In Roemenië vraagt het Grondwettelijk Hof een hertelling van de stemmen van de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Die is verrassend gewonnen door de uiterst rechtse, pro-Russische kandidaat Calin Georgescu. Zijn tegenkandidate in de tweede ronde, de rechts-liberale Elena Lasconi, verzet zich tegen een hertelling. "Extremisme bestrijd je door te stemmen."
Grondwettelijk Hof vraagt stemmen van 1e ronde presidentsverkiezingen Roemenië te hertellen, na winst uiterst rechtse kandidaat
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Het Grondwettelijk Hof in Boekarest heeft unaniem voor de hertelling gestemd, en zegt dat zijn beslissing definitief is. Het Hof vraagt de kiescommissie om "de verificatie en hertelling van alle stembiljetten". De kiescommissie zou later vandaag samenkomen om de beslissing te bespreken.
Waarom er een hertelling moet komen, licht het Hof niet toe in zijn besluit. Maar de beslissing lijkt mee te zijn genomen om de verdenking van verkiezingsfraude weg te nemen na de verrassende uitslag in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen.
De uiterst rechtse en pro-Russische kandidaat Calin Georgescu kreeg, schijnbaar vanuit het niets, de meeste stemmen. Hij gaat door naar de tweede ronde, net als de rechts-liberale Elena Lasconi, die tweede werd op een zucht van favoriet Marcel Ciolacu, de huidige premier.
Overwinning van Georgescu blijft gemoederen beroeren
De overwinning van de pro-Russische Calin Georgescu, een verrassing van formaat, beroert al dagenlang de gemoederen in Roemenië, maar ook daarbuiten. In Boekarest zijn al verschillende avonden op rij duizenden mensen op straat gekomen om hun ongenoegen en bezorgdheid te uiten
Georgescu eindigde zowat vanuit het niets met de meeste stemmen. De 62-jarige landbouwkundige en dierenarts was vroeger lid van de extreemrechtse partij AUR, maar nam ontslag na een geschil. Georgescu is een ultranationalist die het Roemeense fascisme van de jaren 30 verheerlijkte.
Vóór de verkiezingen trok hij de aandacht met pro-Russische en antiwesterse standpunten. Hij gaf onder meer kritiek op de steun van zijn land aan de NAVO en de Europese Unie, waarvan Roemenië lid is. Hij voerde vooral campagne op TikTok. Die campagne draaide vooral rond de hoge prijzen in de winkels, en rond het stopzetten van steun aan Oekraïne.
Het besluit van het Grondwettelijk Hof volgt na een bezwaar dat was aangetekend. In Roemenië moet het Grondwettelijk Hof de verkiezingsuitslagen bevestigen nadat eventuele bezwaren zijn onderzocht.
Een bezwaar was ingediend door de leider van een kleine uiterst rechtse partij, die afgelopen zondag als negende eindigde. Hij beschuldigde de rechts-liberale partij van Elena Lasconi ervan na de toegestane deadline te zijn doorgegaan met campagne voeren.
Een ander bezwaar stelde de ondoorzichtige campagne van Calin Georgescu aan de kaak, maar die werd verworpen omdat het Grondwettelijk Hof het te laat zou hebben ontvangen.
"Extremisme moet je bestrijden door te stemmen"
Lasconi en Georgescu zijn de 2 kandidaten die normaal gesproken doorgaan naar de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, op 8 december.
De rechts-radicale politicus Calin Georgescu eindigde zowat vanuit het niets als eerste met bijna 23 procent van de stemmen, terwijl hij volgens peilingen geen schijn van een kans leek te maken.
De conservatief-liberale Elena Lasconi werd tweede. De linkse, pro-Europese premier van Roemenië, Marcel Ciolacu, strandde op een zucht van Lasconi én van de tweede ronde. Het is de eerste keer sinds de val van het communisme in Roemenië dat zijn partij, de machtige sociaaldemocratische PSD, niet doorgaat naar de tweede ronde.
Lasconi veroordeelt de beslissing van het Grondwettelijk Hof om de stemmen te hertellen. "Extremisme moet worden bestreden door te stemmen, niet door spelletjes achter de schermen", reageert ze. De beslissing van het Hof noemt ze "verschrikkelijk voor een democratische staat".
"Roemenië verdient beter dan een groep oude politici die de instellingen louter gebruiken voor hun eigen belang".
Ook Georgescu heeft gereageerd op de beslissing van het Hooggerechtshof. Hij zegt dat de staatsinstellingen de beslissing van de bevolking naast zich neerleggen.
"Voorkeursbehandeling door TikTok"
Naast het Hooggerechtshof heeft ook de Hoge Raad voor Nationale Defensie, het hoogste veiligheidsorgaan van Roemenië, zich gebogen over het verloop van de eerste ronde van de parlementsverkiezingen.
De relatief onbekende Georgescu, de verrassende winnaar, had vooral campagne gevoerd via het Chinese socialemediakanaal TikTok. Roemenië heeft de Europese Commissie al gevraagd om de rol van TikTok bij de stemronde te onderzoeken.
Na een overleg met de Hoge Raad voor Nationale Defensie heeft de huidige president Klaus Iohannis vandaag gezegd "dat een presidentskandidaat profiteerde van een enorme aanwezigheid dankzij een voorkeursbehandeling die werd verleend door het platform TikTok".
Iohannis zegt ook nog dat "Roemenië, net als de andere landen aan de oostflank van de NAVO, een prioritair doelwit is geworden van vijandige acties, met name door Rusland". De Hoge Raad voor Nationale Defensie zegt "cyberaanvallen te hebben vastgesteld met de bedoeling de stembusgang te beïnvloeden."
In Roemenië heeft de president een aanzienlijke invloed op de nationale veiligheid en op buitenlands beleid. Een ambtstermijn duurt er 5 jaar. Huidig president Klaus Johannis is bijna 10 jaar president en kon niet voor een derde termijn gaan.
