Precies 100 jaar geleden stierf Puccini, een van de allergrootste operacomponisten, onverwacht in Brussel

Ook wie nog nooit naar de opera is geweest, kent wellicht wel 'Nessun dorma', een aria uit de opera 'Turandot', onsterfelijk geworden in de versie door Luciano Pavarotti. Wat minder mensen weten is dat de Italiaanse componist Giacomo Puccini in Brussel sleutelde aan 'Turandot', toen hij 100 jaar geleden overleed. 

Puccini wordt in 1924 door ziekte gedwongen om tijdelijk naar Brussel te verhuizen. Bij de componist werd keelkanker vastgesteld, een Brusselse arts zou een experimentele behandeling met radium kunnen opstarten. 

Puccini is op dat moment een van de bekendste componisten ter wereld. Beroemde voorgangers zoals Verdi en Wagner overleden al veel eerder, Verdi stierf in 1901. Het publiek draagt Puccini op handen. Zijn opera's zoals 'La Bohème', 'Tosca' en 'Madama Butterfly' worden in de hele westerse wereld opgevoerd. 

In het najaar van 1924 neemt Puccini samen met zijn zoon intrek in een stadspaleis in de Koningstraat (nummer 294, vlak bij de Kruidtuin), een plek die tot vandaag bekend staat als Hotel Puccini. De decoratie zou nog deels in oorspronkelijke staat zijn, met monumentale trap en kroonluchters. 

Hij verblijft grotendeels incognito in de stad. Een bericht op 18 november in de krant Le Soir over zijn aanwezigheid in de hoofdstad, wordt door de Italiaanse ambassade eerst ontkend. Volgens de overlevering woont hij in die periode ook een voorstelling in de Muntschouwburg bij van zijn eigen opera 'Madama Butterfly'. Door zijn vergevorderde ziekte moest hij de zaal nog voor het einde alweer verlaten.

De experimentele behandeling die Puccini nodig heeft om zijn keelkanker te behandelen, wordt in 1924 maar op 2 plekken in Europa uitgevoerd: Berlijn en Brussel. Puccini kiest voor de ervaring van dokter Ledoux in Elsene, een bekende specialist in die tijd. 

Le Soir, de krant die als eerste berichtte over de aanwezigheid van Puccini in Brussel, peuterde ook een interview met hem los. In dat gesprek, enkele dagen voor zijn overlijden, vertelt de componist openlijk over de behandeling die hij moet volgen. "Brussel kende ik al, en ik ben er dol op; maar beeld je eens in hoeveel ik van de stad zal houden, als ze me mijn gezondheid teruggeeft."

Op 24 november volgt een bepalende operatie. Puccini zelf is op het ergste voorbereid, laat hij in brieven aan collega's weten. De operatie verloopt aanvankelijk zoals gepland, maar complicaties een dag later worden de componist fataal. Hij sterft aan een hartaanval op 29 november om 11.30 uur in de privékliniek van dokter Ledoux, Kroonlaan 1 in Elsene.

Het instituut is ondertussen afgebroken, op die locatie staat vandaag een appartementencomplex. Er hangt wel een gedenkplaat: "Giacomo Puccini est décédé ici le 29 novembre 1924" (Hier stierf Giacomo Puccini op 29 november 1924, red.). 

De begrafenis vindt plaats in de Koninklijke Sint-Mariakerk in Schaarbeek, op nog geen 300 meter van het stadspaleis waar Puccini met zijn zoon verbleef. Het wordt een staatsbegrafenis, de processie wordt zelfs gefilmd om in Europese filmzalen te tonen. Zijn dood en de begrafenis in Brussel zijn voorpaginanieuws.

De befaamde dirigent Arturo Toscanini laat de treurmars uit de opera 'Edgar' van Puccini weerklinken tijdens de begrafenis, terwijl duizenden mensen langs de kant van de weg een glimp proberen op te vangen van de kist, die per koets door de stad wordt gevoerd.

Bekijk: Puccini kreeg een staatsbegrafenis in Brussel in 1924, zijn overlijden was wereldnieuws

Na de begrafenis wordt de kist met het stoffelijk overschot per trein vervoerd naar Milaan, daar wordt hij tijdelijk begraven. Zijn zoon laat ondertussen een kapel bouwen in de woning van Puccini. In 1926 verhuist het lichaam van Puccini dan naar zijn definitieve rustplaats, die je vandaag kan bezoeken in het Museo Villa Puccini.

Het dorp Torre del Lago in Noord-Italië waar hij woonde, voegt in 1938 zijn naam toe als eerbetoon. Sindsdien heet het dorp Torre del Lago Puccini.

Puccini zou 3 weken na zijn overlijden 66 worden. De opera 'Turandot' bleef onafgewerkt achter in Brussel. De Italiaanse componist Franco Alfano voltooide hem later, hij schreef het laatste duet en de finale van de opera.