Mentale rust of plat opportunisme? Waarom we vaker "flaken"

“Cancelling plans on a whim”. Zo definieerde de Britse krant The Guardian eerder deze maand het fenomeen ‘flaking’. Je zou het kunnen vertalen als ‘in een bevlieging je plannen afzeggen’.

Volgens The Guardian gebeurt het steeds vaker dat mensen zonder geldig excuus hun gemaakte afspraken cancellen. Dat bevestigt ook Henri Beunders, hedendaags historicus, publicist en emeritus hoogleraar Ontwikkelingen in de Publieke Opinie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Hij ziet de tendens iets vaker bij jongeren: “Generatie Z, ook wel generatie burn-out, ondervindt een teveel aan impulsen”, zegt hij in ‘De wereld van Sofie’ op Radio 1. “Daardoor voelen ze inderdaad soms de behoefte om te ontsnappen of even hun hoofd op hun kussen te leggen.” 

“Tegenwoordig zitten we voortdurend op onze laptop of onze smartphone, en kunnen we tussendoor al likes en commentaar geven”, legt Beunders uit. “Er worden dan ook vluchtige afspraken gemaakt, die we 5 minuten later alweer vergeten zijn.” 

Die vage, vluchtige afspraken ziet hij overal in de maatschappij: "De rest van het leven is ook onduidelijker geworden: mensen werken op onregelmatige uren, je weet niet wanneer je tram aankomt en je pakjesbezorger is niet stipt. Ons levenspatroon is gefragmenteerd en rommelig." Die mentaliteit dringt door tot in de manier waarop we plannen maken, stelt hij.

“Omdat we 24 uur per dag bezig zijn met sociale media zijn we steeds banger van fysiek contact met de ander”, zegt Beunders ook. “Het digitale contact kan veel makkelijker.”

“We voelen ons thuis in de sociale media, we voelen ons er prettig en vrolijk. Soms hebben we tijdens een gesprek op WhatsApp zelfs meer lol dan tijdens een afspraak met vrienden op café. Daar moeten we de hele tijd praten en luisteren, en missen we de sociale media.” 

Voor oudere generaties klinkt het misschien ongepast om last minute een afspraak af te zeggen, maar in de vriendengroep van Herden, een jonge twintiger, is het alvast doodnormaal. “Ik vind het niet erg als iemand even rust neemt”, zegt ze in 'De wereld van Sofie'.  

“Als je een goede reden hebt om plannen af te zeggen, dan kan ik daar perfect mee om. Onlangs maakten we met onze vriendengroep een reeks afspraken en zeiden we op voorhand al dat het niet erg was als er iemand toch niet zou komen.”

Welke redenen om af te zeggen vindt ze gegrond? “Nood hebben aan een moment voor jezelf. Je mentale en fysieke gezondheid is altijd een goede reden”, klinkt het overtuigd. “Mijn leven is zo druk, er zijn zo veel dingen die ik kan doen. Soms moet ik rust nemen.”

“Aan jezelf denken hoeft niet altijd egoïstisch te zijn", voegt Herden toe. "Je moet durven opkomen voor jezelf en luisteren naar je lichaam. Dat getuigt eerder van een goede zelfkennis dan van egoïsme.”

Beunders merkt op dat niet alleen bevriende twintigers en dertigers plannen afzeggen. "Ook op het werk wordt er geflaket. Behalve wanneer een belangrijk iemand aanwezig zal zijn." 

Kunnen we spreken van selectief 'flaken'? "Status is belangrijk, je ‘flaket’ niet eender wie."

Dat vindt ook Herden: "Ik weet dat mijn vriendinnen het begrijpen als ik ‘flake’. Zo weet je wie je goede vrienden zijn." Tegenover volwassenen verhoudt ze zich dan weer anders: "Ik zal niet zo snel volwassenen ‘flaken’, eigenlijk is dat raar."

In welke mate heeft ‘flaken’ met opportunisme en egoïsme te maken? Kiezen we vooral nog die opties die we echt leuk vinden? “Dat is wel het geval”, denkt Beunders. Al benadrukt hij nogmaals dat jongeren ook gepusht worden door de huidige digitale cultuur. 

“Mensen hebben de gedachte dat ze overal op moeten reageren en overal een review over moet schrijven. We zijn permanent bezig, en dat levert een soort overspannenheid op, waardoor je die me-time ook echt af en toe nodig hebt.”

"Ik hoor vaak dat mensen te veel balletjes in de lucht moeten houden. Tussen al die ballen zitten waarschijnlijk veel zeepbellen die totaal onbelangrijk zijn. Probeer wat meer structuur aan te brengen, dat zal helpen", besluit Beunders.

Beluister: contemporain historicus Hendri Beunders legt uit waarom we aan ‘flaking’ doen