met regelmaat van de klok waarschuwen politiezones in heel Vlaanderen ervoor: criminelen of fraudeurs proberen mensen te bestelen door zich te verkleden als politieagent of via de telefoon mensen ervan te overtuigen dat ze van de politie zijn. 

In de grootste politiezone van Vlaanderen, Antwerpen, kwamen in 2024 13 meldingen binnen van mensen die dachten dat ze met nepagenten te maken hadden. "Mensen bellen ons om te controleren of er daadwerkelijk politie bij hen aan de deur gekomen is", zegt Wouter Bruyns, woordvoerder van Politiezone Antwerpen in 'Het uur van de waarheid'.

"We proberen dan te kijken wie daar was. We hebben wel al een aantal keren moeten vaststellen dat het gaat over nepagenten of mensen die zich uitgeven voor iemand van een overheid."

Dat het voor criminelen niet zo heel moeilijk is om aan valse uniformen te geraken, bleek vorige maand. Het nieuwe politie-uniform dat nog niet in gebruik is, kan al in een namaakversie gekocht worden op Chinese webshops.

Wat vaker terugkomt in verhalen over nepagenten is dat ze onaangekondigd aanbellen bij mensen, voor een controle van geld, juwelen of wapens. Bruyns: "Recent belde een vrouw omdat twee mensen aan haar deur vroegen om nazicht te doen van de wapens die eventueel in huis waren. De vrouw in kwestie vroeg de nepagenten zich te legitimeren. Toen ze dat niet wilden, heeft ze hen de deur gewezen. Dat was de juiste reactie, want wij hadden geen collega’s op pad die zomaar onaangekondigd dat nazicht kwamen doen in het kader van de wapenwetgeving."

Politieagenten hebben natuurlijk een officieel uniform waaraan ze te herkennen zijn. "Een uniform ziet er altijd hetzelfde uit: die donkerblauwe broek, een lichtblauwe polo, of tegenwoordig fluogele polo in Antwerpen." Maar, zo erkent ook Bruyns, het is voor de burger niet altijd even makkelijk om echt van namaak te onderscheiden. "Er zijn heel veel formele en officiële uniformstukken."

Daar komt ook nog bij dat verschillende diensten andere, functionele, kledij dragen: "Denk maar aan de motards, denk maar aan het fietsteam. Dat is allemaal specifieke kledij. Dus ik begrijp dat het voor de mensen moeilijk is om te kunnen uitmaken wat echt is."

Op de sites van de politiezone Antwerpen en de federale politie kan je controleren wat de kenmerken van een officieel uniform zijn. Dat gaat van het dragen van een hoofddeksel tot de kleuren van de kogelwerende vesten die politieagenten dragen. Ook dragen agenten in uniform ook altijd naam- en gradenplaatjes .

De meeste kledingstukken van het uniform bevatten het officiële logo van de politie, iets wat enkel agenten mogen dragen. Bruyns: "Het logo van de politie is een erkend logo, dat mag je niet zomaar gebruiken of namaken. Van frisdrankmerken mag je dat niet, van de politie ook niet."

Bepaalde politieagenten dragen echter geen uniform, maar zijn gewoon gekleed in burgerkledij. "Wijkteams werken al wel eens in burger, net zoals de collega’s van de recherche. Maar die gaan zich altijd legitimeren, desgevraagd."

Als burger kan je politieagenten in burger vragen zich te legitimeren. Ze hebben altijd twee zaken bij zich die hen kunnen identificeren: een legitimatiekaart en een oranje armband . "Die armband is een uniformstuk", aldus Bruyns. "Alleen wie bij de politie is, operationeel een bevoegdheid heeft, krijgt die armband. Die armbanden zijn ook gelabeld en zijn te traceren. Het is de combinatie van die oranje armband met de legitimatiekaart die maakt dat je politieagent bent."

Veel van de oproepen die politiezones krijgen over nepagenten hebben echter niet te maken met mensen die aan de deur komen of die mensen tegenhouden op straat, maar over nepagenten aan de telefoon.

Bruyns erkent dat het in zo’n geval moeilijk is om echte agenten van oplichters te onderscheiden. "We bellen zo weinig mogelijk. Als we bellen is dat dienstverlenend, meestal voor iets dat op dat moment aan het gebeuren is, of omdat we je echt niet op een andere manier kunnen bereiken." Daarnaast kan wie zelf de politie gecontacteerd heeft, voor bijvoorbeeld geluidsoverlast, naderhand worden teruggebeld. "Maar dat verwacht je dan ergens wel", aldus Bruyns.

Wie echter onverwachts gebeld wordt door de politie, is best alert voor wat er juist gevraagd wordt. "We gaan nooit vragen om je rekeningnummer voor ons dossier of zo. Het is meestal in het belang van de betrokkene als we telefonisch contact opnemen."

"Bijvoorbeeld met een vraag over waar jouw auto geparkeerd staat. Als je weet dat je auto daar staat, is de kans effectief groot dat het om de politie gaat en zullen we vragen om die te verplaatsen, omdat die fout geparkeerd staat of iets dergelijks."

Tot slot heeft Bruyns nog een tip voor wie gebeld wordt door de politie, maar niet weet of die een echte agent aan de lijn heeft: "Je kan altijd beleefd aangeven dat je niet weet of de persoon aan de lijn wel te vertrouwen is, en dat je graag langskomt op kantoor. Dan kan je een afspraak maken."