Oud-gevangenisdirecteur Hasselt reageert op onrust in gevangenissen: "Geweld wordt heviger, dat is verontrustend" 

Bedreigingen tegen magistraten, politiepersoneel of cipiers zijn een bekend probleem. Dat zegt voormalige gevangenisdirecteur Paul Dauwe nadat bekend raakte dat een Antwerpse onderzoeksrechter ondergedoken zit na dreigementen. Die dreigementen komen van een gedetineerde uit de gevangenis van Hasselt. Vanuit zijn cel zou hij mensen hebben aangestuurd via een gsm.

Dauwe was tot eerder dit jaar directeur van de Hasseltse gevangenis. Ook hij kreeg dreigbrieven in zijn brievenbus. "Ik heb 40 jaar in de gevangenis gewerkt en ik heb ook brieven gekregen met bedreigingen. Sommige brieven vermeldden de uren waarop mijn kinderen de school verlieten. Ik ken ook heel wat collega's die dat meegemaakt hebben."

Het fenomeen is dus niet nieuw, maar Dauwe merkt wel dat het aantal bedreigingen naar gevangenispersoneel of magistraten toeneemt. En het geweld wordt ook heviger. "Tussen drugsbendes wordt veel meer geweld gebruikt, maar ook snotneuzen hebben kalasjnikovs en gooien met bommen naar elkaars voordeur. Vroeger zagen we dat minder, die verandering is verontrustend."

Dat maatschappelijke geweld weerspiegelt zich volgens Dauwe ook in de gevangenissen. "In de eerste plaats zien we dat geweld tussen de gedetineerden onder elkaar toeneemt, vooral dan tussen gerivaliseerde drugsbendes. Maar er is ook veel van dat soort geweld tegen het personeel, bijvoorbeeld wanneer een gedetineerde niet wil meewerken."

Volgens Paul Dauwe is de grote oorzaak van al dat geweld de overbevolking in de gevangenissen. "Daar moeten we niet naïef in zijn", stelt hij scherp. "Als we mensen op een kleine oppervlakte dicht bij elkaar zetten, stijgt de kans op geweld."

"In de jaren 20 deed men daar al onderzoek naar met ratten. Die werden in een steeds kleiner wordende oppervlakte geplaatst en die ratten werden ook steeds agressiever. Dat is bij mensen niet anders. Stel, je zit in een kleine badkamer en je moet daar bijna 24 uur per dag doorbrengen. Daar zitten dan vaak nog mensen bij waar je niet mee wil samenleven. Je moet al heel sterk in je schoenen staan en heel tolerant zijn om wrevel en geweld te voorkomen."

"Het is ook bijna onmogelijk geworden om aan alle behoeften van de gedetineerden te voldoen. Dan groeit de ontevredenheid en dat leidt dan tot agressie."

De Vereniging van Onderzoeksrechters eist maatregelen en budgetten van de toekomstige federale regering. Volgens hen circuleren er veel gsm's waarmee gedetineerden crimineel actief blijven en dus ook onderzoeksrechters bedreigen, maar dat wil Dauwe relativeren.

"We mogen niet alle gevangenen over dezelfde kam scheren. De grote meerderheid van de gedetineerden doet zijn uiterste best om het samenleven zo goed mogelijk te laten verlopen. Het is een minderheid die voor de problemen zorgt. We moeten ons focussen op die minderheid om te voorkomen dat zij tot geweld overgaan. Wat we niet mogen doen, is algemene maatregelen nemen om de contactmogelijkheden met de buitenwereld te verminderen. Dat leidt juist tot meer frustratie en minder aangepast gedrag wanneer gedetineerden weer buiten mogen."

Dauwe is scherp voor de overheid. Volgens hem is het hun verantwoordelijkheid om de toenemende agressie te stoppen. "Er is een immense politieke verantwoordelijkheid. Als we op deze manier verder doen, zullen de problemen niet opgelost geraken. In tegendeel, dan worden die enkel groter."