Sinds 4 uur vanochtend geldt er een staakt-het-vuren tussen Israël en Libanon. Wat weten we al over de inhoud van dat akkoord? En kan het ook gevolgen hebben voor de oorlog in Gaza?
Wat staat er in het akkoord voor staakt-het-vuren? En heeft het ook gevolgen voor Gaza?
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Wat houdt het voorstel in?
Het Frans-Amerikaanse voorstel voor een staakt-het-vuren houdt in dat zowel Hezbollah als het Israëlische leger zich terugtrekken uit Zuid-Libanon.
Het bestand zou in eerste instantie gelden voor een periode van 60 dagen. In die periode moet Israël zich terugtrekken achter de internationale grens, Hezbollah achter de Litani-rivier, zo'n 30 kilometer ten noorden van de grens met Israël.
In de bufferzone die zo wordt gecreëerd, zou het machtsvacuüm dan worden opgevuld door het reguliere leger van Libanon. Dat moet instaan voor de grensbewaking en is als eerste verantwoordelijk voor het handhaven van de rust in het gebied. Volgens de Libanese regering zouden minstens 5.000 manschappen kunnen worden ingezet.
Een internationale commissie, bestaande uit 5 landen, waaronder de VS en Frankrijk, zou moeten toezien op de naleving van het bestand. Israël waarschuwt alvast dat het zal terugslaan als Hezbollah het akkoord schendt. President Biden hoopt dat het een permanente wapenstilstand wordt.
Welke garanties zijn gegeven in het akkoord?
Het akkoord bouwt voort op Resolutie 1701 van de VN-Veiligheidsraad, die in 2006 een einde maakte aan een eerdere oorlog tussen Israël en Hezbollah. De resolutie hield in dat enkel het Libanese leger en de VN-blauwhelmen actief mochten zijn in het grensgebied in het zuiden van Libanon.
De resolutie werd toen weliswaar unaniem aangenomen, maar is nooit ten uitvoer gebracht. Hezbollah, dat sterker is dan het Libanese leger, is er toch in geslaagd zich te nestelen in het gebied.
Als zo'n scenario zich opnieuw zou voordoen, wil Israël daarom de vrijheid hebben om militair in te grijpen in Libanon. Libanon gaat daar niet mee akkoord, omdat dat een schending van de soevereiniteit van het land betekent.
Daarom is volgens uitgelekte berichten ook een aparte overeenkomst gesloten tussen Israël en de VS. "Als Hezbollah zich niet aan de afspraken zou houden, zou Israël bij de VS kunnen aankloppen", zegt arabist en Midden-Oostenexpert Leo Kwarten.
"De VS kan dan naar de Libanese regering stappen om te vragen dat Hezbollah zich terugtrekt uit het gebied. Gebeurt dat niet, dan zou Israël kunnen ingrijpen". Deze toestemming van de VS is voor de Israëlische regering belangrijk om het akkoord aan de bevolking te verkopen.
Een vraag van Libanon zou dan weer zijn geweest dat Frankrijk deel uitmaakt van de internationale commissie die moet toezien op de naleving van het bestand.
Vanuit Libanon is niet veel meer gecommuniceerd over het voorstel, maar de Libanese regering had eerder al aangegeven dat ze ermee kon leven. Hezbollah is officieel geen partij (formeel is het een overeenkomst tussen Israël, Libanon en de bemiddelende landen), maar zou instemmen met het akkoord.
Hezbollah heeft zware verliezen opgelopen, terwijl de Libanese bevolking oorlogsmoe is en snakt naar een bestand. De Israëlische aanvallen van de voorbije maanden hebben ruim 3.750 doden geëist in Libanon.
Wat kan bestand betekenen voor bewoners aan beide zijden van grens?
Sinds het begin van de aanvallen zijn 1 miljoen mensen in Libanon op de vlucht geslagen. Als het bestand er komt, zouden al die ontheemden in principe naar huis kunnen terugkeren.
Maar wat is er overgebleven van hun huizen?
Libanon zat al vóór deze oorlog economisch aan de grond. De kosten voor de wederopbouw dreigen het land nog verder de dieperik in te duwen. De Libanese regering heeft te kennen gegeven dat de VS een rol zou kunnen spelen bij de heropbouw van infrastructuur die door Israëlische aanvallen is vernield.
Op hun beurt zouden ook tienduizenden Israëli’s die uit het grensgebied zijn gevlucht voor de aanvallen, kunnen terugkeren naar hun huizen. Maar dat zal wellicht niet onmiddellijk gebeuren. De Israëlische regering zegt eerst te willen kijken of het bestand het houdt, vooraleer het zijn burgers zal aanraden naar huis terug te keren.
Hoe duurzaam het bestand zal zijn, valt af te wachten. "Als het zou ingaan, denk ik dat het voorlopig wel een tijdje rustig blijft", meent arabist en Midden-Oostenkenner Leo Kwarten. "Al is het maar omdat Hezbollah zijn wonden wil likken na de enorme klap die het heeft opgelopen."
Mettertijd vermoedt hij dan weer wel dat Hezbollah zal proberen terug te keren naar het gebied in Zuid-Libanon, waar het traditioneel zijn machtsbasis heeft. "Over een paar maanden zullen ze terugkeren en zullen er wel weer wapenleveringen vanuit Syrië op gang komen. Al was het maar omdat Hezbollah diep is geïnfiltreerd in het reguliere leger van Libanon, en met name in de inlichtingendiensten van het leger."
Wat kunnen mogelijke gevolgen zijn voor de oorlog in Gaza?
Dat het tot een staakt-het-vuren komt in Libanon, wil niet zeggen dat er ook een einde komt aan het geweld in het Midden-Oosten. Het betekent alleen dat er afkoeling komt op een van de 2 fronten waar Israël oorlog voerde.
De aanvallen op Gaza daarentegen zullen onverminderd voortgaan. De inwoners vrezen dat Israël zijn aanvallen daar nu juist weer zal opvoeren. Voor hen is het extra bitter dat er geen bestand is gekomen tussen Israël en Hamas, maar nu dus wel tussen Israël en Hezbollah.
Het was Hezbollah dat na de aanslag van Hamas op Israël was begonnen met beschietingen in het grensgebied met Israël. Hezbollah had gezegd dat het daar maar mee zou ophouden als er een bestand zou komen in Gaza.
"Nu zien we dat Hezbollah akkoord gaat met een bestand in Libanon, terwijl de oorlog in Gaza gewoon doorgaat. Wat dat betreft heeft Hezbollah dus ook moeten toegeven", zegt Kwarten.
Mogelijk is Gaza zelfs gebruikt als pasmunt om de hardliners in de Israëlische regering tot een akkoord te overtuigen, meent Kwarten.
"De VS wil een einde aan het conflict tussen Israël en Hezbollah en heeft veel druk uitgeoefend op Israël om akkoord te gaan met het bestand. Maar ook de uiterst rechtse hardliners in de regering van premier Benjamin Netanyahu, zoals minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir, moeten mee.
Misschien krijgen zij iets terug in Gaza. De oorlog in Gaza gaat gewoon door. Wellicht krijgt Israël daar nog wat meer de vrije hand van de VS, en kunnen de plannen van de hardliners mogelijk bewaarheid worden. Dat Israël bijvoorbeeld een deel van de Gazastrook bezet houdt, daar misschien in de toekomst wel blijft en legerposten of zelfs nederzettingen uitbouwt."
Akkoord over een staakt-het-vuren in Libanon zou bijna rond zijn: "Hezbollah heeft moeten toegeven"
