Het aantal peuters met overgewicht in Vlaanderen is opnieuw gestegen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van Kind en Gezin. Meer dan 1 op de 10 kinderen van 2 jaar heeft een te hoge BMI en dat baart experten zorgen. Kind en Gezin brengt daarom nieuwe brochures uit met tips rond beweging en gezonde voeding.
Meer dan 1 op de 10 Vlaamse peuters kampt met overgewicht: "Stijgende trend baart zorgen"
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
In 2023 had 11 procent van de peuters in Vlaanderen een te hoge BMI. Dat blijkt uit de metingen van Kind en Gezin bij 45.000 kinderen van 2 jaar oud. 88,4 procent had een normaal gewicht en 0,6 procent had ondergewicht.
Het percentage peuters met obesitas ligt al jaren op 1,5 procent, maar de groep met overgewicht stijgt jaar na jaar (coronajaar 2020 even buiten beschouwing gelaten). Op 1 jaar tijd zijn er 1 procentpunt meer peuters met een te hoge BMI bijgekomen.
"Die 1 procent zegt niet veel, maar het is die stijgende trend die zich al 10 jaar voordoet waar we echt wel bezorgd over zijn", zegt Inge Gies, diensthoofd pediatrie bij de obesitaskliniek van UZ Brussel.
"We weten dat overgewicht vaak de voorbode is van obesitas. En dat is een ziekte waar je nog maar heel moeilijk van af raakt. Hoe langer je lijdt aan overgewicht of obesitas, hoe groter de kans ook op allerlei andere, chronische ziekten, zoals diabetes of hoge bloeddruk."
Overgewicht bij peuters?
Kind en Gezin kijkt daarvoor naar de BMI, de Body Mass Index. Die drukt de verhouding uit tussen je gewicht en je lengte. Je berekent je BMI met deze formule: gewicht (in kg) / (lengte x lengte (in meter)).
De grenswaarden voor een normaal gewicht zijn wel anders voor kinderen dan voor volwassenen. En anders voor jongens dan voor meisjes.
Voor jongens van 2 jaar wordt een BMI tussen 13,7 en 18,36 gezien als normaal gewicht. Vanaf 19,99 spreken we van obesitas. Voor meisjes van 2 wordt een BMI tussen 13,22 en 18,09 gezien als normaal. Vanaf 19,81 spreken we van obesitas.
Kind en Gezin benadrukt dat een normaal gewicht niet noodzakelijk samengaat met een gezonde levensstijl.
Tips voor ouders
Kind en Gezin wil ouders daarom beter informeren over een gezonde levensstijl vanaf de geboorte. "We hebben 2 nieuwe brochures gemaakt met heel praktische tips over beweging en voeding", zegt woordvoerder Nele Wouters.
"Mensen denken vaak dat beweging pas start op het moment dat baby's beginnen te kruipen. Maar het is belangrijk om al vanaf het prille begin je baby te stimuleren om te bewegen."
"Als je baby wakker is, leg hem dan bijvoorbeeld regelmatig op zijn buik, zodat hij zijn nekje en spieren kan oefenen. Zorg dat er voldoende ruimte is, zodat hij net niet bij zijn speeltje kan en het zelf kan proberen te pakken."
"En varieer van houding als je je baby vasthoudt. Baby's bewegen graag en het stimuleert de motorische ontwikkeling, de spieren, coördinatie en het evenwicht van je baby."
"Ook als het over voeding gaat, willen we tips geven over gezonde keuzes, maar we willen hen ook geruststellen. Zij bepalen wat en wanneer hun baby eet, de baby bepaalt hoeveel hij eet."
Kansarmoede en andere origines
Terug naar de cijfers. Kansarmoede en afkomst blijken risicofactoren voor overgewicht, ook bij peuters. Bij gezinnen die in kansarmoede leven heeft 13,9 procent van de peuters van 2 jaar een te hoge BMI, tegenover 10,6 procent bij niet-kansarme gezinnen.
Er is ook meer overgewicht bij peuters met een moeder van niet-Belgische origine (13,7%), dan bij peuters met een Belgische moeder (9,8%). Maar het aantal peuters met overgewicht is wel sterker gestegen in niet-kansarme gezinnen en bij kinderen met een moeder van Belgische origine.
Er zijn ook nog andere verschillen. Er waren vorig jaar iets meer meisjes van 2 jaar met overgewicht dan jongens: 11,5 procent tegenover 10,6 procent jongens. En het verschil is ook iets groter geworden. In 2023 waren er 1,4 procentpunt meer 2-jarige meisjes met overgewicht en 0,9 procentpunt meer jongens tegenover 2022.
Er zijn ook verschillen tussen provincies. Antwerpen telt de meeste peuters van 2 jaar met overgewicht (12,7 procent), in West-Vlaanderen is het aantal het laagst (9,1 procent). Limburg (10,2%), Vlaams-Brabant (10,7%), en Oost-Vlaanderen (10,9%) zitten ertussen.
Meer overgewicht tijdens corona
2020 was een atypisch jaar, met plots opvallend meer peuters met overgewicht. "Het vermoeden is dat vooral de lockdowns toen een impact hebben gehad op het gewicht van jonge kinderen", zegt Nele Wouters van Kind en Gezin.
"Kinderen moesten binnenblijven en hadden minder mogelijkheden om te bewegen. Het zou ook kunnen dat ze tijdens corona meer schermtijd kregen van hun ouders, die de opvoeding moesten combineren met telewerken. En heel wat kinderen gingen niet meer naar de kinderopvang. We weten niet precies wat de verklaring is, maar we weten wel dat er een duidelijk effect was."
'Dikmakende' maatschappij
Dat gezonde voeding en een gezond gewicht belangrijk zijn, is algemeen geweten. Toch worden we wereldwijd alsmaar dikker. Volgens de Vlaamse Preventiebarometer van Sciensano heeft 34,3 procent van de volwassenen in Vlaanderen overgewicht. 16,4 procent heeft obesitas.
Volgens professor Gies doet de overheid nog altijd te weinig om een gezonde levensstijl te stimuleren. "We leven in een maatschappij die het moeilijk maakt om gezond te leven en een gezond gewicht te behouden. Er zijn de voorbije jaren al goede initiatieven genomen, maar de cijfers rond overgewicht tonen dat er meer nodig is."
"Reclame voor ongezonde voeding moet meer worden beperkt en de prijs van gezonde voeding moet omlaag. Anderzijds is het ook belangrijk om vrouwen die zwanger willen worden goed te informeren. Want overgewicht of obesitas tijdens de zwangerschap geeft meer risico op een kindje dat later ook overgewicht of obesitas krijgt."
