Pauselijk advies over Trump en Poetins machtsspelletjes: Duits oud-bondskanselier Angela Merkel publiceert haar memoires 

Angela Merkel, Duits bondskanselier van eind 2005 tot eind 2021, schreef haar autobiografie samen met haar vaste rechterhand en voormalige kabinetschef Beate Baumann. Het is een lijvig werk van iets meer dan 700 pagina's geworden.

Het boek komt pas morgen uit, maar sommige media brachten al een voorpublicatie. Merkel zelf heeft de voorbije dagen ook verschillende interviews gegeven, onder meer over haar boek.

Zowat de helft van het boek gaat over haar leven achter de Berlijnse muur. Merkel groeide op in Oost-Duitsland en woonde later in Oost-Berlijn. De andere helft, ongeveer 400 bladzijden, gaat over haar politieke memoires. "Dat is niet extreem veel voor iemand die zoveel crisissen heeft meegemaakt", zegt Duitslandkenner Jeroen Reygaert.

Groot nieuws over politieke beslissingen of haar leven als kanselier valt er niet te rapen in haar memoires. "We weten nu eenmaal al hoe de zaken gelopen zijn en ook over haar persoonlijke leven zijn al verschillende boeken geschreven." Toch staan er een aantal opvallende passages in.

"Het unieke aan haar memoires is dat we voor het eerst echt een inkijk krijgen in wat Merkel dacht en voelde bij bepaalde beslissingen en momenten in haar leven. Het woord 'gefühl' (gevoel) kwam in de voorpublicatie heel vaak voor en dat is toch niet iets wat je tot nog toe spontaan met Merkel zou verbinden."

Zo vertelt Merkel veel meer dan ze ooit liet uitschijnen dat ze zich soms gepakt voelde omdat ze een vrouw is en dat ze het bijvoorbeeld tijdens de verkiezingscampagne van 2005 lastiger had omdat ze een vrouw is.

"Ook de manier waarop de avond van de verkiezingen in 2005 verliep, verkiezingen die ze gewonnen had, was volgens haar voor een stuk terug te leiden tot haar geslacht. Gerard Schröder wou zijn nederlaag niet erkennen en bleef zeggen dat hij kanselier wou blijven. Volgens Merkel lag het feit dat Schröder de realiteit niet wilde zien voor een stuk aan het feit dat ze een vrouw is."

Merkel vertelt ook hoe ze na de NAVO-top van 2008 in Boekarest met een slecht gevoel op het vliegtuig zat, na een discussie over het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne. "Ze vond dat de Oost-Europese landen te weinig moeite deden om contacten te onderhouden met Rusland."

Merkel heeft in haar 16-jarige carrière als bondskanselier veel wereldleiders ontmoet. Met de Russische president Vladimir Poetin heeft ze altijd een dubbele relatie gehad. "Dat wordt haar trouwens nog altijd verweten."

"Maar haar uitgangspunt is altijd geweest dat je met iemand als Poetin moet blijven praten. Het is niet omdat die persoon je niet aanstaat dat dat land plots verdwijnt. Rusland blijft een belangrijk onderdeel van de wereldorde. Zo omschrijft ze Poetin als iemand die altijd op zijn hoede is om zeker niet slecht behandeld te worden, maar tegelijkertijd zelf graag machtsspelletjes speelt die je kinderlijk kan noemen. Zoals je laten wachten of uitpakken met zijn hond (Merkel is bang van honden). Je kunt je daar aan ergeren, maar Poetin verdwijnt er natuurlijk niet mee."

Merkel maakte als bondskanselier ook de eerste ambtstermijn van Donald Trump mee (2017-2021). Over haar bezoek aan het Witte Huis is al veel gezegd en geschreven, met name over het gênante moment waarop Merkel Trump een hand wilde geven, maar hij haar negeerde. Uit haar memoires kunnen we opmaken wat Merkel dacht toen ze op het vliegtuig naar Duitsland zat: "Samenwerken aan een betere wereld zal er met hem niet inzitten."

In haar memoires komen we ook te weten dat Merkel op een bepaald moment raad is gaan vragen aan paus Franciscus over hoe ze met Trump moest omgaan, zonder echt zijn naam te noemen. "De aanleiding was zijn aankondiging in een telefoon aan Merkel dat hij uit het klimaatakkoord van Parijs wou stappen en dat tijdens de G20 in Hamburg openbaar wou maken. 'Buigen, buigen, buigen, maar zorgen dat je niet barst', was de raad van de paus, die Merkel zeer waardevol vond."

Merkel vertelt ook over hoe Trump volgens haar de wereld bleef bekijken als een makelaar. "Dat wat van de een is niet van de andere kan zijn. En hoe hij bleef zeggen dat Duitsland hem iets verschuldigd was. Ze vertelt ook dat Trump haar vroeg naar haar contacten met Poetin. Volgens Merkel is Trump gefascineerd door Poetin."

Over de verkiezingsoverwinning van Trump begin november en dus zijn tweede ambtstermijn die er aankomt, schrijft ze niets. Het boek was toen al af.