Terwijl verschillende Israëlische politici hun afschuw uitspreken over het arrestatiebevel tegen premier Benjamin Netanyahu, benadrukken landen als Nederland, Frankrijk en Jordanië dat ze het bevel zullen uitvoeren als dat nodig zou zijn. De Verenigde Staten wijzen de beslissing van het Internationaal Strafhof resoluut af.
Uitvoeren of negeren? Zo reageert internationale gemeenschap op aanhoudingsbevel tegen Netanyahu
Freek Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Meer dan 120 landen erkennen het Internationaal Strafhof, waaronder alle lidstaten van de Europese Unie. Sommige van die landen hebben al laten weten dat ze de aanhoudingsbevelen tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en zijn voormalige minister van Defensie Yoav Gallant zullen uitvoeren als het erop aankomt. (Er is ook een aanhoudingsbevel tegen Mohammed Deif, de militaire leider van Hamas, maar hij zou volgens Israël afgelopen zomer gedood zijn.)
Zo liet de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp in het Nederlandse parlement verstaan dat Netanyahu wel degelijk gearresteerd zal worden als hij een voet op Nederlands grondgebied zet.
Die duidelijke boodschap is enerzijds opvallend, omdat Nederland door zijn oorlogsgeschiedenis geregeld pro-Israëlische standpunten inneemt. Anderzijds kan het moeilijk een andere houding aannemen, aangezien Nederland het Internationaal Strafhof erkent en dat Strafhof bovendien in Den Haag is gevestigd. "We zijn verplicht om samen te werken met het Strafhof en we houden ons 100 procent aan het Statuut van Rome (het oprichtingsverdrag van het ICC, red.)", stelt Veldkamp.
Israël-reis van Veldkamp geannuleerd
Minister Veldkamp zou komende maandag normaal gezien naar Israël reizen, maar dat bezoek gaat niet meer door.
De minister laat aan de Nederlandse openbare omroep NOS weten dat in onderling overleg is besloten dat hij niet gaat vanwege "de huidige omstandigheden". In een toelichting wordt gezegd dat Veldkamp op een later moment alsnog zal gaan.
Israël meldt dan weer dat het bezoek niet doorgaat vanwege de Nederlandse reactie op het arrestatiebevel tegen Netanyahu.
Eenzelfde duidelijk standpunt nam Josep Borrell in. Hij is nog anderhalve week de hoge vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid van de Europese Unie. Borrell benadrukte dat het arrestatiebevel "geen politieke beslissing" is en "gerespecteerd en uitgevoerd" moet worden door alle lidstaten van de Europese Unie. "De tragedie in de Gazastrook moet ophouden", voegde hij eraan toe.
Ook Frankrijk laat uitschijnen dat Netanyahu het risico loopt om er gearresteerd te worden, al blijft het wat vager dan andere landen. "Het bestrijden van straffeloosheid is vandaag de dag onze prioriteit. Wij hebben het ICC-statuut in 2000 geratificeerd en hebben de acties van het hof consequent gesteund. Onze reactie zal in lijn zijn met deze principes", reageerde een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij voegde eraan toe dat de aanhoudingsbevelen een "complexe juridische zaak" zijn en "veel juridische voorzorgsmaatregelen" vereisen.
Een woordvoerder van de Britse premier Keir Starmer zegt dat het Verenigd Koninkrijk "de onafhankelijkheid van het Strafhof respecteert, wat de belangrijkste internationale instelling is voor het onderzoeken en vervolgen van de meest ernstige misdaden van internationaal belang". Of dat betekent dat Netanyahu ook meteen gearresteerd zou worden op Britse bodem, is minder duidelijk.
VS wijst bevel af
In het Midden-Oosten zelf zegt ook de Jordaanse minister van Buitenlandse Zaken Ayman Safadi dat de beslissing van het Internationaal Strafhof gerespecteerd en uitgevoerd moet worden. Hij voegt eraan toe dat de Palestijnen recht hebben op gerechtigheid na de "oorlogsmisdaden" in de Gazastrook. Ook die duidelijke reactie is min of meer opvallend: Jordanië is een van de Arabische landen waarmee Israël een vredesakkoord heeft gesloten (in 1994).
Onder meer de Verenigde Staten, China, Rusland en Israël hebben het ICC-verdrag niet geratificeerd en erkennen het Strafhof dus niet. Een woordvoerder van het Witte Huis zegt in een eerste reactie dat de Verenigde Staten de beslissing van het Strafhof "fundamenteel afwijzen". "We blijven diep bezorgd over de haast van de aanklager om arrestatiebevelen aan te vragen en over de verontrustende fouten in het proces die tot dit besluit hebben geleid", klinkt het nog.
België: "Aan kant van slachtoffers"
In eigen land reageert onder meer 11.11.11, de koepel van Belgische ngo's, positief op het arrestatiebevel. Volgens de organisatie onderstreept de beslissing van het Strafhof het belang van internationale gerechtigheid en de strijd tegen straffeloosheid voor oorlogsmisdaden.
11.11.11 roept de verschillende regeringen in ons land op om onmiddellijk hun verplichtingen bij het Strafhof na te komen en concrete stappen te zetten om de bevelen na te leven. "Dit is een cruciale kans voor België om het engagement voor mensenrechten en internationale rechtvaardigheid te versterken", klinkt het.
Ontslagnemend minister van Ontwikkelingssamenwerking Frank Vandenbroucke (Vooruit) zegt in een reactie aan VRT NWS dat België de uitspraak "zal steunen en ook moet handhaven". "Dat is ook logisch. Wij staan aan de kant van de slachtoffers en van het internationaal recht." Vandenbroucke wijst erop dat dat zowel geldt voor Netanyahu, Gallant als voor Hamasleider Deif én ook voor de Russische president Vladimir Poetin, tegen wie ook een arrestatiebevel loopt.
Ontslagnemend premier Alexander De Croo (Open VLD) en minister van Buitenlandse Zaken Hadja Lahbib (MR) hebben om praktische redenen nog niet gereageerd.
