De Russische president Poetin heeft aangegeven dat aanvallen op militaire doelwitten in het Westen een mogelijkheid zijn, als westerse wapens in Rusland worden gebruikt. Hij geeft ook de opdracht voor de massaproductie van een nieuwe Russische raket. Rusland-expert Jan Balliauw ziet de dreiging als enkele nieuwe stappen op de escalatieladder, maar vrees voor een derde wereldoorlog is nog niet nodig. "Poetin heeft in het verleden al vaker met de Russische militaire capaciteiten gedreigd."
Poetin dreigt met aanvallen op westerse doelwitten: "Rusland probeert zich groot te maken, om andere landen bang te houden"
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Oekraïne heeft enkele dagen geleden gemeld dat Rusland bij een luchtaanval een intercontinentale ballistische raket heeft ingezet. Dat zijn raketten die zo'n 5.500 kilometer ver geraken en een kernkop kunnen dragen. In een officiële reactie zegt de Russische president Vladimir Poetin echter dat dat niet klopt. Het zou gaan om een "nieuw, niet-nucleair, hypersonisch wapen".
Tijdens diezelfde toespraak richt Poetin zich ook tot het Westen. Hij zegt dat het wapen is getest in Oekraïne vanwege de "agressieve acties van NAVO-landen tegen Rusland". "We zullen nieuwe doelwitten kiezen bij verdere tests van ons systeem, wanneer de Russische Federatie wordt bedreigd."
Opdracht tot massaproductie
Vandaag heeft hij de opdracht gegeven tot de massaproductie en verdere gevechtstests van de nieuwe hypersonische ballistische raket Oreshnik. "We zullen deze tests voortzetten, vooral in gevechtssituaties, afhankelijk van de situatie en de aard van de bedreigingen voor de veiligheid van Rusland", zei hij tijdens een bijeenkomst met militaire functionarissen die op televisie werd uitgezonden.
Gisteren had Poetin nog gezegd dat ook installaties in westerse landen een legitiem doel kunnen zijn voor het Russische leger. "We hebben het recht om onze wapens te gebruiken tegen militaire faciliteiten van landen die toestaan dat hun wapens worden gebruikt tegen onze faciliteiten. Ik raad de heersende elites met zulke plannen tegen Rusland dus aan om hier ernstig over na te denken."
De waarschuwing komt enkele dagen nadat Rusland zijn nucleaire doctrine heeft uitgebreid. Rusland zal voortaan elke aanval door een niet-nucleair land dat de steun krijgt van een nucleaire mogendheid, als een gezamenlijke aanval bekijken.
Een aanval door Oekraïne (dat geen nucleaire wapens bezit) op Russische grond met steun van de Verenigde Staten (dat wel een kernmacht is), valt daar dus technisch gezien onder.
Straffe bewoording
Rusland-expert en VRT-journalist Jan Balliauw was toch verbaasd over Poetins straffe bewoording. "Ik vond zijn toespraak vrij onheilspellend. Het deed mij denken aan 24 februari 2022, toen Poetin de invasie van Oekraïne aankondigde."
Volgens Balliauw heeft de toespraak de ongerustheid wel verhoogd. "Het Oekraïense parlement heeft zijn zitting opgeschort uit angst voor een aanval, er is ook een nieuwe vergadering met de NAVO gevraagd."
"Het is volgens mij ook de eerste keer dat Poetin dreigt om doelen in het Westen aan te vallen. Tot nu toe hebben Rusland en het Westen er eigenlijk alles aan gedaan om een rechtstreekse confrontatie met elkaar te vermijden, maar mocht Rusland een doel in het Westen aanvallen, is dat natuurlijk een andere zaak."
"Zoveelste in lange rij van bedreigingen"
Toch moeten we niet meteen vrezen voor een aanval op Brussel, of nog erger, een Derde Wereldoorlog. "Het is natuurlijk zo dat Poetin in het verleden al vaker met kernwapens en de Russische militaire capaciteiten heeft gedreigd. Dat lijkt nu ook het geval te zijn."
"De woordvoerder van het Kremlin zegt bijvoorbeeld dat de boodschap wel is aangekomen in Washington. Er zijn ook geen tekenen dat Rusland zijn nucleaire posities aan het veranderen is."
Ook hoogleraar Hans van Koningsbrugge relativeert de Russische bedreigingen. Hij doceert Russische geschiedenis en politiek aan de Rijksuniversiteit van Groningen.
"Er is al een heel bos aan rode lijnen getrokken en overschreden", zegt Van Koningsbrugge. "Ik zie dit meer als de zoveelste in een lange rij van bedreigingen."
De Russische strategie bestaat eruit om jezelf groot te maken en alles zoveel mogelijk op te blazen, zodat anderen bang van je worden: dat is lange tijd ook gelukt
Hans van Koningsbrugge, hoogleraar aan de Universiteit van Groningen
"De Russische strategie bestaat eruit om jezelf groot te maken en alles zoveel mogelijk op te blazen, zodat anderen bang van je worden. Dat is lange tijd ook gelukt: de Amerikaanse president Joe Biden is altijd zeer voorzichtig geweest om beslissingen te nemen en de Duitse Bondskanselier Olaf Scholz weigert nog steeds om Taurus-raketten te leveren. Er is niet per se sprake van angst, wel van voorzichtigheid."
Volgens Van Koningsbrugge wordt de militaire capaciteit van Rusland ook overschat. "Er is slechts 1 waarheid: Rusland is veel minder sterk dan het Westen. Zelfs als we Amerika wegdenken uit de NAVO, kan Rusland daar niet aan tippen."
Een conventionele oorlog met vechtende legers moeten we dus niet meteen verwachten, al zijn minder vanzelfsprekende tactieken wel mogelijk. "Rusland zal wel verder kabels doorknippen, doelen hacken en andere sabotageacties uitvoeren om het Westen te raken. Het is een soort oorlog met Rusland, zonder te vechten met militaire middelen."
