De Israëlische premier Benjamin Netanyahu vervoegt de lijst met staatsleiders tegen wie een aanhoudingsbevel uitgevaardigd is door het Internationaal Strafhof. Het is een lijst vol aantijgingen voor oorlogsmisdaden, misdaden tegen de mensheid en genocide. Wie ging hem voor? Een overzicht.
"Most Wanted"-lijst van Internationaal Strafhof: ook deze regeringsleiders kregen ooit een aanhoudingsbevel
Emilie Joubert
Gepubliceerd:
Een internationaal aanhoudingsbevel?
Het Internationaal Strafhof (ICC) is opgericht in 2002 en zetelt in Den Haag. Het is een permanent hof voor het vervolgen van personen die verdacht worden van genocide, misdaden tegen de mensheid of oorlogsmisdaden.
Een internationaal aanhoudingsbevel is een gerechtelijk bevel voor de arrestatie en overdracht van een persoon die beschuldigd wordt van deze zware misdaden.
In 1998 werd in het kader van de Verenigde Naties het Statuut van Rome opgesteld, de basis voor het Internationaal Strafhof. Alle landen die het Statuut van Rome ondertekend en geratificeerd hebben, zijn daaraan gebonden. Intussen hebben 124 landen het statuut ondertekend. Grootmachten als de VS, China en Rusland erkennen het Strafhof niet.
Op 21 november 2024 vaardigt het Internationaal Strafhof een arrestatiebevel uit tegen Benjamin Netanyahu, de huidige premier van Israël. Den Haag stelt hem in beschuldiging van misdaden tegen de mensheid en oorlogsmisdaden 'gepleegd tussen ten minste 8 oktober 2023 en ten minste 20 mei 2024'.
Een staatsleider die tijdens zijn regeerperiode een arrestatiebevel van Den Haag krijgt, is zeer uitzonderlijk. Alleen de huidige president van Rusland, Vladimir Poetin, en de oud-president van Soedan, Omar al-Bashir, gingen hem voor. De president van Kenya, Uhuru Kenyatta, werd ook tijdens zijn regeerperiode beschuldigd, maar voor daden die hij vóór zijn presidentschap begaan had.
Op 17 maart 2023 vaardigt het Internationaal Strafhof een arrestatiebevel uit tegen Vladimir Poetin. Volgens het Strafhof zou de president oorlogsmisdaden hebben gepleegd tijdens de oorlog in Oekraïne én onwettelijk kinderen hebben gedeporteerd vanuit Oekraïne naar Rusland.
Het Hof zegt dat Poetin er persoonlijk mee heeft voor gezorgd dat duizenden Oekraïense kinderen met geweld bij hun ouders werden weggehaald. Ze zijn op de bus gezet en naar Rusland gebracht, waar ze konden worden geadopteerd.
Ook tegen de Russische commissaris voor kinderrechten, Maria Lvova-Belova, is een arrestatiebevel uitgevaardigd.
Voorlopig trekt Poetin zich niet veel aan van het arrestatiebevel. Hij maakt geregeld internationale reizen, bijvoorbeeld naar China, een land dat geen lid is van het Strafhof.
In september 2024 neemt Poetin de proef op de som. Hij trekt naar Mongolië, een land dat wél het Strafhof heeft geratificeerd. Bij aankomst wordt hij niet in de boeien geslagen, maar ligt er een rode loper op hem te wachten.
De kans lijkt dus klein dat Poetin snel op de strafbank in Den Haag zal belanden.
In maart 2012 vaardigt het Internationaal Strafhof een aanhoudingsbevel uit tegen Uhuru Kenyatta. Hij wordt beschuldigd van misdaden tegen de mensheid tijdens het geweld dat hij na de verkiezingen van 2007-2008 zou hebben uitgelokt.
In 2007 is Kenyatta vicepresident in de regering van president Mwai Kibaki. Na de verkiezingen wordt Kibaki als winnaar aangewezen. De oppositie en de internationale waarnemers spreken van verkiezingsfraude. De Kenianen gaan massaal de straat op. De betogingen leiden tot een hevige crisis met etnisch geweld, moorden, verkrachtingen en gedwongen ontheemding.
Tijdens de crisis sterven 1.200 mensen en slaan 600.000 mensen op de vlucht.
Het Strafhof beschuldigt enkele prominente figuren uit de Kibaki-regering, waaronder Kenyatta, voor misdaden tegen de mensheid. In afwachting van het proces wordt Kenyatta in 2013 als president verkozen in Kenya.
In 2014 seponeert het Strafhof haar aanklacht omdat er niet genoeg bewijs is en er niet genoeg getuigen willen meewerken. Kenyatta heeft altijd zijn onschuld volgehouden en blijft als president aan de macht tot 2022.
In 2011 vaardigt het Internationaal Strafhof een internationaal aanhoudingsbevel uit tegen Moe'ammar al-Khadafi, een van zijn zonen en de baas van de inlichtingendienst. Ze worden beschuldigd van misdaden tegen de mensheid tijdens de Arabische Lente in Libië in 2011.
Moe'ammar greep in 1969 de macht in Libië en was er meer dan 40 jaar lang aan de macht. Zijn regime is getekend door politieke onderdrukking, economische ongelijkheid, willekeurige arrestaties, verdwijningen en buitenrechtelijke executies.
Geïnspireerd door de Arabische Lente die in andere landen in het Midden-Oosten opflakkert, komt het Libische volk in 2011 in opstand. De betogingen zijn in het begin vredevol, maar het regime antwoordt met extreem geweld. Burgers werden onder vuur genomen, gearresteerd en gemarteld.
Op het moment dat de betogers bijna verslagen worden, grijpt de NAVO in met bombardementen op de strijdmachten van Khadafi.
Op 20 oktober 2011 wordt Moe'ammar Khadafi gedood terwijl hij op de vlucht is. Het Internationaal Strafhof vraagt wel nog naar de uitlevering van de zoon van Khadafi. Maar Seif al-Salam Khadafi heeft zo'n 6 jaar in de Libische gevangenis gezeten en is intussen vrij. Hij stelde zich in 2021 nog kandidaat voor de presidentsverkiezingen.
In 2011 vaardigt Den Haag een arrestatiebevel uit tegen Laurent Gbagbo, de oud-president van Ivoorkust. Het Hof stelt hem in verdenking van misdaden tegen de mensheid tijdens het conflict na de verkiezingsuitslagen in 2010-2011.
Gbagbo komt in 2000 aan de macht in Ivoorkust. In 2010 zijn er verkiezingen. Gbagbo en tegenkandidaat Alassane Ouattara eisen beiden de overwinning op. Ouattara wordt gesteund door een groot deel van de internationale gemeenschap. Burgers komen op straat en protesteren maandenlang: het mondt uit in een gewelddadig conflict met zo'n 3.000 dodelijke slachtoffers. Op 11 april 2011 wordt Gbagbo gearresteerd.
De oud-president en zijn minister van Jeugdzaken, Charles Blé Goudé, zouden volgens het Hof verantwoordelijk zijn geweest voor moord, verkrachting, vervolging en onmenselijke acties. De oud-president wordt in 2011 aan het Strafhof uitgeleverd.
In januari 2019 wordt Gbagbo vrijgelaten omdat de aanklagers onvoldoende bewijs hebben kunnen voorleggen voor de misdrijven.
Na zijn vrijspraak keert hij in 2021 terug naar Ivoorkust. Gbagbo krijgt er gratie van zijn opvolger Alassane Ouattara, de huidige president.
Zowel in 2009 als in 2010 vaardigt het Internationaal Strafhof een arrestatiebevel uit tegen Hassan al-Bashir, de toenmalige president van Soedan. Hij wordt beschuldigd van genocide, misdaden tegen de mensheid en oorlogsmisdaden die hij in de westelijke regio van Darfoer pleegt.
Omar al-Bashir komt in 1989 aan de macht na een militaire staatsgreep. Als president legt hij een streng islamitisch beleid op. Op 26 februari 2003 breekt er in Darfoer, in het uiterste westen van Soedan, een opstand uit van de lokale zwarte bevolking. Bashir drukt de opstand brutaal de kop in: zijn milities verrichten een immens bloedbad met etnische zuiveringen, moordpartijen en verkrachtingen.
Het conflict wordt in 2011 beëindigd. Door het geweld, de honger en ziekten, vallen 300.000 doden en moeten 2,5 miljoen inwoners van Darfoer op de vlucht slaan. Volgens Amnesty gebruikte het Soedanese regime ook chemische wapens.
In 2015 reist al-Bashir ondanks het internationale aanhoudingsbevel naar Zuid-Afrika, een land dat het Statuut van Rome onderschrijft.... maar ook hier wordt er geen gehoor gegeven aan Den Haag. Hij wordt niet gearresteerd.
In 2019 wordt al-Bashir na massale volksprotesten afgezet. Hij wordt in Soedan veroordeeld voor corruptie en belandt in de gevangenis. Het land belooft om al-Bashir over te leveren aan Den Haag. Tot nu toe gebeurde dat niet. In september 2024 vertelt zijn advocaat aan persagentschap AP dat al-Bashir naar een ziekenhuis in het noorden van Soedan wordt verplaatst.
