Met dank aan warme water van Rode Zee: hoe koppel uit Namen kon overleven in luchtbel van gezonken boot in Egypte

Even terug naar maandagochtend: omstreeks 5.30 uur lokale tijd ontvangen de Egyptische autoriteiten een noodsignaal van de Sea Story. De toeristenboot was zaterdag uitgevaren in Port Ghalib, maar komt in de nacht van zondag op maandag in moeilijkheden.

Het vaartuig blijkt gekapseisd in de Rode Zee. Minstens 4 mensen overlijden bij de ramp.

Tegelijkertijd zijn 2 Belgen, een koppel uit Namen, erin geslaagd om 35 uur in de kiel van het vaartuig te blijven zitten. Zij worden dinsdagavond levend uit het wrak bevrijd.

Het koppel slaagde erin de ramp te overleven, door in een zogenaamde luchtzak of luchtbel terecht te komen. Hoe komt zoiets tot stand, en wat moet je vooral wel en niet doen als je in zo'n situatie terechtkomt? "De ernstigste problemen ontstaan met mensen die in paniek geraken", zegt Margodt in de podcast 'Het Kwartier'.

Wanneer een boot kapseist, komt de onderkant van het vaartuig bovenaan te liggen. Daar bevinden zich meestal ook de kajuiten van de opvarenden. "Als dat gebeurt, gaat de kiel zich vullen met lucht en zo komt dus ook lucht in de cabines die onderaan liggen", legt Margodt uit. "Op die manier ontstaat een luchtzak en kan de boot blijven drijven."

Margodt maakt de vergelijking met een emmer die je omgekeerd in een gevulde badkuip zet. "Zo'n emmer blijft lang drijven, ook als je er gewicht op zet. Pas als je in de emmer een gaatje prikt, kan de lucht ontsnappen en zal de emmer zinken."

Als een boot in goede staat verkeert, kan de lucht dus lang blijven hangen. Maar als er lekken zitten in de kiel of romp van het vaartuig, zal de lucht sneller verdwijnen en slinken de overlevingskansen van de opvarenden die nog vastzitten.

Wat zijn dan de overlevingskansen in zo'n geval? Margodt vindt het moeilijk om daar een getal op te plakken. Alles hangt volgens hem af van de grootte van de luchtbel, de staat van het vaartuig en het aantal mensen dat in zo'n luchtbel vastzit. 

"Als veel mensen een klein volume lucht inademen, zal de ruimte zich snel vullen met CO2. Dan zal de lucht giftig worden en zal je niet lang overleven. Als je duikflessen vindt, kan je die af en toe opendraaien en daarmee de lucht verversen." Maar ook duikflessen raken na verloop van tijd natuurlijk leeg.

In dit geval mocht het koppel uit Namen dus van geluk spreken dat ze maar met 2 opgesloten zaten. Toch waren er nog andere factoren die in hun voordeel hebben gespeeld. "In dit soort situaties is onderkoeling vaak een veel groter gevaar", verklaart Margodt. "De Rode Zee heeft momenteel een temperatuur van ongeveer 30 graden. In de Middellandse Zee of de Noordzee bedraagt je overlevingstijd maar een paar uur."

Volgens Margodt is het daarom belangrijk dat mensen zo lang mogelijk contact met het water kunnen vermijden, bijvoorbeeld door op voorwerpen te gaan zitten die ronddrijven. 

Is het dan een goed idee om te proberen het wrak te verlaten? Voor ervaren duikers is dat een optie, maar toch zijn ook daar gevaren aan verbonden. "In het wrak zit je relatief veilig. In open water kan je wegdrijven van de boot en dan ben je nog moeilijker terug te vinden. Je hebt een grotere overlevingskans als je bij het vaartuig blijft."

Zo'n bevrijdingsoperatie onder water is echter geen sinecure. "Meestal is er maar 1 ingang naar de benedenverdieping", aldus Margodt. "Die kan geblokkeerd zijn door obstakels, bijvoorbeeld televisies of dingen die mensen mee aan boord nemen."

Pas als de doorgang vrij is gemaakt en voor de reddingsduikers de risico's om zelf gekneld te geraken zijn weggenomen, kan de zoektocht naar lichamen of overlevers van start gaan.

In ieder geval staat vast dat de overlevenden deze week heel veel geluk hebben gehad. "Maar ik doe mijn pet af", zegt Margodt. "Ze zijn heel koel gebleven en niet in paniek geraakt." Het gaat in dit geval dan ook om twee ervaren duikers die als instructeurs in Cyprus werken.

Toch hebben 4 mensen het ongeval niet overleefd. Volgens de federatievoorzitter ligt de stijgende concurrentie in Egypte gedeeltelijk aan de oorzaak van de ramp. "Het is een populaire vakantie. Duikreizen zijn aan de Rode Zee een 'booming business' en dat brengt de kwaliteit van vaartuigen en bemanning in het gedrang. Er is gewoon een tekort aan gekwalificeerd personeel."

De laatste jaren zouden er dan ook vaker ongevallen gebeurd zijn aan de Egyptische kust. Een dodelijk ongeval blijft gelukkig wel uitzonderlijk. Toch wijst Margodt op de gevaren. "Stel dat een boot met een onervaren bemanning 's nachts in slechte weersomstandigheden bijvoorbeeld voor anker gaat in de buurt van een rif, dan kan het anker loskomen en het schip kapseizen."

Margodt, die ook voorzitter is van de Europese koepelfederatie, wil daarom kwaliteitsnormen invoeren, zodat mensen een idee krijgen van de kwaliteit van vaartuig en personeel. Zijn Duitse collega's kreeg hij echter nog niet aan boord. Op dergelijke labels is het dus voorlopig nog even wachten.