Op de VN-klimaatconferentie in Bakoe is nog altijd geen akkoord in zicht rond de belangrijkste kwestie: die van de klimaatfinanciering voor het Zuiden. Het voorzitterschap heeft een eerste ontwerptekst gelanceerd, maar zowel westerse onderhandelaars als die van lage-inkomenslanden vinden die ontoereikend.
Nog 1 dag te gaan op klimaatconferentie in Bakoe, maar nog geen zicht op akkoord na "onaanvaardbare" ontwerptekst
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
De delegaties uit het Westen en het Zuiden verschillen op deze COP over zowat alle punten van mening. Maar over één ding zijn ze het roerend eens: de ontwerptekst die het voorzitterschap produceerde na 11 dagen onderhandelen, lijkt nergens op.
"Duidelijk onaanvaardbaar", zo oordeelt de Europeese klimaatcommissaris Wopke Hoekstra. De VS zeggen dat ze "diep ongerust" zijn.
China heeft het over een tekst met "noch bevredigende, noch aanvaardbare elementen". De Panamese hoofdonderhandelaar Juan Carlos Monterrey Gómez noemt het zelfs "een tragisch spektakel" en "een clownshow".
Op zoek naar het laatste nieuws uit Bakoe? Of de onderhandelingen nu vrijdagavond landen, zoals voorzien, of het weekend in gaan: VRT NWS volgt ze tot het einde. Meer in onze COP29-liveblog.
De belangrijkste discussiepunten blijven bestaan rond klimaatfinanciering voor het Zuiden: hoeveel klimaatgeld er jaarlijks uitgekeerd moet worden, hoeveel daarvan westerse regeringen moeten bijpassen en hoeveel via private geldstromen mag komen, en of dat geld gegeven wordt dan wel uitgeleend.
"X" waar een bedrag hoort te staan
De ontwerptekst, die verschillende keren uitgesteld werd, leest alsof ze op de openingsdag van de COP geschreven is, en niet in money time, op amper 2 dagen van het einde. Normaal moet zo'n tekst opties bevatten voor elk discussiepunt, waar de onderhandelaars dan samen punten, komma's en formuleringen aan kunnen aanpassen.
Maar de ontwerptekst bevat slechts 2 opties voor een slotakkoord. De eerste echoot het standpunt dat de lage-inkomenslanden al voor de klimaatconferentie innamen. Het stelt dat er jaarlijks een bepaald bedrag, in de grootteorde van 1.000 miljard dollar, moet uitgekeerd worden, en dat vooral in giften door overheden. Dat vinden westerse landen onbetaalbaar. Zij willen liever meer privaat geld naar kwetsbare landen sluizen, bijvoorbeeld door het gemakkelijker te maken om daar te investeren in klimaatprojecten.
De tweede optie in de tekst geeft dat westerse standpunt weer. De overheden hoeven slechts een bepaald bedrag (in de grootteorde van miljarden) bijdragen aan de totale som, en de rest kan komen van private investeerders, verzekeringsfondsen, ontwikkelingsbanken enzovoort.
Volgens de VN zullen de klimaatkosten voor de armste landen (de zogenoemde G77 en China) tegen 2030 oplopen tot 5.800 miljard dollar, gespreid over 5 jaar. Dat is vergelijkbaar met het volledige jaarlijkse BNP van Afrika.
Maar in geen van de beide teksten wordt er een concreet bedrag genoemd. Op de plek waar dat bedrag hoort te staan, staat een "x". Bovendien worden beide opties gewoon naast elkaar gepresenteerd. Van een COP-voorzitterschap wordt verwacht dat het meer doet dan dat, en ook bruggen probeert te bouwen tussen de onderhandelende blokken.
Ook over andere punten, zoals de doelstellingen om de uitstoot te beperken, blijven er grote meningsverschillen bestaan. Het Westen vindt die te weinig ambitieus, en vreest dat het succes van de vorige COP op de helling komt te staan. Toen werd de uitfasering van fossiele brandstoffen voor het eerst opgenomen in een slottekst. Maar dat weigert Saudi-Arabië nu te doen.
"Falen is geen optie"
"Het is frustrerend dat de VS, Japan en de EU nog altijd geen quantum (een exact bedrag dat ze jaarlijks zouden betalen aan klimaatfinanciering, red.) hebben voorgesteld", zegt Kiki Berkers, die de COP bijwoont als expert klimaatfinanciering voor 11.11.11.
"Dat maakt onderhandelen moeilijk, zo niet onmogelijk en bemoeilijkt compromissen. Als het zo verder gaat, dreigt een uitputtingsslag tot zondag. Delegaties van armere landen zullen dan al vertrokken zijn."
VN-secretaris António Guterres, pas terug van de G20-top in Brazilië, sprak vanochtend de onderhandelaars en ministers op de COP toe. "Falen is geen optie", zei hij. "Ik roep jullie op om jullie harde standpunten te verzachten. Zoek de brug tussen jullie verschillen en vergeet niet wat er op het spel staat."
"De klok tikt en succes is nog niet zeker. Ik heb mijn oor te luisteren gelegd bij verschillende delegaties, en gemerkt dat velen bij hun beginstandpunten blijven. Maar de tijd om die te herhalen, is op. Nu moeten ze op zoek naar het compromis."
Het COP-voorzitterschap verzekert intussen dat er vanavond een nieuwe tekst komt. "We waren niet van mening dat een breed scala aan cijfers nuttig zou zijn. De volgende versie - die vanavond wordt vrijgegeven - zal korter zijn en cijfers bevatten gebaseerd op onze kijk op mogelijke landingszones voor consensus."
