Onderzoek naar wildgroei aan trajectcontroles: "Mag geen verdienmodel voor de gemeenten zijn"

Sinds 1 februari 2021 mogen steden en gemeenten zelf kleine verkeersovertredingen bestraffen met een GAS-boete. Dat kan bijvoorbeeld voor snelheidsovertredingen tot 20 kilometer per uur. De opbrengst van die GAS-boetes gaat naar de lokale besturen zelf, zij moeten dat bedrag opnieuw investeren in maatregelen die de verkeersveiligheid verhogen.

Veel lokale besturen hebben sindsdien zelf eigen gemeentelijke trajectcontroles op hun grondgebied laten installeren, naast de trajectcontroles die er zijn langs Vlaamse gewest- en snelwegen. Volgens cijfers van Het Laatste Nieuws waren er in september vorig jaar in Vlaanderen ongeveer 160 camerasystemen actief, nu zou dat aantal al gestegen zijn tot 350.  

De inkomsten voor de steden en gemeenten lopen in sommige gevallen fors op. Vorig jaar inden ze in in totaal 124 miljoen euro uit GAS-boetes, al gaat dat niet alleen over boetes als gevolg van kleine snelheidsovertredingen.

Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) wil nu de wildgroei aan trajectcontroles laten onderzoeken. Ze vindt dat boetes geen verdienmodel mogen zijn voor de lokale besturen. En ze wil ook nagaan of verkeersveiligheid wel altijd centraal staat als een lokaal bestuur een trajectcontrole installeert.

"Het is een goede zaak dat lokale besturen administratieve sancties (GAS-boetes, red) kunnen opleggen, want anders is er straffeloosheid. Maar het moet altijd de verkeersveiligheid dienen, en dat willen we gaan evalueren", zegt De Ridder aan VRT NWS. "Is het wel op de meest kwetsbare plekken, en verhindert het niet dat er andere noodzakelijke maatregelen worden genomen? Denk aan de aanleg van infrastructuur, dat ook het aantal snelheidsovertredingen kan terugdringen."

Het Laatste Nieuws ging bij Statistiek Vlaanderen na welke gemeenten in 2023 de meeste boetes inden. Lo-Reninge voert de lijst aan met 490 euro per inwoner, gevolgd door Boortmeerbeek (197 euro) en Mechelen (143 euro). De top 5 wordt vervolledigd door Tremelo (120 euro) en Meise (115 euro).

"Wij zijn er niet trots op dat wij daar op de tweede plaats staan, maar het toont wel aan dat de investering in trajectcontrole op die plaats wel broodnodig was", zegt Karin Derua (Open VLD), burgemeester van Boortmeerbeek. "Die beslissing is er gekomen na klachten van mensen dat het daar in de buurt van de school verkeersonveilig was. Dertig jaar geleden was daar al een actiecomité voor."

"Bij het begin van deze legislatuur zijn we gaan samenzitten en hebben we gekeken naar hoe we dat konden aanpakken, en beslisten we om camera's te plaatsen. Als je dan ziet welke resultaten dat geeft, dan moet je toegeven dat daar veel te snel gereden wordt."

Exacte cijfers heeft Derua niet, maar stipt wel aan dat de trend dalend is. "In het begin waren er zeer veel overtredingen, nu zien we dat dat vermindert. Veel meer mensen houden zich nu aan de snelheidsbeperking van 50 kilometer per uur." De opbrengsten worden opnieuw geïnvesteerd in verkeersveiligheid, zegt de burgemeester nog.

Lo-Reninge prijkt bovenaan de lijst van gemeenten waar de meeste GAS-boetes voor snelheidsovertredingen geïnd worden. "Wij hebben op een aantal plaatsen in onze kernen trajectcontroles geïnstalleerd", zegt burgemeester Lode Morlion (DYNAMISCH). "Dat heeft te maken met verkeersveiligheid, maar vooral ook met leefbaarheid."

"Wij hebben heel kleine kernen waar veel doorgaand verkeer passeert. Het zijn historische, kwetsbare beschermde kernen. In het verleden hebben we al heel wat inspanningen gedaan om mensen trager te doen rijden. Sensibiliseren, de lokale politie laten controleren, een flitspaal zetten, de infrastructuur aanpassen. Maar het resultaat was altijd ondermaats, het haalde niks uit. Daarom gingen we over op trajectcontroles."

De bedragen over inkomsten die in de krant circuleren, zijn op jaarbasis, zegt Morlion. Hij geeft toe dat het een hoog bedrag is, al is het nu heel wat minder. De trajectcontroles werken sinds ongeveer 1,5 jaar. "Vandaag rijdt 99,2 van de bestuurders op die trajecten zoals het moet. Dat wil zeggen dat 0,8 procent van de passanten te snel rijdt."

"Voor ons is het nooit de bedoeling geweest om er veel inkomsten uit te halen, wij wensen dat er traag gereden wordt. Het zijn historische kernen waar 2 auto's elkaar nauwelijks kunnen passeren. Trajectcontrole is wiskunde: tussen punt A en punt B mag je gemiddeld 30 kilometer per uur rijden. Als je traag rijdt, betaal je geen boete."

"Als iemand uit Antwerpen hier passeert en niet merkt dat hier een trajectcontrole is, te snel rijdt en een boete heeft, snap ik dat dat frustrerend is. Hij zal dat ook maar één keer voorhebben. Vraag het aan de mensen die in die historische kernen wonen en die zijn heel tevreden. En dat is voor mij heel belangrijk."

Lo-Reninge investeert de opbrengsten van de boetes in gemeentelijke infrastructuur: er wordt een nieuwe wandel- en fietsbrug over de IJzer mee betaald.