Australië verbiedt sociale media voor kinderen en jongeren onder 16 jaar: ook Senaat keurt voorstel goed

Het Huis van Afgevaardigden keurde het wetsvoorstel over een verbod op sociale media voor kinderen en jongeren onder 16 jaar goed met 102 stemmen voor en 13 stemmen tegen. De Senaat volgde vandaag met 34 stemmen voor en 19 tegen. 

Het voorstel moet nu wel nog terug naar het Huis van Afgevaardigen om amendementen van de oppositie die in de Senaat zijn ingediend goed te keuren. Maar dat is een formaliteit, omdat de regering al heeft ingestemd met de goedkeuring ervan.

Australië wordt zo het eerste land ter wereld waar de overheid leeftijdsbeperkingen voor sociale media oplegt. Het verbod gaat weliswaar niet meteen in. Er wordt nog een jaar gewerkt aan de implementatie.

In september kondigde de centrumlinkse regering van premier Anthony Albanese al aan dat ze een minimumleeftijd van 16 jaar voor het gebruik van sociale media wilde.

"Ik wil dat kinderen hun apparaten loslaten en naar voetbalvelden, zwembaden en tennisvelden trekken", zei Albanese toen. "We willen dat ze echte ervaringen opdoen, met echte mensen, want we weten dat sociale media de samenleving beschadigen."

Eerder was er een parlementair onderzoek naar de effecten van sociale media, onder meer op de mentale gezondheid van tieners.

Het wetsvoorstel is gericht op platforms als Facebook, Instagram, TikTok, X, Snapchat en Reddit. Zij worden gedwongen om "redelijke stappen" te zetten in de controle en verificatie van leeftijd. Er moeten ook beschermingsmechanismen ingebouwd worden.

De bedrijven achter sociale media kunnen aansprakelijk gesteld worden als ze niet verhinderen dat kinderen en jongeren onder 16 jaar accounts aanmaken. Bij "systematische tekortkomingen" zouden de platforms boetes kunnen krijgen die oplopen tot 50 miljoen Australische dollar (ongeveer 30,9 miljoen euro, red.).

Als het voorstel wet wordt, hebben de bedrijven een jaar de tijd om uit te zoeken hoe ze de leeftijdsbeperkingen kunnen invoeren. Voor die tijd krijgen ze nog geen straffen opgelegd.

Volgens het wetsvoorstel is het de verantwoordelijkheid van socialemediabedrijven om ervoor te zorgen dat gebruikers aan de leeftijdsgrens voldoen, en niet die van de kinderen of de ouders. De vraag is dan op welke manier de bedrijven de leeftijd kunnen controleren. 

Een toevoeging aan het goedgekeurde wetsvoorstel zegt dat de platforms gebruikers niet mogen dwingen om hun identiteitskaart of andere digitale identiteitsgegevens over te maken. De platforms moeten "alternatieve methodes" zoeken om de leeftijd te controleren. Daarbij moeten ze ook kijken naar de systemen voor leeftijdsverificatie die de regering aan het testen is.

Het gaat dan om technologische systemen die leeftijd kunnen controleren, onder meer via overheidsidentificatie. Er wordt ook gedacht aan biometrie. Daarmee kunnen mensen worden geïdentificeerd via biologische metingen of lichamelijke kenmerken die uniek zijn voor elke persoon. Denk aan gezichtsherkenning of vingerafdrukken.

Die systemen worden nu uitgetest. Een rapport daarover wordt verwacht ten laatste eind september volgend jaar.

Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram, en Alphabet, het moederbedrijf van Google, zijn het niet eens met het wetsvoorstel. Zij willen dat het parlement het verbod uitstelt tot het onderzoek naar leeftijdsverificatie afgelopen is. TikTok had graag meer overleg gehad. En X vindt dat het wetsvoorstel de mensenrechten van kinderen kan schaden.

De mediaplatforms zijn niet de enigen die kritiek hebben. Zo schrijven meer dan 140 experts in technologie en kinderwelzijn in een open brief aan premier Albanese dat de leeftijdsgrens van 16 jaar een "te bot instrument" is om de risico's van sociale media aan te pakken.

Critici zeggen daarnaast dat het wetsvoorstel veel te snel door het parlement wordt gejaagd. Het zou jongeren ook isoleren en hen de positieve aspecten van sociale media ontnemen. Bovendien worden de bedrijven daardoor niet gestimuleerd om hun platformen veiliger te maken en geeft het hen ook meer macht. Vooral als ze de identificatiegegevens zouden moeten bijhouden.